Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … լցնովի գարեջուր

Ներկայումս շատ զարմանալի լեգենդներ, խոսակցություններ և շահարկումներ կան գարեջրի շուրջ, որոնք սնվում էին նստարանների վրա խոսակցություններով և անձնական համոզմունքներով: Նման առասպելներից ամենահայտնին այսպես կոչված «փոշի գարեջրի» պատմությունն է։ Համացանցում և իրական կյանքում կարելի է գտնել այդ տեսության կողմնակիցների մի ամբողջ բանակ, համոզված, որ իսկական գարեջուրն անցյալում էր, իսկ ժամանակակիցը, իբր, ստեղծվում է բացառապես ինչ-որ փոշուց: Սակայն այդ գաղափարի կողմնակիցներից ոչ ոք չի կարող բացատրել, թե ի՞նչ է իրենից ներկայացնում այս խորհրդավոր փոշին, ինչի՞ց է այն բաղկացած և ինչպե՞ս է այն վերածվում փրփուր ըմպելիքի։

Այս առասպելներում հատուկ տեղ է գրավում լցնովի գարեջուրը։ Շատերը դա համարում են որակի չափանիշ՝ անհամեմատելի շշերի կամ բանկաների մեջ վաճառվողի հետ։ Շատ են մարդիկ, ովքեր անկեղծորեն հավատում են, որ լցնովի գարեջրի արտադրության տեխնոլոգիան սկզբունքորեն տարբերվում է շշալցված գարեջրից, ինչը բացատրում է դրա հատուկ համը: Որքանո՞վ է դա ճիշտ:

Նման համոզմունքների ակունքները գնում են դեպի խորհրդային անցյալ, երբ խանութներում գարեջրի ընտրությունը սահմանափակ էր, և իրականում կար ընդամենը երկու տարբերակ՝ կա՛մ գարեջուր կա, կա՛մ չկա: Շշալցված գարեջրից (այն արագ էր կորցնում իր թարմությունը) ցանկալի էր լցնովի գարեջուրը, որը վաճառվում էր կրպակներում (երբեմն նոսրացված): Այն ժամանակ գարեջրի համար հերթերը նորմա էին, ինչը նշանակում էր, որ լցնովի գարեջուրը միշտ թարմ էր, և թվում էր, թե այն ինչ-որ կերպ տարբերվում է սովորական շշալցված գարեջրից, կարծես այն եփվել է ինչ-որ յուրահատուկ տեխնոլոգիայով, ոչ փոշուց։

Բայց ինչպե՞ս է իրականում գարեջուր պատրաստում: Ցանկացած ժամանակակից գարեջրի գործարան, անկախ նրանից՝ օգտագործում է դասական խմորման, թե ժամանակակից գլանաձև-կոնաձև տանկեր, արտադրում է նույն արտադրանքը։ Այսինքն նույն գարեջուրը կարելի է լցնել ինպես շշերի այնպես էլ տակառների, կամ այլ տարայի մեջ: Կարևոր է հասկանալ, որ գործարաններում բացառապես շշալցված, պլաստմասսե կամ տակառի արտադրանքի համար նախատեսված գարեջրի առանձին պահեստարաններ չկան: Ոչ ոք լրացուցիչ կոնսերվանտներ չի ավելացնում նաև շշալցված գարեջուրին: Արտադրության գործընթացը նույնն է, բաղադրիչները նույնն են, բայց ճաշակի տարբերությունը բոլորովին այլ գործոններով է պայմանավորված։ Պահպանումն է առանցքային դեր խաղում:

Պիտանելիության ժամկետը, ջերմաստիճանը, արևի լույսի ազդեցությունը և նույնիսկ փաթեթավորման տեսակը կարող են էապես ազդել գարեջրի համի վրա: Չպետք է մոռանալ նաև հոգեբանության մասին. լցնովի գարեջուրը կարող է ավելի համեղ թվալ միայն այն պատճառով, որ այն մատուցվում է հատուկ մթնոլորտում, օրինակ ռեստորանում։

Պլացեբոյի էֆեկտը նույնպես չի չեղարկվել, եթե մարդը վստահ է, որ լցնովի գարեջուրը սկզբունքորեն տարբերվում է, ապա նա իսկապես կզգա տարբերությունը։

Կ. Խաչիկյան