Իշխանությունների փորձում են թոզ փչել հանրության աչքերին
ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ
Վերջերս կառավարության նիստի ժամանակ էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանում երկրորդ եռամսյակում ունենք 13,1 տոկոս տնտեսական աճ․ «Հայաստանում ընթացիկ տարվա երկրորդ եռամսյակում արձանագրվել է 13 տոկոս տնտեսական աճ։ Տնտեսության ճյուղերն աճել են հետևյալ կերպ՝ -Արդյունաբերություն, ներառյալ՝ էներգետիկա +6,72 տոկոս -Գյուղատնտեսություն, որսորդություն և անտառային տնտեսություն, ձկնորսություն, ձկնաբուծություն +10 տոկոս -Շինարարություն +6,7 տոկոս -Առևտուր և ծառայություններ +14,4 տոկոս։ Հանքարդյունաբերության ոլորտում արձանագրվել է 8,6 տոկոս աճ, մշակող արդյունաբերության գծով՝ 6 տոկոս: Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն կազմել է ավելի քան 1000 ԱՄՆ դոլար՝ առաջին եռամսյակի նկատմամբ ավելանալով մոտ 23 տոկոսով»։
Առաջին հայացքից թվում է, թե Հայաստանում իսկապես տնտեսությունը վերականգնվում է և իշխանությունները ամեն կերպ փորձում են ցույց տալ երկնիշ թվով տնտեսական աճը։ Սակայն եթե երկրորդ եռամսյանկի ցուցանիշները համեմատենք անցած տարվա ցուցանիշների հետ ապա կտեսնենք, որ մեր տնտեսությունը ձախողված է։ 2020 թվականի երկրորդ եռամսյակում մեր տնտեսությունը գտնվում էր համատարած սահմանափակումների մեջ։ Անցած տարվա երկրորդ եռամսյակում անկումը կազմեց 13,7 տոկոս։ Այս տարվա երկրորդ եռամսյակում աճը 13,1 տոկոս է։ Անգամ նման անկումից հետո չի հաջողվել ամբողջությամբ վերականգնել կորուստները։ Ընդհանուր առմամբ, այս տարվա առաջին կիսամյակի նախնական արդյունքներով, Հայաստանում արձանագրվել է 4,9 տոկոս տնտեսական աճ։ Առաջին եռամսյակում ունեինք 3,3 տոկոս տոկոս անկում, անցած տարվա համեմատ։ Ու թեև երկրորդ եռամսյակում տնտեսական երկնիշ աճ է գրանցվել, անցած տարվա երկնիշ նվազումից հետո, մեր տնտեսությունը դեռևս միայն շատ դանդաղ տեմպով փորձում է հետ բերել միայն անցած տարվա կորցածը։
Օրինակ՝ այս տարվա առաջին կեսին մեր հարևան Վրաստանում տնտեսական աճը կազմել է 12,7 տոկոս։ Անցած տարվա անկումն էլ ավելի փոքր էր, քան մերը։ Եթե 12,7 տոկոսը համեմատեք մեր 4,9 տոկոս աճի հետ, կստացվի, որ Վրաստանում աճի տեմպը 2,6 անգամ ավելի բարձր է, քան Հայաստանում։ Իսկ եթե հաշվի առնենք նաև այն փաստը, որ տնտեսական գործընթացների մեջ այս տարի բավական մեծ բաղադրիչ է ունեցել գնաճը ապա դժվար չի պատկերացնել, թե առանց գնաճի ինչպիսին կլիներ տնտեսության վիճակը այսօր։ Հիշեցնենք, որ տարվա առաջին կեսին գնաճը Հայաստանում կազմեց 5,7 տոկոս։ Այսինքն՝ ավելի շատ, քան տնտեսական աճն է։ Զարմանալի չէ նաև այն, որ ՀՆԱ աճին մեծապես նպաստել է առևտուրը և ծառայությունները։ Երկրորդ եռամսյակի 13,1 տոկոսից 8,3 տոկոսը բաժին է ընկել հենց այս ոլորտին։ Մինչդեռ տնտեսության իրական հատվածի նպաստումը շարունակում է շատ փոքր լինել։ Առաջին եռամսյակի անկումից հետո, երկրորդում արդյունաբերությունը դրական ազդեցություն է թողել ՀՆԱ աճի վրա։
Արձանագրված հավելաճի գործում այն ունեցել է շուրջ 1,4 տոկոսի ազդեցություն։ Բայց պետք է հաշվի առնել, որ դրանում մեծ է եղել հատկապես հանքարդյունաբերության դերը։ Մշակող արդյունաբերությունը, որն անցած տարվա երկրորդ եռամսյակում 10 տոկոսին մոտ անկում ուներ, այս տարի ավելացել է ընդամենը 5,9 տոկոսով։ Տարվա առաջին կեսի կտրվածքով ևս այն շարունակում է անկումային մնալ։ Գյուղատնտեսության բաժինը ՀՆԱ աճի մեջ նույնիսկ 1 տոկոսի չի հասնում։ Այն կազմել է հազիվ 0,87 տոկոս։ Այդքան թմբկահարվող շինարարության բաժինը տնտեսության հավելաճին շատ ավելի համեստ մասնակցություն է ունեցել՝ ընդամենը 0,33 տոկոս։ Շինարարության ոլորտում հասկանալի է նաև, որ անցած տարվա համեմատ այս տարի բնականաբար աճ պետք է ունենայինք։ Բայց դա չի նշանակում, թե ճգնաժամի հետևանքները վերացված են։ Որքան էլ իշխանությունները փորձեն հաղթական կեցվածքով ներկայացնել տնտեսության վերականգնման և դինամիկ զարգացման մասին, անվանական արտահայտությամբ մեր տնտեսությունը շարունակում է հետ մնալ մինչճգնաժամային մակարդակից։ Իսկ այն, որ նախորդ տարվա համեմատ ունենք որոշակի աճ, դա դեռ տնտեսության վերականգնում չէ։ Ու ոչ մի նշանակություն չունի, որ երկրորդ եռամսյակի նախնական տվյալներով, պաշտոնական վիճակագրությունը երկնիշ աճ է արձանագրել։ Այդ աճն ընդամենը նախորդ տարվա խոր անկման արդյունք է։ 2020թ. երկրորդ եռամսյակում տնտեսական անկումը Հայաստանում ավելի մեծ էր, քան այս տարվա աճը։ Այնպես որ, վերականգնման մասին խոսելուց առաջ լավ կլիներ, որպեսզի պետական պաշտոնյաները չմռանային այդ փաստը։ Բայց ինչպես արդեն բազմիցս համոզվել ենք, նրանք փորձում են մոռանալու տալ անկումը և փորձում են թոզ փչել ժողովրդի այնհատվածի աչքերին, ովքեր իրականում են տիրապետում տնտեսությանն ու վիճակագրությանը։
Սոնա Գիշյան
