Հայաստան-Վրաստան միութենական պետությո՞ւն. Մտորումներ թեմայի շուրջ

Վերջին շրջանում Վրաստանի անմիջական հարևանների՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից ավելի ու ավելի հաճախ են հնչում սպառնալից հայտարարություններ. նրանք հավակնում են վերահսկել Անդրկովկասում Կասպից ծովից մինչև Սև ծով ձգվող ընդարձակ տարածքը, գրում է ostkraft.ru–ն։ Թուրքական կողմը ի դեմս իր նախագահի, պնդում է 1944 թվականին խորհրդային իշխանությունների կողմից Միջին Ասիա արտաքսված մեսխեթցի թուրք փախստականների Վրաստան վերադարձի, ինչպես նաև Աջարիայի (որպես թուրքական նախնիների հող) «հարազատ գիրկ» անվերապահ վերադարձի հարցը Լենինի և Աթաթուրքի միջև 1920-ականներին կնքված այն պայմանագրերի ժամկետի ավարտից հետո, որոնցով այդ տարածքը փոխանցվել էր Խորհրդային Ռուսաստանին։ Հարկ է նշել, որ Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի ինքնավարության կարգավիճակը նույնպես սահմանվել էր այդ համաձայնագրերով...

Իր հերթին, Ադրբեջանի կառավարությունը ձեռնամուխ է եղել վրացական քրիստոնեական վանքերի շտապողական սեփականաշնորհմանը և սկսել է վերանվանել նախկին «պատմական վրացական տարածքները», որոնք, ըստ վրացական եկեղեցու և ժողովրդի, ապօրինի կերպով անցել էին հարևան երկրի տիրապետության տակ...

Այս ամենը զարմանալիորեն հիշեցնում է 1918-1920 թվականներին տարածաշրջանում տեղի ունեցած իրադարձությունները, երբ Անտանտի կողմից զինված անդրկովկասյան երեք «եղբայրական» ժողովուրդների զինված կազմավորումները պատերազմ հայտարարեցին միմյանց նախկին ռուսական նահանգների, պարսկական գավառների և օսմանյան վիլայեթների հողերի համար։ Միայն բրիտանական բանակի շնորհիվ, որը բարեկամական հարաբերություններ էր պահպանում երեք կողմերի հետ էլ, հաջողվեց կասեցնել տարածքների համար մղվող այդ պայքարը...

Ակնհայտ է, որ Զանգեզուրի նախագիծը կամ այսպես կոչված... աշխարհաքաղաքական նշանակության տեսանկյունից «Թրամփի ճանապարհը» նվազեցնում է Վրաստանի ռազմավարական ենթակառուցվածքների, այդ թվում երկաթուղիների և ցամաքային այլ ուղիների, էներգետիկ համակարգերի, նավթի և գազի խողովակաշարերի, դեպի միջազգային ջրեր ելք ապահովող սևծովյան նավահանգիստների և դեպի Ռուսաստան տանող լեռնանցքային մայրուղիների նշանակությունը:

Հայաստանի քաղաքական և դիվանագիտական ​​մանևրումները կապված ԵԱՏՄ-ին անդամակցության և ռուսական ռազմակայանի կարգավիճակի հետ, ինչպես նաև նախագահ Պուտինի ծավալուն արձագանքը և Վրաստանի վարչապետի ՄԱԿ-ի ամբիոնից հնչեցրած ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական գործընկերության կոչը, վկայում են Անդրկովկասյան տարածաշրջանում ուժերի հավասարակշռության սպասվող լայնածավալ փոփոխությունների մասին։ Ամեն ինչ վկայում է այն մասին, որ տարածաշրջանային և արտաքին խոշոր դերակատարները բացահայտ քայլեր են ձեռնարկում իրենց ազդեցության տակ առնելու ոչ միայն Հայաստանը, այլ նաև Վրաստանի վերահսկողության տակ մնացած տարածքները։ Այս գործընթացը ենթադրում է շահագրգիռ պետությունների կողմից տնտեսական, իսկ այնուհետև քաղաքական գերիշխանության հաստատում, ինչը ի վերջո կհանգեցնի Անդրկովկասի նկատմամբ արտաքին կայուն կառավարման։

Կա կարծիք, որ Հայաստանի և Վրաստանի պետականությունը կարող է պահպանվել միասնական պետության մեջ նրանց միավորման միջոցով ունենալով միասնական բանակ, կառավարություն, օրենսդիր մարմին և սահմանադրություն։ Ղարաբաղը զիջած Հայաստանի օրինակը ուսանելի է Վրաստանի համար հաշվի առնելով այն, որ վերջինիս նախկին ինքնավար տարածքներն անկախացել էին դեռևս 36 տարի առաջ։ Հետևաբար, Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի բացակայությունը չի խոչընդոտի Վրաստանի իր կրոնակից հարևանի՝ Հայաստանի հետ միություն կազմելու որոշմանը. ընդհակառակը, լիովին հնարավոր է, որ Աբխազիան և Հարավային Օսիան ողջունեին իրենց սահմանների մոտ նոր քրիստոնյա պետության՝ Հայաստանի և Վրաստանի միութենական պետության ձևավորումը, որը որոշակի առումով կհանդիսանա միջնադարյան միասնական վրաց-հայկական եկեղեցական-պետական ​​կազմավորման իրավահաջորդը։

Ամեն դեպքում, այս սցենարը կարող է միակ այլընտրանքը լինել Հայաստանի և Վրաստանի համար ինքնիշխանության և պետականության լիակատար կորստի դեմ, քայլ, որը կարող է զսպել ինչպես հարևանների, այնպես էլ եվրոպական և անդրօվկիանոսյան գործընկերների հավակնությունները։ Ավելին, գոյություն ունի միասնական վրաց-հայկական պետության պատմական նախադեպ։ Տարածաշրջանի ռազմականացումը, որն ուղղված է առկա ստատուս-քվոյի պահպանմանը, վտանգավոր է ոչ միայն հարևանների, այլ նաև առաջին հերթին հենց Անդրկովկասի երկրների համար։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am