Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ամենամեծ ալմաստը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Ալմաստը բավականին թանկարժեք բնական քար է և քիչ է հանդիպվում աշխարհում, իսկ ամենամեծ ալմաստները անգամ անուններ ունեն, բայց նրանք քաշով անգամ մեկ կիլոգրամ չեն լինում: Այնուամենայնիվ ինչքան էլ զարմանալի է, բայց ներկայումս մարդկությանը հայտնի ամենամեծ ալմաստը ունի 4 000 կիլոմետր տրամագիծ և կշռում է ոչ ավել ոչ պակաս 10 միլիարդ տրիլիոն կարատ: Համեմատության համար ասենք, որ մինչև այդ «ալմաստ»-ը հայտնաբերելը աշխարհի ամենամեծ ալմաստն էր համարվում «Կուլլինան», որը կշռում է 31067 կարատ (կամ 621,35 գրամ՝ 1 կարատը 0.2 գրամ է) իսկ նրա չափերն են 100x65x50 միլիմետր: Այդ ալմաստը իր անունը ստացել է այն հայտանաբերող ընկերության նախագահի անունից, իսկ 1907 թվականին Տրանսելվանիայի կառավարությունը այն նվիրվել է Անգլիայի թագավոր Էդուարդ 7-րդին:
Այսպիսով «Կուլլինան»–ը հանդիսանում էր մարդկությանը հայտնի ամենամեծ ալմաստը մինչև 2004 թվականը: 1960 թվականին աստղագետների կողմից հայտնաբերվել է Ալֆա Ցենտավրա աստղաբույլում և Երկիր մոլորակից 50 լուսատարի հեռավորությամբ գտնվող BPM 37093 անվանված փոփոխական աստղը, որը բաբախող սպիտակ թզուկ է ջրածնային մթնոլորտով և անսովոր մեծ զանգվածով, բայց իր փոքր չափերով հանդերձ նա ծանր է Արեգակից 11 անգամ: Ինչպես և մնացած սպիտակ թզուկները BPM 37093 -ը կազմված է հիմնականում ածխածնից և թթվածնից, որոնք առաջանում են ատոմների եռակի ջերմամիջուկային ռեկացիայի արդյունքում հելիումի ատոմների ձուլման հետևանքով: Այդ աստղը ներկայումս սառում է, իսկ նրա մատերիան կենտրոնից սկսած բյուրեղանում: Աստղի բաբախումը աստղագետներին տեղեկություն է տալիս դրա կառուցվածքի մասին: 2004 թվականին BPM 37093 -ի աստրոսեյսմոլոգիական և բաբախման հետազոտությունը համադրած բյուրեղացման տեսությունը գիտնականներին բերել է այն մտքին, որ աստղի մոտ 90 %-ը (որոշ հետազոտություններով 32 % կամ 82 %) բյուրեղացված է: Ենթադրվում է , որ ածխածնի բյուրեղացումը ընթացել է ծավալային-կենտրոնացված խորանարդային ցանցի տեսքով: Արդյունքում ստացվել է այն, որ այդ աստղը ալմաստի հսկայական կտոր է: Գիտնականները BPM 37093 -ին կոչել են «Լյուսի» ի պատիվ Բիթլզի «Լյուսին երկնքում ալմաստների հետ» հանրահայտ երգի: Ի դեպ Ջոն Լենոնը այդ երգը այդպես էր կոչել իր տղայի նկարի պատճառով: Ինչպես տեսնում ենք ստացվում է, որ մարդկությանը հայտնի ամենամեծ ալմաստը «Լյուսին» է: Իհարկե պետք է նշել, որ այնուամենայնիվ «Կուլլինան» ներկայումս էլ դեռևս հանդիսանում է երկրագնդի վրա գտնվող ամենամեծ ալմաստը քանի դեռ «Լյուսի» աստղը շողացող քարերի սիրահարները չեն բերել երկիր: Հետաքրքիր է, իսկ ո՞վ կհամաձայնվի իրականացնել «Լյուսիի» հղկումը և վեր ածելը հսկայական ադամանդի:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
