Ռուսաստանյան մամուլից
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
realtribune.ru-ն իր «Հայաստանին պետք է պատրաստվել պատերազմի երկրորդ փուլին» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ հարցեր են առաջանում. ո՞վ է մեղավոր և ի՞նչ անել: Սկսենք երկրորդ հարցից: Մի խոսքով, պետք է պատշաճ կերպով պատրաստվել պատերազմի երկրորդ փուլին: Շատ ժամանակ չկա, բայց որոշակի կա: Եվ հետո: Չնայած կորուստների ողջ ցավին, Հայաստանը ձեռք է բերել ժամանակակից պատերազմի վարման անգնահատելի մարտական փորձ: Եվ դա արյան գնով ձեռք բերված փորձն է: Առաջին հերթին, Հայաստանի ռազմական ղեկավարությունը արդեն իսկ հստակ գիտի, թե ինչ է պետք պատերազմը շահելու համար: Հայաստանին պետք են ժամանակակից զենքեր, ժամանակակից ռազմական տեխնոլոգիաներ և պատրաստված մարտիկներ, որոնք ի վիճակի են պատշաճ կերպով օգտագործել այդ զենքերն ու տեխնոլոգիաները: Մնացած ամեն ինչը՝ հերոսական, խելացի և հմուտ բանակը՝ այդ ամենը կան: Միակ բանը, որ պետք է այն է, որ բանակը վերազինվի ժամանակակից պատերազմի պահանջներին համապատասխան: Հիմնական հարցն այստեղ այն է, թե ո՞վ է դա անելու: Պատասխանը պարզ է. ազգային կորպորացիաները, որոնք կարտադրեն ժամանակակից զենքեր երկրի համար, իսկ Հայաստանի և սփյուռքի ողջ ժողովուրդը կֆինանսավորի դա:
Ապագա հաղթանակի երկրորդ բաղադրիչը պետք է լինի կրթությունը: Ուսուցչի դերը ռազմական հաղթանակներում հայտնի է եղել դեռ Օտտո ֆոն Բիսմարկի ժամանակներից. «Պրուսացի ուսուցիչն է հաղթում պատերազմում, մի երկիր, որտեղ ուսուցիչները չեն հարգվում, չի կարող հաջողակ լինել»: Եվ այս առումով Հայաստանը պետք է օրինակ վերցնի Հարավային Կորեայից, որտեղ ուսուցչի մասնագիտությունը պակաս հեղինակավոր չէ, քան փաստաբանինը: Եվ իհարկե, դպրոցի ուսուցչի աշխատանքը պետք է համապատասխան կերպով վճարվի: Միթե՞ անհնար է դրա համար փող գտնել, որը փաստորեն փող է երեխաների ապագայի համար: Բայց բարձրակարգ կրթությունն առանց իր առանձնահատկությունների կարող է մնալ միայն որպես գեղեցիկ կարգախոս: Այժմ շատերն առաջարկում են դպրոցներում հիմնարար ռազմական պատրաստվածություն մտցնել: Դա իսկապես հրաշալի կլինի, բայց ավտոմատի քանդել-հավաքելը վեցերորդ դասարանցու համար ընդհամենը զվարճալի գործողություն է, իսկ իրականում ներկայումս պետք է պատրաստել երիտասարդներին ժամանակակից պատերազմի: Այդ ուղղությամբ շատ օգտակար է Իսրայելի և նրա ռազմա-տեխնոլոգիական քոլեջների փորձը: Մի խոսքով, ռազմա-տեխնոլոգիական քոլեջների էությունը հետևյալն է. այնտեղ, ըստ էության, կուրսանտներ են, բայց ոչ սովորական, այլ տեխնոլոգիական, որտեղ դեռ 14 տարեկանից երեխաներին վերապատրաստվում են զինվորական ծառայության որպես ծրագրավորողներ, ՏՏ ոլորտի, էլեկտրոնիկայի և համակարգիչների մասնագետներ: Այս ուսումնական հաստատությունները կոչվում են Ռազմաօդային ուժերի քոլեջներ: Դրանք ամբողջ երկրով մեկ են:
Իսրայելում ռազմաօդային ուժերի առաջին քոլեջը հիմնադրվել է դեռ 1949 թվականին, երբ երկրում ամեն ինչ դեռ քարտային համակարգով էր: Այսօր այդ քոլեջները մասնագետներ են պատրաստում ամենապահանջված 20 մասնագիտությունների գծով: Ավելին, այդ քոլեջներն ընտրում են առավել հեռանկարային աշակերտներին: Սկզբունքն այն է, որ այն ավարտողը գնում է բանակ իր սիրած գործով զբաղվելու համար: Քոլեջում և բանակում հիանալի մասնագիտական պատրաստություն ստանալուց և ծառայությունն ավարտելուց հետո նրա առաջ բաց է ցանկացած բարձրագույն ուսումնական հաստատության դուռ: Միանգամայն հասկանալի է, թե ինչու են այս քոլեջների շրջանավարտները հարյուր միլիոնավոր և նույնիսկ մի քանի միլիարդ դոլար արժողությամբ ստարտափներ ստեղծելու առաջարկներ ստանում: Եվ եթե իսրայելցիները կարողացել են, ապա հայերը նույնպես կարող են: Նման կերպ սեփական արտադրության ժամանակակից զենքը և այդ զենքերը արտադրելու ունակ մասնագետներ ունենալը կդառնա Հայաստանի ապագա հաղթանակների հիմքը: Բացի այդ: Հայաստանի հիմնական ակտիվը պետք է լինեն մարդիկ՝ գիտության տարբեր ոլորտների և ժամանակակից արտադրության մասնագետները: Հայաստանը պետք է դադարի ուղեղի անվճար դոնոր լինել ամբողջ աշխարհի համար, և դրա համար անհրաժեշտ է բոլոր մասնագետներին ռազմական գրանցում տալ:
Եվս մեկ շատ կարևոր կետ: Այս պատերազմը դրեց բոլոր շեշտերը, և այժմ միանգամայն պարզ է, թե ով է Հայաստանի ընկերը, և ով է թշնամին: Աշխարհն մտել է Երրորդ համաշխարհային պատերազմ, չնայած հիբրիդային, և այս պատերազմի հիմնական նպատակն է վերահսկել Մետաքսի մեծ ճանապարհը իր ժամանակակից տեսքով, այլ կերպ ասած էներգետիկ ռեսուրսների և ժամանակակից տեխնոլոգիաների տարանցման վերահսկողությունը: Այս դիմակայությունում Արևմուտքը հույսը դնում է Մեծ Թուրան նախագծի վրա, որը ենթադրում է հսկայական տարածքների փոխանցում Թուրքիայի վերահսկողության տակ ոչ միայն Միջերկրական ծովի ավազանում, այլ նաև Ռուսաստանում: Բնականաբար, այս նախագծում տեղ չկա ոչ Վրաստանի, ոչ էլ Հայաստանի համար:
Անհասկանալի է Ռուսաստանի դիրքորոշումն այս հարցում, որը արագորեն կորցնում է իր դիրքերը ոչ միայն Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում, այլ նաև Ռուսաստանի Դաշնությունում, և տեսանելի ապագայում վտանգում է մնալ առանց Ղրիմի, Թաթարստանի, Բաշկիրիայի, Յակուտիայի և նեոօսմանների կողմից պահանջվող այլ տարածքների: Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանից բացի, դիմակայության մյուս կողմում են Չինաստանն ու Իրանը, որոնց համար հայրենիք հասկացությունն ավելի բարձր է, քան մնացած ամեն ինչը: Եվ Հայաստանը ստիպված կլինի ընտրություն կատարել Իրանի, Չինաստանի, Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների ձևով ամերիկյան շահերը սատարելու և այդ երկրների հետ կենսական համագործակցության միջև, որը կենսական նշանակություն ունի բառիս բուն իմաստով: Իսկ ինչ վերաբերում է երկրորդ հարցին, թե «ո՞վ է մեղավոր», գուցե արժե՞ այն թողնել ավելի ուշ քննարկման, երբ լուծված կլինեն հիմնական խնդիրները:
Առաջին շահում. Ռուսաստանը թույլ չի տվել իրեն ներառել այդ հակամարտությունում, որը կվատացներ հարաբերությունները Բաքվի և Անկարայի հետ՝ չհաշված մարդկային կորուստները:
Երկրորդ շահում. հակամարտությունում Ռուսաստանի սկզբունքային դիրքորոշումը հաստատել և ամրապնդել է հետխորհրդային ամբողջ տարածքում Ռուսաստանի որոշիչ դերակատարությունը:
Երրորդ շահում. ԱՄՆ-ը ոչ միայն ոչինչ չի ստացել, այլ անգամ կորցրել է այդ հակամարտությունում: Փաստացի նա արդեն իսկ կորցրել է իր խամաճիկ Նիկոլ Փաշինյանին, որը դարձել է «կապիտուլացիայի» համաձայնագրի գլխավոր մեղավորը:
Չորրորդ շահում. Հայաստանի բանակը կրել է արտակարգ լուրջ կորուստներ, և այժմ դժվար թե ունակ լինի պահպանել երկրի ինքնիշխանությունը, և ներկայումս Ռուսաստանի բանակն է դարձել Հայաստանի գոյության միակ երաշխավորը:
Հինգերորդ շահում. Ռուսաստանը ժամանակին դադարեցրել է Անդրկովկասում Թուրքիայի ազդեցության տարածումը: Արդյունքում Հայաստանի սուբյեկտիվությունը տարածաշրջանում նվազել է, բայց աճելի է Ռուսաստանինը, որը այն արդյունքն է, որը դժվար թե վերջնահաշվարկում ձեռնտու է Անկարային:
Այդպիսին են ղարաբաղյան հակամարտության արդյունքները Ռուսաստանի համար: Համաձայնվենք, որ դա այնքան էլ վատ չէ, այլ անգամ ընդհահակառակը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
