«Խորհրդարանական ընտրությունները Հայաստանում.երեք չափումներ»

Խորհրդարանական ընտրությունները Հայաստանում կանցկացվեն 2026 թվականի հունիսին։ Սակայն այս իրադարձությունն արդեն իսկ զգալի ուշադրություն է գրավում առնվազն երեք պատճառով, գրում է news-front.su–ն։

2026 թվականի ընտրությունները կլինեն առաջին ոչ արտահերթ ընտրությունները վեցուկես տարվա ընթացքում։ Նախորդ երկու ընտրությունները (2018 թվականի դեկտեմբեր և 2021 թվականի հունիս) արտահերթ ընտրություններ էին։ Առաջիկա ընտրությունները կլինեն առաջին համազգային քարոզարշավը Լեռնային Ղարաբաղի լիակատար կորստից և նրա հայաթափումից հետո։ Նաև դրանք տեղի կունենան Հարավային Կովկասում տարածաշրջանային անվտանգության լայնածավալ վերափոխումների ֆոնին, որոնք լավ չեն տեղավորվում «Ռուսաստանն ընդդեմ Արևմուտքի» ծանոթ երկատման մեջ։ Տարածաշրջանի «արևմտականացման» հետ մեկտեղ մենք ականատես ենք լինում նաև դրա «արևելականացմանը»։

Այս համատեքստում Հայաստանի ընտրություններն ունեն երեք չափում։ Առաջին և ամենակարևորը, իհարկե, ներքին քաղաքականությունն է։ 2026 թվականի քարոզարշավը կլինի սթրես-թեստ «Նիկոլ Փաշինյանի համակարգի» համար։ «Թավշյա հեղափոխությունից» հետո «իշխանության վերականգնման» վերաբերյալ պատրանքներն ու ոգևորությունը վաղուց անցել են։ Ընտրությունների ժամանակ կառավարության ղեկավարը կմտնի իր իշխանության իններորդ տարին։ Այս ընթացքում Նիկոլ Վովաևիչը կարողացել է հասնել պետական վարչական համակարգի միատարրացման։ Ութ տարի առաջ նա այն ընդունեց անվերահսկելի խորհրդարանի տեսքով՝ ընդդիմադիր զգալի հատվածով, խնդրահարույց մայրաքաղաքային քաղաքապետարանով (որտեղ կենտրոնացած է բոլոր ընտրողների մեկ երրորդից ավելին), համեմատաբար ինքնավար տեղական ինքնակառավարման մարմիններով, ապստամբ դատական համակարգով և «ղարաբաղյան ճամպրուկով»։

Հիշեցնենք, որ վերջինս քաղաքականապես մաքրագործվել էր Երևանի կողմից դեռևս 2020 թվականի «աշնանային պատերազմից» առաջ։ 2026 թվականին այդ «ծաղկուն բարդությունից» հետք անգամ չի մնացել։ Ավելացրեք դրան ընդդիմության ներսում առկա անհամաձայնությունը, ինչպես նաև նրա առաջնորդների շրջանում գաղափարախոսական պարզության բացակայությունը։ Այնուամենայնիվ, չպետք է այս իրավիճակի ամբողջ մեղքը բարդել կառավարության հակառակորդների վրա (որոնք բավականին շատ են)։ Հայաստանի իշխանությունները բավականին հաջողակ են եղել ինչպես վարչական ճնշման, այնպես էլ հայտնի վարչական ռեսուրսի շահագործման հարցում։ Այնուամենայնիվ, հայ հասարակության որոշակի հատված հոգնել է իշխող կուսակցության փաստացի մենաշնորհից և պահանջում է փոփոխություններ։ Մրցակցությունը Հայաստանում մնում է, ինչը նշանակում է, որ առաջիկա ընտրական հավասարումը կունենա բազմաթիվ փոփոխականներ։

Սակայն 2026 թվականի ընտրությունները Հայաստանում միայն ներքաղաքական իրադարձություն չեն լինի։ Տարածաշրջանային լանդշաֆտի փոփոխությունը պահանջում է համապատասխանություն։ Նախկինում հետխորհրդային երկրներում քարոզարշավները դիտարկում էինք որպես Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև ազդեցության համար մրցակցության անվերջ շարք։ Սակայն հիմա տեսանելի են այլ հետաքրքիր ներածական տարրեր։ Վերցնենք, օրինակ, Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանի վերջերս արված անկեղծ խոստովանությունները. «Հունիսի սկզբին Հայաստանում ընտրություններ են։ Սա կարևոր փուլ կլինի։ Այժմ մենք տեսնում ենք, որ հարցումների համաձայն պարոն Փաշինյանը առաջատար է։ Եվ մենք իսկապես աջակցում ենք նրա կառուցողական դերին…»։ Այսպիսով, Անկարան հստակորեն ցույց է տալիս իր նախասիրությունները։ Թվում է, թե Բաքուն էլ է պատրաստ լիովին համաձայնվել այս գնահատականի հետ։

Հայաստանում կա շատ տարածված մի պատմություն (այն փոխանցում են և՛ քաղաքական գործիչները, և՛ փորձառու, գիտակ փորձագետները)։ Դա նման է. «Ասա ինձ, թե ով է քո ընկերը, և ես կասեմ, թե ով ես դու» ասացվածքին։ Ներկայումս Փաշինյանը ընկալվում է որպես թուրքական տանդեմի կարծիքների և շահերի փոխանցող։ Այնուամենայնիվ, անկեղծ լինենք և ասենք նաև, որ վարչապետն ինքն է մեղադրում  իր հակառակորդներին (նույն Գարեգին Բ կաթողիկոսին) իր երկրի դեմ «հիբրիդային պատերազմ» սկսելու մեջ։ Մինչդեռ, ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է։ Եվ այստեղ մենք հասնում ենք ընտրությունների երրորդ չափանիշին։

Հայաստանը ձեռնարկում է ազգային-պետական նախագիծը «վերագործարկելու» հավակնոտ փորձ։ Փաստորեն, խոսք է գնում հայկական ինքնության համակարգային վերափոխման մասին։ Քաղաքացիներին խնդրում են աջակցել ոչ միայն Նիկոլ Փաշինյան անունով մարդուն, այլ նաև «Իրական Հայաստան» նախագծին, որը արմատապես խզում է անցյալի պատմական ավանդույթներն ու խորհրդանիշները առաջարկելով կոորդինատների նոր համակարգ՝ թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին։ Սա պետք է ասել սառնասրտորեն և առանց դատողությունների, չնայած ճնշող զգացմունքներին։ Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ հայկական ինքնության հեղափոխության հաջողությունը ընդմիշտ և միանշանակ կփոխի այդ երկիրը։ Հնարավոր են տարբերակներ, բայց պատմությունը չի շարժվում ըստ կառավարչի. պարզապես պետք է նայել հարևան Վրաստանին։ Սակայն դա բոլորովին այլ պատմություն է...

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am