Ինչ է հայտնի կորոնավիրուսի հնդկական տարբերակի մասին և ինչքանով է այն վտանգավոր

SARS-CoV-2 կորոնավիրուսի հնդկական շտամը, որ ստացել է «Դելտա» անվանումը արագորեն տարածվում է ամբողջ աշխարհում: Այս տարբերակը, կամ մուտացիան, առաջին անգամ հայտնաբերվել է Հնդկաստանում հոկտեմբերին 2020 թ. Այդ ժամանակից ի վեր հետազոտողները առանձնացրել են երեք ենթատեսակ, որը հայտնի է որպես B. 1.617.1, B. 1.617.2-րդ եւ B. 1.617.3. որոնցից յուրաքանչյուրը ունի մի փոքր տարբեր գենետիկ կազմ։

2021 թվականի հունիսի 18-ին ԱՀԿ-ն հայտարարել է, որ «Դելտան» ամբողջ աշխարհում դառնում է հիվանդության գերիշխող տարբերակ:

Կորոնավիրուսի հնդկական շտամը ավելի վտանգավոր է

Վիրուսները մշտապես մուտացիայի են ենթարկվում։ Որոշ տարբերակներ կարող են լինել ավելի վարակիչ։ Որևէ տարածքի հետ կապելու կամ բացասական ասոցիացիաներից խուսափելու համար՝ ԱՀԿ-ն ներկայացրել է տառերով անվանումներ վիրուսի նոր վտանգավոր շտամների համար՝ ալֆա (Բրիտանական), բետա (Հարավային Աֆրիկայի), գամմա (Բրազիլիայի), դելտա (հնդկական)։ Մայիսին «Դելտա» տարբերակի տարածման կապակցությամբ ԱՀԿ-ն այն դասել էր «անհանգստություն առաջացնող» վիրուսների շարքին։

2021 թվականի մայիսին «Դելտա» շտամի գենոմային վերլուծության մեջ վիրուսաբանության ազգային ինստիտուտի (NIV) հնդիկ գիտնականները հայտնաբերել են ութ մուտացիա վիրուսի շիպային սպիտակուցի մեջ, որի շնորհիվ այն թափանցում է բջիջների մեջ։ Նրանցից երկուսը թույլ են տալիս, որ վիրուսը տարածի ավելի բարձր արագությամբ, երրորդ մուտացիան նման է բրազիլական շտամին՝ P. 1-ին («Գամմա» տարբերակը) եւ օգնում է վիրուսին մասամբ խուսափել անձեռնմխելիությունից:

Վիրուսի նոր շտամը ավելի վտանգավոր է։ Nature ամսագիրը հարցաքննել է տարբեր երկրների գիտնականներին եւ պարզել, որ նրանցից շատերը «Դելտան» համարում են ավելի մահաբեր եւ ավելի դիմացկուն ժամանակակից պատվաստանյութերի եւ բուժման մեթոդների նկատմամբ:

Գրեթե բոլոր գիտնականները և բժիշկները միաձայն պնդում են, որ բոլոր մշակված պատվաստանյութերը գործում են «Դելտա» տարբերակի դեմ և օգնում հետագայում հիվանդության կրկնումից և բարդույթներից խուսափելու համար։

Ախտանիշները

Բացի այն առանձնահատկություններից, որոնք կապված են տարածման եւ իմունիտետի դիմադրության հետ, «Դելտա» տարբերակը յուրօրինակ էր նաեւ ախտանիշների մասով: Կորոնավիրուսին հատուկ հոտառության կորուստ վարակվածները չունեն։

Առանձնացնում են երեք բնորոշ ախտանիշներ

գլխացավ,
կոկորդի ցավ,
մրսածություն.

Դրան կարող են ավելանալ ջերմությունն ու հազը։ Հետեւաբար, կորոնավիրուսի նոր շտամով վարաակվածները հաճախ այն շփոթում են մրսածության հետ։

2021 թվականի գարնանը NIV-ում անցկացված համստերների փորձարկումները ցույց են տվել, որ «Դելտան» թոքերի ավելի ուժեղ բորբոքում է առաջացնում, քան վիրուսի այլ տարբերակներով վարակվելը:

Այս նոր շտամը կարող է դրսևորվել նաև աղեստամոքսային տրակտի խանգարման ձևով։ 

Դելտան՝ աշխարհում

Այն երկրների եւ տարածքների թիվը, որոնցում շրջանառվում է «Դելտա» կորոնավիրուսի բարձր վարակով աչքի ընկնող շտամը, հուլիսի 6-13-ն աճել է յոթով՝ հասնելով մինչեւ 111-ի: Այս մասին հայտնել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը։

«Դելտա» տարբերակը վերջին երկու ամսվա ընթացքում հայտնաբերվել է ԱՀԿ-ի բոլոր վեց տարածաշրջաններում առնվազն 111 երկրներում, այն առանձնանում է ավելի բարձր վարակիչ հիվանդությամբ, քան այն մյուս տարբերակները, որոնք անհանգստություն են առաջացնում, - արձանագրել են ԱՀԿ-ում: - Բարձր վարակվածությունը նշանակում է, որ «դելտան», ամենայն հավանականությամբ, առաջիկա ամիսներին կդառնա աշխարհում գերիշխող տարբերակ»:

ԱՀԿ-ն համաճարակաբանական տեղեկագրում տվյալներ է հրապարակել 196 երկրներում եւ տարածքներում կորոնավիրուսի շտամների տարածման մասին: Այդ տեղեկություններից երևում է, որ «Դելտան» շրջանառվում է մոլորակի տարածքի մեծ մասում։ Այն, բացի Հնդկաստանից, բացահայտվել է նաև Ռուսաստանում, Մեծ Բրիտանիայում, Գերմանիայում, Հունաստանում, Իսպանիայում, Թուրքիայում, Ֆրանսիայում, Ինդոնեզիայում, Թայլանդում, Ճապոնիայում, Իսրայելում, Բրազիլիայում, ԱՄՆ-ում և Հվ աֆրիկայում։ Տեղեկություններ կան նաեւ Չինաստանում նոր շտամի առկայության մասին, թեեւ համաճարակաբանական տեղեկագրի համաձայն՝ այդ տեղեկատվությունը «ստացվել Է ԱՀԿ-ի ոչ պաշտոնական աղբյուրներից եւ հետագայում կվերլուծվի»: Միևնույն ժամանակ, կազմակերպությունը ներկա պահին տվյալներ չունի դելտա-տարբերակի առկայության մասին Իսլանդիայում, Եգիպտոսում, Չեռնոգորիայում, Կուբայում, ինչպես նաև մի շարք այլ պետությունների և տարածքների մասին՝ ընդամենը դրանք 85-ն են։

Վարակի տարածման պատճառը

ԱՀԿ-ն տեղեկագրում չի պարզաբանել, թե ինչ պատճառով են դելտա-շտամը եւ այլ շտամներ ներթափանցել մի երկիր եւ բացակայում են մյուս երկրներում: Դրա հետ մեկտեղ կազմակերպությունում ընդգծում են, որ որոշ պետություններ մեղմացնում են վերջին ժամանակներս պանդեմիայի հետ կապված սահմանափակումները: Աճում է բնակչության շարժունակությունը և շփումների քանակը, այդ թվում՝ «հավաքները փոքր և մեծ խմբերում»։ Ավելի շատ դարձել է նաեւ ուղեւորություններ, որոնք չեն վերաբերում խիստ անհրաժեշտ.

Կազմակերպությունը վկայակոչում Է հետազոտության տվյալները, որոնց համաձայն վարակի դեմ անհատական եւ կոլեկտիվ պաշտպանության միջոցները «մնում են արդյունավետ» եւ հատկապես վտանգավոր շտամների դեմ: Այս կապակցությամբ ԱՀԿ-ն ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ COVID-19-ի դեմ պայքարի հետ կապված համաճարակաբանական հսկողության, թեստավորման եւ այլ միջոցների կիրառման բացթողումները «ի չիք են դարձնում այն ձեռքբերումները, որոնք մինչ այժմ առկա էին համաճարակի վերահսկողության մեջ»:

Մյուս շտամները

ԱՀԿ-ի մտահոգությունը, բացի «Դելտա» շտամը, կորոնավիրուսի երեք այլ տարբերակներն են, որոնք վերաբերում են VOC կատեգորիային: «Ալֆա» տարբերակը, որը հայտնաբերվել է 2020 թվականի սեպտեմբերին Մեծ Բրիտանիայում, հուլիսի 13-ի դրությամբ առկա է եղել 178 երկրներում (հինգով ավելի, քան մեկ շաբաթ առաջ):

«Բետա» տարբերակը, որը հայտնաբերվել է անցյալ տարվա օգոստոսին ՀԱՀ-ում, առկա է 123 պետություններում (մեկով ավելի, քան նախորդ շաբաթ), իսկ «Գամմա»- ն, որը հայտնաբերվել է սեպտեմբերին Բրազիլիայում, յոթ օրում իր աշխարհագրությունը 74-ից ընդլայնել է մինչեւ 75 երկիր:

ԱՀԿ-ում ընդգծել են, որ «COVID-19 հիվանդության հետ կապված առողջապահության համար ռիսկը մնում է շատ բարձր»: Վերջին երկու ամիսների ընթացքում ավելի վաղ նվազած հիվանդացությունն անցած շաբաթվա ընթացքում ավելացել է 10 տոկոսով. յոթ օրվա ընթացքում աշխարհում ինֆեկցիայի շուրջ 3 մլն նոր դեպք է հայտնաբերվել: Ընդ որում, մահվան ելքով դեպքերի թիվն աճել է 3 տոկոսով։