Երկրի մթնոլորտում փոշու քանակը նվազել է մոտ 10%-ով

Երկրի մթնոլորտում փոշու քանակը նվազել է մոտ 10%-ով, գրում է «Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» (ՀՄԿ) ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանը։

«2003-2023 թվականներին Երկրի մթնոլորտում փոշու քանակը նվազել է մոտ 10%-ով։ Այս եզրակացությանն են հանգել գիտնականները՝ համադրելով արբանյակային և ցամաքային դիտարկումների, ինչպես նաև մթնոլորտային մոդելների տվյալները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Science Advances գիտական ամսագրում։

Խոսքը հիմնականում անապատների մակերևույթից մթնոլորտ բարձրացող հանքային փոշու մասին է։ Դրա զգալի մասը գալիս է Հյուսիսային Աֆրիկայից և Ասիայից, այդ թվում՝ Սահարա և Գոբի անապատներից։ Մթնոլորտում փոշու մասնիկները կարող են տեղափոխվել հազարավոր կիլոմետրեր։

Փոշին կլիմայի վրա ազդում է մի քանի եղանակով․ այն ցրում է արեգակնային ճառագայթումը և փոխազդում ամպերի հետ՝ միջին հաշվով ունենալով թույլ սառեցնող ազդեցություն։ Երբ փոշու քանակը նվազում է, այդ բնական սառեցնող ազդեցությունը թուլանում է։ Հետազոտողների գնահատմամբ՝ փոշու քանակի նվազումը կարող էր փոքր ներդրում ունենալ 2003–2023 թվականներին դիտված տաքացման մեջ։

Գիտնականները դեռ չեն պարզել, թե ինչու է մթնոլորտային փոշու քանակը նվազել։ Այս նվազումն ուշագրավ է ավելի երկարաժամկետ միտման համատեքստում․ XX դարի զգալի հատվածում մթնոլորտում փոշու քանակն աճել է՝ առավելագույնին հասնելով մոտավորապես 1980-ականներին։ Նույնիսկ վերջին նվազումից հետո դրա պարունակությունը շարունակում է գերազանցել նախաարդյունաբերական մակարդակը։

Փոշու քանակի փոփոխությունը կարևոր է ոչ միայն կլիմայի համար։ Փոշու մասնիկները հանքանյութեր և սննդատարրեր են տեղափոխում օվկիանոսներ ու ցամաքային տարածքներ, ազդում օդի որակի վրա, իսկ ձյան և սառույցի մակերևույթին նստելիս կարող են նվազեցնել դրանց անդրադարձման ունակությունը։ Ուստի փոշու համաշխարհային շրջապտույտի հետագա փոփոխությունները կարող են միաժամանակ ազդել մի շարք բնական գործընթացների վրա», – գրել է նա։