Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Պաստիս օղի

Նախահեղափոխական Ռուսաստանում անիսոնի օղին շատ տարածված էր։ Այն հաճախ է հիշատակվում հին փաստաթղթերում և գեղարվեստական ​​ստեղծագործություններում, բայց Ֆրանսիան նույնպես ունի նմանատիպ ալկոհոլային խմիչք՝ Պաստիսը։

Հետաքրքիր է այն, որ այդ խմիչքի հետևում կանգնած են երկու խոշոր ընկերություններ։ Առաջինը «Ռիկարն» է, որի հիմնադիր Պոլ Ռիկարը 1932 թվականին Մարսելում մշակել է Պաստիս անվամբ անիսոնի լիկյորի բաղադրատոմսը։  Հետաքրքիր է այն, որ այն սկզբում շուկայում վաճառվել է որպես հելմինթների դեմ դեղամիջոց, և իրականում, անիսոնից բացի պարունակել է բազմաթիվ բուժիչ խոտաբույսեր։ Անիսոնի օղի արտադրող երկրորդ ընկերությունը «Պեռնոն» է՝ Սավոյի ընտանեկան բիզնեսը, որը հիմնադրվել է դեռևս 1805 թվականին։ Երկար ժամանակ «Պեռնոն» մասնագիտացած է եղել աբսենթի արտադրության մեջ։ Այդ խմիչքը չափազանց տարածված էր բնակչության շրջանում, և սպառվում էր ինչպես աղքատ, այնպես էլ հարուստ թաղամասերում։ Սակայն, երբ Ֆրանսիայի կառավարությունը 1915 թվականին արգելեց դրա արտադրությունն ու վաճառքը, ընկերության մասնագետները որոշեցին փոխարինել օշինդրը (արգելքի հիմնական պատճառներից մեկը, քանի որ այն արագորեն է հանգեցնում լյարդի ցիռոզի) աբսենթի մեկ այլ հիմնական բաղադրիչներից մեկով՝ անիսոնով։

Ընկերությունները երկար ժամանակ մրցակցում էին, մինչև 1975 թվականին միավորվեցին Pernod Ricard անվան տակ։ Դա հանգեցրեց նրան, որ ընկերությունն այժմ զբաղեցնում է անիսոնի համով ալկոհոլային խմիչքների շուկայի մեծ մասը, և այլ արտադրողներ դժվարանում են մարտահրավեր նետել այդ ստատուս քվոյին։ 1987 թվականին Pernod Ricard-ը ցուցակագրվել է Փարիզի ֆոնդային բորսայում, և նրա արտադրանքի վաճառքը ներկայումս գերազանցում է 6.5 միլիարդ եվրոն։ Պոլ Ռիկարի որդին՝ Պատրիկը, ղեկավարել է ընկերությունը մինչև 2012 թվականը։ Հենց նրա շնորհիվ էր, որ այն ընտանեկան բիզնեսից վերածվել է հսկայական միջազգային կորպորացիայի։ Ներկայիս գործադիր տնօրենը Պիեռ Պրենգեն է, ով Ռիկար ընտանիքի անդամ չէ։

Պաստիսի արտադրության մեջ օգտագործվում են մոտ 50 տարբեր տեսակի բույսեր և համեմունքներ։ Ինչպես ընդունված է, թե՛ կազմը, թե՛ արտադրության գործընթացը գաղտնի են պահվում։ 19-րդ դարում այդ ըմպելիքի թնդությունը կազմում էր ոչ ավելի, քան 30%: 1922 թվականին իշխանությունները թույլ տվեցին այն բարձրացնել մինչև 40%–ի, իսկ 1938 թվականին ըմպելիքն ավելի թնդացավ դառնալով 45%: Այսօր Պաստիսը ամենից հաճախ օգտագործվում է որպես ապերիտիվ՝ մոտավորապես 5-8 անգամ ջրով նոսրացված: Այն նաև մի շարք կոկտեյլների բաղադրիչ է, որոնցից ամենահայտնիներն են «Թութակը», որտեղ Պաստիսը խառնվում է կանաչ անանուխի օշարակի հետ, «Լոլիկը» գրենադինով և «Կորնիշոնը» բանանի օշարակով:

Հայաստանում Պաստիսը համեմատաբար նիշային ներմուծվող խմիչք է և այնքան տարածված չէ, որքան կոնյակը, օղին կամ վիսկին։ Հայկական շուկայում Պաստիսի ամենահայտնի միջազգային ապրանքանիշերից կարող են հանդիպել Ricard և Pernod։ Այն առանձնանում է անիսոնի և համեմունքների արտահայտված բույրով և ջրի հետ խառնելիս ձեռք է բերում բնորոշ կաթնագույն երանգ։

Կ.Խաչիկյան