Քաղաքակիրթ աշխարհ չկա, կա աշխարհ, որտեղ հարգում են ուժեղներին և չեն քննադատում հաղթողներին. Գագիկ Համբարյան
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Դավութօղլուի զրո խնդիր հարևանների հետ քաղաքականությունը Էրդողանի ձեռամբ վերածվեց ողջ աշխարհի հետ 100% խնդիր քաղաքականության: Այժմ էրդողանական Թուրքիան դարձել է սանձարձակ ու ահաբեկչական երկիր, որը սպառնալիք է ոչ միայն Արցախի, Հայաստանի այլ ողջ աշխարհի համար: Քաղաքագետ Գագիկ Համբարյանի դիտարկմամբ՝ Թուրքիայի նախկին առաջնորդի թեզն այդպես էլ չգործեց, քանի որ հարևանների հետ խնդիրները հարգելու պայմանը Թուրքիայի կողմից անցյալում կատարած հանցագործությունները մոռանալն էր: Խոսքը Բուլղարիայի, Հունաստանի, Կիպրոսի, Իրաքի հանդեպ իրականացրած վայրագությունների մասին է:
«Ըստ Դավութօղլուի, պետք է բոլորը զիջեին և ընդունեին այն ինչ կա, իսկ Անկարան չպետք է որևէ զիջման գնար: Ինչ վերաբերում է Էրդողանին, ապա նա անթաքույց առաջ է մղում Օսմանյան կայսրությունը վերականգնելու թեզը: Եվ ամենևին էլ պատահական չէ, որ այս ընթացքում Էդրողանն ասում էր, թե Կիպրոսը, Հալեպը, Մոսուլը, Բաթումը, Ղրիմը իրենցն է: Եվ, որպեսզի քողարկի թուրք-իսրայելական համագործացությունը, ասաց, որ Երուսաղեմն էլ է իրենցը: Ես այստեղ տեսնում եմ խաբկանք, որպեսզի Արցախյան պատերազմում Թուրքիայի և Իսրայելի տանդեմը հայերի դեմ պատերազմում շատ բացահայտ չերևա»,- 1or.am-ի հետ զրուցում ասաց Գ. Համբարյանը:
Խոսելով Թուրքիայի ծավալապաշտական նկրտումները զսպելուն միտված միջազգային կառույցների մասին՝ քաղաքագետը նշեց, որ թուրքական նկրտումները միայն իր նախաձեռնությամբ չէ, որ կյանքի են կոչվում: Էրդողանը առաջ է մղում նեոօսմանիզմի և նեոպանթյուրքիզմի գաղափարը, առաջ տանելով այն թեզը, որ Ադրիատիկ ծովից մինչև Չինական պարիսպ ընկած տարածքներում ապրող թուրքալեզու ժողովուրդները պետք է միավորվեն մեկ պետության մեջ՝ Թուրքիայի գլխավորությամբ:
«Թուրքիան շարունակում է այսպես կոչված քաղաքակիրթ աշխարհի կողմից ձևավորված ամենահզոր ռազմական խմբավորման՝ ՆԱՏՕ-ի անդամ լինել և որքան էլ նույն եվրոպական երկրները կամ ԱՄՆ-ը փորձում են ցույց տալ, թե իրենք չեն կարող Թուրքիայի վրա ազդել՝ այդպես չէ: Կան բազմաթիվ ապացույցներ, որ, օրինակ Սիրիայում ԱՄՆ-ի, Եվրոպայի շահերն ամբողջությամբ համընկնում են թուրքական քաղաքականության հետ: Պետք չէ նաև մոռանալ, որ ահաբեկչական խմբավորումները, որոնք ներկայում ակտիվորեն մարտնչում են արցախյան պատերազմում հայկական բանակի դեմ, Սիրիայում հմտորեն համագործակցում են և՛ Թուրքիայի, և՛ Արևմուտքի հետ: Այսինքն՝ այն հեքիաթները, թե՝ Թուրքիան միայնակ է իրեն սանձարձակ պահում՝ խաբկանք է»,- ասաց Գ. Համբարյանը:
Եվ եթե 100 տարի առաջ Թուրքիան իրականացրեց Հայոց Ցեղասպանությունը, առաջ տանելով այն թեզը՝ որ չկա հայ, չկա խնդիր, հիմա շարունակում է այն: Հարցին՝ փաստորեն ստացվում է, որ այսօր քաղաքակիրթ աշխարհը ողջունում է Թուրքիայի նեոօսմանիզմի և նեոպանթյուրքիզմի գաղափարը քաղաքագետն ասաց.
«Քաղաքակիրթ աշխարհը դեռևս 1453 թվականից մեծ հաճույքով ողջունեց, երբ Ալթայի երկրամասից և Միջին Ասիայի տափաստաններից թուրք, անհայրենիք քոչվորները կործանեցին Բյուզանդական կայսրությունը, հետագայում ցեղասպանության ենթարկեցին տարածաշրջանի բնիկ ժողովուրդներին՝ հայերին, քրդերին, արաբներին, հույներին և մյուս բնիկ ժողովուրդներին: Քաղաքակիրթ աշխարհը լուռ ունկնդրում էր, երբ 1974-ին Թուրքիան հարձակվեց և գրավեց Կիպրոսի հյուսիսը: Նույն քաղաքկիրթ աշխարհը 90-ականներից ունկնդրում է, թե ինչպես է Թուրքիան բարբարոսաբար ռմբակոծում Իրաքի քրդաբնակ շրջաները, մինչ օրս ուսումնասիրում են, թե ինչպես է Թուրքիան Իրաքի հյուսիս-արևմուտքում՝ Սիջարում ցեղասպանության ենթարկում եզդիներին: Իսկ ո՞վ է ասել, որ այս ամենը տեսնելուց և ձայն չհանելուց հետո պետք է հանկարծ ձայն բարձրացնի Հայաստանի և հայ ժողովրդի համար: Մենք վերջապես պետք է հասկանանք, որ քաղաքակիրթ աշխարհը մշտապես համագործակցել է Օսմանյան կայսրության հետ, և այսքանից հետո դեռ մեր հույսը դրել ենք ինչ-որ քաղաքակաիրթ աշխարհի վրա՞: Քաղաքակիրթ աշխարհ չկա, կա աշխարհ, որտեղ հարգում են ուժեղներին, որտեղ չեն քննադատում հաղթողներն: Ուստի այնպիսի պետությունները ինչպես մենք ենք, պետք է կարողանա խելացի քաղաքականություն վարել և խաղալով գերտերությունների հակասությունների վրա ոչ միայն գոյատևել, այլև օգուտ ստանալ»:
Արմինե Գրիգորյան
