Գաղտնիությունը դարձել է նոր շքեղություն. Ինչպես է լյուքս ոլորտը վաճառում լռությունը արհեստական բանականության դարաշրջանում
ՄՇԱԿՈՒՅԹ
2026 թվականին օգտատերերի տվյալների համար պայքարը նման է ժամանակակից ոսկե տենդի՝ պայմանավորված արհեստական բանականության պայթյունային աճով։ Տեխնոլոգիական ընկերությունները ցանկանում են իմանալ օգտատերերի մասին բառացիորեն ամեն ինչ՝ նրանց ջինսերի չափը, թե որքան լավ են նրանք քնում, խանութում անցած ճանապարհները և նույնիսկ մանրածախ առևտրի տարածքի որ հատվածներն են առաջինը գրավում իրենց ուշադրությունը։ Մինչդեռ, նորաձևության ապրանքանիշերը ագրեսիվորեն հետապնդում են անհատականացումը՝ խոստանալով, որ դա կբարելավի գնումների փորձը, թե՛ առցանց, թե՛ ոչ, գրում է Vogue-ը։
Մանրածախ առևտրում արհեստական բանականության խոստումների մեծ մասը՝ սկսած հիպերանհատականացված առաջարկություններից մինչև խանութում հաճախորդների ցանկությունների կանխատեսումը, հիմնված են տվյալների հնարավոր ամենամեծ ծավալի վրա։ Meta-ի և Google-ի նման ընկերությունների համար տվյալների հավաքագրումը դառնում է իրենց գովազդային բիզնես մոդելների հիմնական տարր։ Միայն այս տարի տվյալների ենթակառուցվածքներում նրանց ներդրումները աճել են 77%-ով՝ հասնելով ռեկորդային 725 միլիարդ դոլարի։ Քանի որ անհատականացումը դառնում է ստանդարտ, տվյալների համար մրցակցությունը միայն սրվում է։
Այնուամենայնիվ, սպառողները ավելի ու ավելի են հոգնածություն ցուցաբերում տեղեկատվության անընդհատ հավաքագրումից և սկսում են հարցնել, թե արդյոք արժե անձնական տվյալները փոխանակել առաջարկվող առավելությունների հետ։ Համաձայն Vogue Business-ի կողմից Vogue-ի և GQ-ի ընթերցողների շրջանում ամբողջ աշխարհում անցկացված հարցման՝ միայն 1%-ն է արհեստական բանականության առաջարկությունները համարում «լիովին օգտակար», մեկ քառորդից էլ պակասն է վստահում նման ալգորիթմներին, և միայն 3%-ն է չաթբոտներ օգտագործում ոճի հետազոտության համար։ Շատերը նշում են, որ արդյունքները չափազանց ընդհանրացված են թվում և չեն արտացոլում իրենց իրական նախասիրությունները։
Այս ֆոնի վրա նոր միտում է հատկապես նկատելի հարուստ օգտատերերի շրջանում՝ գաղտնիության գիտակցված ցանկություն։ Մարդիկ ավելի ու ավելի են մերժում տվյալների հավաքագրումը և թիրախային գովազդը և անցնում կոդավորված թվային ծառայությունների։ Ավելի հարուստ և ավելի կրթված սպառողներն ավելի լավ են հասկանում, թե ինչպես է գործում անհատականացումը, ինչը մարտահրավեր է դառնում շքեղ ապրանքանիշերի համար, որոնք իրենց ռազմավարությունը կառուցել են խորապես անհատականացված հաճախորդների փորձի վրա։
«Սա շատ նուրբ գիծ է, որով ապրանքանիշերը պետք է քայլեն, քանի որ մենք խոսում ենք խոշոր բիզնեսի մասին, բայց ավելի ու ավելի շատ մարդիկ գիտակցում են, որ չարաշահումներ են տեղի ունենում», - նշում է WGSN-ի սպառողական տեխնոլոգիաների ղեկավար Քերոլ Ակինոն։
Եթե գաղտնիությունը դառնում է նոր շքեղություն, ինչպե՞ս կարող են ապրանքանիշերը այն օգտագործել իրենց օգտին։
Ինքնավարության և տվյալների նկատմամբ վերահսկողության հարցը դառնում է սոցիալական անհավասարության նոր գիծ։ Հարցվածների հիմնական մտահոգություններից մեկը նորաձևության ընկերությունների կողմից տվյալների արհեստական բանականության հետ համատեղ օգտագործման հարցն էր։ Օգտատերերը գնալով ավելի են հիասթափվում թիրախային գովազդի ծավալից և ճշգրտությունից, հատկապես սոցիալական ցանցերում, ինչը սրվում է արհեստական բանականության զարգացման շնորհիվ։ Սա խթանում է օֆլայն շարժումների աճը, հատկապես երիտասարդների շրջանում, ովքեր ավելի ու ավելի են ընտրում Reddit-ի և Pinterest-ի նման հարթակները՝ դրանք ընկալելով որպես պակաս առևտրայնացված։
Միևնույն ժամանակ, զարգանում է վճարովի գովազդից զերծ բաժանորդագրությունների շուկան։ YouTube-ը, Instagram-ը, Snapchat-ը և Facebook-ը արդեն իսկ առաջարկում են նման տարբերակներ, իսկ Vero-ի և MeWe-ի նման նոր հարթակները կառուցված են գաղտնիության մոդելի շուրջ։
«Երիտասարդ և ավելի հարուստ օգտատերերը ավելի ու ավելի են գիտակցված որոշումներ կայացնում գաղտնիության վերաբերյալ, քանի որ նրանք ավելի լավ են հասկանում, թե ինչպես են աշխատում այս տեխնոլոգիաները»,-ասում է Ակինոն։ «Եթե դուք չեք վճարում փողով, դուք վճարում եք ձեր տվյալներով»։
Ընկերությունները շեշտում են, որ անհատականացումը հարմարություն է՝ ավելի ճշգրիտ առաջարկություններից մինչև բարելավված առողջապահական ծառայություններ և էկրանի առջև ավելի քիչ ժամանակ անցկացնելու հնարավորություն։ Այնուամենայնիվ, ինչպես նշում է Proton-ի Պատրիսիա Էգգերը, հարցը մնում է. ինչպե՞ս վճարել. փողով, թե՞ տվյալներով։
Այս ֆոնի վրա գաղտնիությունը դառնում է նոր ապրանքանիշի գործիք: Օրինակ՝ Even Realitys խելացի ակնոցները դիրքավորվում են որպես Meta արտադրանքի ավելի «էթիկական» այլընտրանք, քանի որ դրանք չունեն տեսախցիկ և հավաքում են ավելի քիչ տվյալներ: Դրանց գինը սկսվում է 599 դոլարից, մինչդեռ մրցակիցներն ավելի էժան են, բայց ավելի շատ մտահոգություններ են առաջացնում գաղտնիության վերաբերյալ։
Ըստ ընկերության գործադիր տնօրեն Ուիլ Վանգի՝ օգտատիրոջ տվյալների նկատմամբ հարգանքը դարձել է ապրանքանիշի դիրքավորման հիմնական տարրը, հատկապես հարուստ հաճախորդների և հանրության անդամների շրջանում։
Նորաձևության և տեխնոլոգիական ոլորտներում ի հայտ է գալիս նոր մոտեցում. ապրանքանիշերը կարող են հաղթել՝ բացահայտորեն ցուցադրելով գաղտնիության նկատմամբ հարգանք և նվազագույնի հասցնելով տվյալների հավաքագրումը: Նույնիսկ արհեստական բանականության օգտագործման դեպքում շեշտը տեղափոխվում է թափանցիկության և կամավոր օգտատիրոջ համաձայնության վրա։
«Սպառողները ավելի ու ավելի են գաղտնիությունը ընկալում որպես ապրանքանիշի հեղինակության և այն բանի ցուցիչ, թե որքանով է այն հարգում իր հաճախորդներին»,-նշում է Ակինոն։
Զարգացող կանոնակարգերի, այդ թվում՝ եվրոպական GDPR-ի և թխուկներից աստիճանական հեռանալու հետ մեկտեղ, ապրանքանիշերն արդեն վերակառուցվում են՝ ստեղծելով փակ էկոհամակարգեր, հավելվածներ և մասնավոր հաճախորդների հարթակներ։ Օրինակ՝ Ralph Lauren-ը գործարկեց մի հավելված արհեստական ինտելեկտի ոճաբանի հետ՝ ձգտելով համատեղել տեխնոլոգիան և բացառիկության զգացումը։
Մասնագետները կարծում են, որ չնայած սկզբնապես որպես հարուստ հաճախորդների համար նախատեսված նիշային միտում, գաղտնիությունն այժմ կարող է դառնալ շուկայական չափանիշ։ Եվ այն ապրանքանիշերը, որոնք առաջինը կմիավորեն այն իրենց ռազմավարության մեջ, երկարաժամկետ առավելություն կստանան նոր տվյալների տնտեսությունում։
