Կարիբյան ճգնաժամը. Հայաստանի համար վտանգը եկավ Կարիբյան կղզիներից
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
kommersant.ru-ն գրում է, որ Նիկոլ Փաշինյանը հերթական անգամ հանդես է եկել առցանց ասուլիսով: Ու թեև ֆորմալ պատճառաբանություն չի տրվել, բայց բոլորի համար էլ ակնհայտ էր, որ քննարկումն առաջին հերթին կկենտրոնանա երկրի նախագահ Արմեն Սարգսյանի հրաժարականի և Թուրքիայի հետ բանակցությունների վրա։ Չնայած ֆեյսբուքյան հեռարձակման ձևաչափին, որը թույլ է տալիս իրական ժամանակում ստանալ հարցեր, վարչապետին ուղղված հարցերը նախապես պատրաստվել և հաղորդավարի կողմից հայտարարվել են։
Առաջին հարցը, ինչպես և սպասվում էր, վերաբերել է նախագահ Սարգսյանի մասին Hetq.am-ի աղմկահարույց հրապարակմանը։ Ասուլիսից մի քանի ժամ առաջ հրապարակված տեքստի համաձայն` պարոն Սարգսյանը հրաժարական է տվել ոչ թե նախագահի լիազորություններից դժգոհ լինելու պատճառով, այլ երրորդ երկրի՝ կարիբյան Սենթ Քիթս և Նևիս երկրի քաղաքացիություն ունենալու պատճառով։ Հիշեցնենք, որ մինչ նախագահ ընտրվելը Արմեն Սարգսյանը զբաղվել է բիզնեսով և դասավանդել Մեծ Բրիտանիայի հեղինակավոր համալսարաններում, եղել է նաև Լոնդոնում Հայաստանի դեսպանը։ Միաժամանակ, 2002-2011 թվականներին պարոն Սարգսյանը եղել է Միացյալ Թագավորության քաղաքացի, սակայն, ինչպես ինքն էր պնդում, հրաժարվել է դրանից հենց այն ժամանակ, երբ հրավիրվել է դիվանագիտական աշխատանքի։ Ինչ վերաբերում է Կարիբյան ավազանի փոքրիկ երկրին, ապա նրա հետ Հայաստանի նախագահի կապերի մասին ոչինչ հայտնի չի եղել։ Ըստ Hetq.am-ի լրագրողների` նրանք իրենց հետաքննությունն անցկացրել են OCCRP հետաքննող լրագրողների կոնսորցիումի գործընկերների հետ։ Միևնույն ժամանակ, համաձայն հրապարակման, Սարգսյանը, իբր, ինքն է խոստովանել, որ կարող է այդ էկզոտիկ երկրի քաղաքացիություն ստացած լինել։
«Մեր նամակագրության ընթացքում նախագահը խոստովանել է, որ ինքը մասնաբաժին է ունեցել Սենթ Քիթս և Նևիսի հյուրանոցներից մեկում, որը փոխանցել է իր ընտանիքի անդամներից մեկին մինչև 2013 թվականը»,- գրել է Hetq.am-ը։ Նշենք, որ Սենթ Քիթս և Նևիս երկիրը հայտնի է 250.000 դոլարից ավելի ներդրումների համար քաղաքացիություն տալու իր ծրագրով։ Hetq.am-ի հետ զրույցում պարոն Սարգսյանը նշել է. «Իմ դրդապատճառը ներդրումներ անելն էր, իսկ անձնագիրն ինձ ընդհանրապես չէր հետաքրքրում»։ Այնուամենայնիվ, նա այն ստացել է, սակայն հրաժարվելու հետ կապված խնդիրներ են եղել։ Ըստ նրա` նա իր փաստաբանին հանձնարարել է իրականացնել քաղաքացիությունից հրաժարվելու ընթացակարգ 2013 թվականին, բայց արդեն 2017 թվականին, երբ նա նախագահի պաշտոնը ստանձնելու առաջարկ է ստացել, հայտնի է դարձել, որ փաստաբանը չի կատարել առաջադրանքը։
«Տվյալ դեպքում, ըստ ՀՀ սահմանադրության, նա չէր կարող ընտրվել նախագահ, ինչը նշանակում է, որ Սարգսյանի ստորագրած բոլոր հրամանագրերը, այդ թվում՝ պաշտոնյաների նշանակման, նույնիսկ վարչապետի մասին, անօրինական են»,- ամփոփել է Hetq.am-ը: Նշենք, որ, ըստ սահմանադրության, նախագահ կարող են դառնալ միայն նրանք, ովքեր վերջին վեց տարիների ընթացքում այլ քաղաքացիություն չեն ունեցել։ «kommersant.ru»-ն այդ հարցով հարցում է ուղարկել Սենթ Քիթս և Նևիսի քաղաքացիության ներդրումային ծառայության, սակայն պատասխան դեռ չի ստացվել։
Նիկոլ Փաշինյանը չի մեկնաբանել նախագահ Սարգսյանի երկրորդ քաղաքացիության հնարավոր առկայությունը նշելով, որ անհրաժեշտության դեպքում իրավապահ մարմինները պետք է զբաղվեն այդ թեմայով։ Ընդ որում, հրաժարականն ինքնին անակնկալ է եղել նույնիսկ պետության ղեկավարի համար։
«Այս մասին ես իմացել եմ հայտարարության հրապարակումից մի քանի ժամ առաջ»,- ասել է պարոն Փաշինյանը։ Հայաստանի նախագահի պաշտոնի համար նոր թեկնածուներ, ըստ պարոն Փաշինյանի, չկան, սակայն նա հասկացրել է, որ այդ հարցը կորոշի իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը։ «kommersant.ru»-ի հետ զրուցած հայ իրավաբանները հրաժարվել են բացահայտորեն մեկնաբանել երկրի նախկին նախագահի հետ տեղի ունեցած իրավական միջադեպը` պատճառաբանելով հարցի նրբությունը։ Սակայն անանունության պայմանով նրանք նշել են, որ դրա վերաբերյալ վճիռ կարող է կայացնել միայն մեկ ատյան՝ Սահմանադրական դատարանը։ Ցանկության դեպքում այնտեղ կարող է դիմել խորհրդարանական ընդդիմությունը, եթե ցանկանում է վիճարկել 2018 թվականից Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության որոշումների օրինականությունը։ Բայց թե ի՞նչ արդյունք կտա դա՝ դժվար է կանխատեսել։
Երկրորդ կարևոր թեման, որին անդրադարձել է Նիկոլ Փաշինյանը իր ելույթում, Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերություններն են։ «Մենք արդեն ունեցել ենք հատուկ ներկայացուցիչների հանդիպում հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման շուրջ,- հիշեցրել է նա,- և եթե այդ դինամիկան շարունակվի, ապա մեծ է հավանականությունը, որ Հայաստանը կմասնակցի Անթալիայում կայանալիք դիվանագիտական ֆորումին։ Անտրամաբանական կլինի բաց թողնել զրույցը շարունակելու հնարավորությունը»։ Նիկոլ Փաշինյանի խոսքով, հակառակ տարածված կարծիքի, Հայաստանը «երբեք կասկածի տակ չի դրել հայ-թուրքական սահմանը» և այնքան էլ ակտիվ չի եղել աշխարհում Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը նպաստելու հարցում՝ սփյուռքի կազմակերպություններն են եղել այդ գործընթացի շարժիչ ուժը։
Ապա վարչապետն անսպասելի ոգևորությամբ պաշտպանել է Երասխ-Օրդուբադ-Մեղրի-Հորադիզ երկաթուղու վերականգնման գաղափարը, որը Հայաստանը կապելու է Թուրքիայի, Իրանի և Ռուսաստանի հետ, իսկ Ադրբեջանին Նախիջևանի հետ։ Ըստ պարոն Փաշինյանի` այդ նախագիծը շատ ավելի լավն է, քան դեպի Իրան առանձին երկաթուղու կառուցումը: Նշենք, որ ավելի վաղ Երևանում ոգևորություն չէին ցուցաբերում այդ երթուղու նկատմամբ, քանի որ այն համարում էին սպառնալիք իրենց ինքնիշխանությանը։ Սակայն, ինչպես «kommersant.ru»-ին ասել է անվտանգության հարցերով հայ փորձագետ Տիգրան Գրիգորյանը, եթե լուծվի Հայաստանի իշխանությունների կողմից երթուղու վերահսկողության հարցը, ապա մնացած խնդիրներն այնքան էլ լուրջ չեն թվա։ «Հայաստանը կարող է քննարկել երկաթուղային ուղու սակագները,- ասել է նա»,- եթե կողմերը կառուցողական լինեն, ապա այդ գործընթացը կարող է ավարտվել առանց սկանդալների և սպառնալիքների։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
