ԱՄՆ-ում գտել են COVID-19-ի «սուպերտարածողներին
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
gazeta.ru-ն գրում է, որ ըստ ԱՄՆ-ի հետազոտողների՝ ծերությունն ու ճարպակալումը նպաստում են վիրուսային մասնիկներով հագեցած միկրոկաթիլների ավելի ակտիվ արտանետմանը COVID-19-ով հիվանդների մոտ: Ըստ ամենայնի, խոսքը շնչառական տրակտի լորձի կառուցվածքի և կազմի փոփոխության մեջ է, որը արդյունքում ավելորդ քաշ ունեցող տարեց մարդկանց վերածում է վարակի «սուպերտարածիչների» և նաև մեծացնում բարդությունների վտանգը:
Չնայած վաղուց է հայտնի, որ SARS-CoV-2-ը փոխանցվում է օդակաթիլային եղանակով, բայց փոխանցման ձևը և այն, թե ինչքանով է դա կապված հիվանդների օրգանիզմների տարբերությունների հետ, դեռ ուսումնասիրվում է: Որոշակի տարբերությունները հասկանալը կօգնի ստեղծել ավելի հուսալի հիմք ինչպես COVID-19-ի, այնպես էլ փոխանցման նման ուղի ունեցող այլ հիվանդությունների, օրինակ՝ գրիպի կամ տուբերկուլյոզի կանխարգելման համար:
Տուլանի համալսարանի, Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի և Հարվարդի ամերիկացի գիտնականները հետազոտել են 194 առողջ կամավորների, ինչպես նաև SARS-CoV-2 վարակված ութ կապիկների արտաշնչում: Պարզվել է, որ ավելորդ քաշ ունեցող տարեց մարդիկ արտաշնչում են միջինը երեք անգամ ավելի միկրոկաթիլներ, քան այլ կատեգորիաների մարդիկ, իսկ արտաշնչվող օդում վիրուսի կոնցենտրացիան կախված է վիրուսային վարակվածության աստիճանից: Այնուամենայնիվ, նույնիսկ հիվանդության ասիմպտոմատիկ ընթացքի հետ ճարպակալումն ու տարիքը նպաստում են վիրուսային մասնիկների արտանետմանը:
Արտաշնչված միկրոկաթիլների 80%-ը բաժին է ընկել մասնակիցների 18%-ին: Դա համապատասխանում է համաճարակների ավանդական բաշխմանը, երբ հիվանդությունն արտահայտվում է ընդհանուր վարակվածների 20%-ի մոտ:
Կապիկների արտաշնչված միկրոկաթիլների քանակն աճել է վարակի սկզբից և մեկ շաբաթ անց հասնել ամենաբարձր մակարդակին, ապա երկու շաբաթ անց ցուցանիշը վերադարձել է իր նախկին արժեքին:
Հետաքրքիր է այն, որ վարակի առաջընթացին զուգընթաց վիրուսային մասնիկների չափերը նվազել են և հիվանդության գագաթնակետին հասել մեկ միկրոնի չափի: Փոքր մասնիկները, ամենայն հավանականությամբ, դուրս են շպրտվում շնչառության, հազի կամ խոսելու ընթացքում, նշել են հետազոտողները, և նրանք կարող են նաև ավելի երկար մնալ օդում, ավելի հեռուն հասնել և վարակելուց հետո ավելի խորը ներթափանցել թոքերի մեջ:
Գիտնականները բացատրել են, որ շնչառական տրակտում լորձի կազմը և կառուցվածքը կախված է մարդու տարիքից, սննդակարգից և ապրելակերպից: Ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները ազդում են լորձի վրա, ինչը, իր հերթին, ազդում է արտանետվող միկրոկաթիլների քանակի վրա, ներառյալ վիրուսային մասնիկներով հագեցած միկրոկաթիլների:
«Մենք տեսել ենք միկրոկաթիլների նման աճ այլ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում, ինչպիսին է օրինակ տուբերկուլյոզը»,- ասել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ դոկտոր Չադ Ռոյը,- պարզվել է, որ շնչառական տրակտի վիրուսային և բակտերիալ ինֆեկցիաները կարող են թուլացնել լորձաթաղանթը, ինչը հեշտացնում է այդ միջավայրում վարակիչ մասնիկների տեղաշարժը»:
Հետազոտողները հիշեցնում են, որ տարեցները և ավելորդ քաշ ունեցողները ունենում են COVID-19-ի ավելի ծանր ընթացք: Թերևս դա պայմանավորված է, ի թիվս այլ բաների, շնչառական տրակտի լորձի բնութագրերի փոփոխությամբ:
«Սա ընդգծում է կանխարգելման կարևորությունը,- ասել է Ռոյը,- այժմ մենք հասկանում ենք վիրուսի օդային ճանապարհով փոխանցման կենսաբանական հիմքը»:
Հետազոտողները ուշադրություն են հրավիրում սահմանափակ տարածություններում մարդկանց բազմության վտանգի վրա և շեշտում են, որ նման իրավիճակներում կարևոր է պահպանել անվտանգության միջոցները ինչպես տարեցների, այնպես էլ երիտասարդների համար: Չնայած դիմակները կանխում են SARS-CoV-2 տարածումը, բայց վիրուսի ամենափոքր մասնիկներն ի վիճակի են դրանց միջով թափանցել և տարածվել շատ ավելի հեռու, քան անվտանգ համարվող երկու մետրն է:
«Չնայած մեր արդյունքները ցույց են տալիս, որ երիտասարդ և առողջ մարդիկ հակված են շատ ավելի քիչ միկրոկաթիլներ արտազատել, քան տարեցներն ու հիվանդները, իրականում մեզանից յուրաքանչյուրը, հավանաբար, կարտանետի ավելի շատ միկրոկաթիլներ, եթե վարակվի COVID-19-ով»,- ասել են հետազոտողները:
Ներկայումս վարակի դեմ պայքարի ջանքերը հիմնականում կենտրոնացած են պատվաստանյութերի և հակավիրուսային դեղամիջոցների մշակման վրա: Այնուամենայնիվ, գուցե արժե ուշադրություն դարձնել նաև շնչառական լորձաթաղանթի արգելապատնեշը վերականգնելու եղանակների մասին, կարծիք են հայտնել գիտնականները: Դա կնվազեցնի ինչպես վարակվածների քանակը, այնպես էլ բարդությունների թիվը: Բացի այդ, քանի որ արտաշնչված միկրոկաթիլների քանակը կախված է հիվանդության փուլից, այդ ցուցանիշը կարող է օգտագործվել նաև մոնիտորինգի համար՝ հիվանդության շրջանը պարզելու նպատակով:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
