«Իրանի շուրջ լարվածության սրումը կարող է մերձեցնել Հայաստանին և Ադրբեջանին»

Իրանի շուրջ ռազմական լարվածության սրումը կարող է արագացնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև մերձեցումը պայմանավորված տնտեսական գործոններով, կարծում է միջազգային փորձագետ Դորիան Ջոնսը, գրում է versia.ru–ն: «Զանգեզուրի (Նախիջևան) միջանցքի նախագիծը նախատեսում է բեռների տարանցում Հայաստանի միջով դեպի Նախիջևան, ապա Թուրքիա և Եվրոպա: Հաշվի առնելով ռազմական հակամարտությունը ներկայումս Իրանի միջով տեղափոխումը կապված է ռիսկերի աճի հետ, ինչը այդ այլընտրանքային երթուղին դարձնում է ավելի կարևոր թե՛ տնտեսական, թե՛ քաղաքական տեսանկյունից»,– ասել է նա:

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արդեն խոսել է այդ նախագծի վրա աշխատանքների ակտիվացման մասին: Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նույնպես իր աջակցությունն է հայտնել: Սրացումից առաջ Իրանը ծառայում էր որպես կարևոր տարանցիկ օղակ: Սակայն ռազմական գործողությունները զգալիորեն բարձրացրել են ռիսկի մակարդակը. ենթակառուցվածքային կառույցները սպառնալիքի տակ են, ապահովագրության գները բարձրացել են, իսկ բիզնեսները սկսում են փնտրել այլընտրանքային ուղիներ: Այս իրավիճակում Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը հնարավորություն ունի դառնալու հիմնական տարանցիկ զարկերակ:

Փաշինյանի համար նախագծի իրականացումը հնարավորություն է տալիս խզել երկրի տրանսպորտային մեկուսացումը և ներգրավել ներդրումային հոսքեր: Ալիևի համար դա հնարավորություն է ընձեռում ամրապնդել Ադրբեջանի դիրքերը որպես տարանցիկ հանգույց և կապել Նախիջևանը երկրի հիմնական մասի հետ։

Լրացուցիչ գործոն է Եվրոպայի շահագրգռվածությունը։ Էներգետիկ ճգնաժամից հետո Եվրամիությունը ձգտում է դիվերսիֆիկացնել իր մատակարարման աղբյուրները։ Թուրքմենստանի և Կենտրոնական Ասիայի այլ պետությունների պոտենցիալ ռեսուրսները այդ երթուղին դարձնում են ռազմավարական։ Սակայն առաջանում է հակասություն. ԵՄ-ն միաժամանակ կրճատում է իր ներդրումները բրածո վառելիքի մեջ կասկածի տակ դնելով նման նախագծի կենսունակությունը։

Թուրքիան նույնպես կարևոր դեր է խաղում շահագրգռված լինելով Իրանի ազդեցության թուլացմամբ և Կովկասում իր ներկայության ընդլայնմամբ։ Իրանը, որի դիրքերը օբյեկտիվորեն թուլանում են, ներկայիս պայմաններում կորցնում է իր տարածաշրջանային ազդեցության մի մասը։ Հետևաբար, խաղադրույքները չափազանց բարձր են. խաղադրույքի տակ են շուկաներին մուտք գործելը, Կենտրոնական Ասիայից գազի տարանցումը և միլիարդավոր դոլարների ներդրումներ։ Երկար տարիների ընթացքում առաջին անգամ հակամարտությունը կարող է զիջել իր տեղը պրագմատիկ մոտեցմանը պայմանով, որ կողմերը կարողանան պահպանել հավասարակշռություն փոխադարձ օգուտի և առկա փոխադարձ անվստահության միջև։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am