Փոխզիջում չի լինի` սորոսա-իմքայլական իշխանությունը բացահայտ պատերազմ է սկսել Եկեղեցու դեմ

Համացանցում լայնորեն տարածվում է մի հոլովակ, որը նկարահանվել է Սորոսի հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ: Հոլովակում վիզուալ շարժումներով հարձակումներ են կատարվում հոգեւորականի կերպարի վրա, իսկ հետեւում` տախտակի վրա գրված է` «Հայ եկեղեցու պատմություն»: Ընդ որում` սա տեղի է ունենում այն ֆոնին, որ օրեր առաջ հայտնի դարձավ, թե «Հայ Եկեղեցու պատմություն» առարկայի դասաժամերը վերջնականապես որոշվել է կրճատել: Սրա հետ կապված` Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի կրթական հարցերով ենթախումբը հայտարարությամբ է հանդես եկել` անդրադառնալով ԿԳՄՍ նախարար Վահրամ Դումանյանի մի հարցազրույցին, որտեղ նա պնդել էր «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկայի դասավանդման վերաբերյալ նախարարության որդեգրած լուծումը, համաձայն որի` «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկայի համար 236 դասաժամի փոխարեն` նախատեսվում է տրամադրել ընդամենը 64 դասաժամ` այն էլ ներառված այլ առարկաների մեջ: Եկեղեցին եւս մեկ անգամ վերահաստատել է իր դիրքորոշումը, որ «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկան իր ողջ ծավալով պետք է ընդգրկված լինի պարտադիր ուսուցանվող առարկաների ցանկում: Հատկանշական է այն, որ ՄԻՊ տարեկան զեկույցում եւս տեղ է գտել այս հարցը: Մարդու իրավունքների պաշտպանը խիստ քննադատության է ենթարկել նախարարությանը, որ կրթական չափորոշիչների մշակման փուլում պատշաճ մասնակցություն չեն ապահովել` Հայ Առաքելական եկեղեցու համար: Այս մասին «Իրավունքը» զրուցեց ՀՀ ԿԳՄՍ փոխնախարար ԺԱՆՆԱ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ հետ:

– Տիկին Անդրեասյան, եկեղեցին ԿԳՄՍ նախարարության վերոնշյալ մոտեցումը բացարձակապես անընդունելի է համարում` թե՛ հոգեւոր եւ թե՛ ազգային շահերի տեսանկյունից: Պատրաստվո՞ւմ եք փոխզիջումային տարբերակ գտնել:

– Մեր կարծիքն ամբողջությամբ արտահայտված է, ընդ որում` նաեւ գրավոր: Մենք իրենց ուղղել էինք այն եւ քննարկումների ժամանակ էլ ենք նշել, որ սա մեխանիկական փոփոխություն չէ, այլ` բովանդակային: Այն ամենը, ինչ վերաբերում է եկեղեցու պատմությանը, արտացոլված է տարբեր առարկաների շրջանակներում` թե՛ Հայոց պատմության, թե՛ «Իմ հայրենիքը» առարկայի մասով: Ինչ վերաբերում է, օրինակ, եկեղեցական երաժշտությանը, արվեստին, այն արտացոլված է նաեւ արվեստի դասերի ընթացքում: Այսինքն` զուտ մեխանիկական մոտեցմամբ առաջնորդվելն այդ հարցում ճիշտ չէր, եւ մեր առաջարկն էր եղել, որ, ամեն դեպքում, եթե գտնում ենք` առանձնացված առարկայի անհրաժեշտությունը կա, քննարկել այն արդեն հասուն տարիքում, երբ մեր սովորողները կարող են այդ խնդիրների մասին դատել, վերլուծել, քննարկել եւ ընկալել: Այդ դեպքում ունենալ առանձնացված առարկա` կրոնի եւ Հայոց եկեղեցու պատմության մասով, որը թույլ կտար նաեւ ավելի ամբողջական ամփոփել իրենց անցածը եւ ներկայացնել: Ցավոք, որեւէ համարժեք արձագանք չստացանք, այլ ասացին, որ ամեն ինչ ուղղակի պետք է մնա ինչպես կա, ինչը մեզ համար ընունելի չէ:

– Այսինքն` որեւէ փոխզիջումային տարբերակ չե՞ք պատրաստվում գտնել եւ խնդիրը լուծել փոխըմբռման մթնոլորտում:

– Փոխզիջում մեր կողմից արդեն արվել է: Մենք պատրաստվում ենք այս ուղղությամբ քայլերը շարունակել: Այստեղ քայլը պետք է աներ եկեղեցին, կարծում եմ` ձեր հարցը փոխզիջման մասին պետք է ուղղել իրենց:

– Եկեղեցին ասում է, որ Ձեր մոտեցումը խորը հակասության մեջ է Սահմանադրության 18-րդ հոդվածի հիմնադրույթների հետ: Առավել անհանդուրժելի է, երբ այն մատուցվում է փոխզիջման անվան ներքո: Սերունդների ազգային կրթության եւ դաստիարակության հարցում փոխզիջումային գործելաոճը ուղղակի կործանարար է: Ավելին` հիշյալ բարեփոխումների շրջանակներում հարվածի տակ են դրվել հայագիտական առարկաները, կտրականորեն նվազել են սերունդներին ռազմահայրենասիրական ոգով դաստիարակելու հնարավորությունները...

– Այդ մտահոգությունն ամբողջությամբ մտացածին կարող է համարվել, որովհետեւ իրականում պետական չափորոշիչն արդեն հաստատվել է: Կարող եք դուք էլ ծանոթանալ փաստաթղթին` թե՛ առանցքային կարողունակությունների, թե՛ վերջնարդյունքների մասով, թե՛ հայագիտական առարկաների եւ թե՛ ընդհանրապես ազգային ինքնության պետական շահին վերաբերող բոլոր հարցերի առումով համարժեք ձեւակերպված են: Դրանք արտացոլված են նաեւ առարկայական չափորոշիչներում, ավելին ձեզ ասեմ` հայագիտական բլոկի չափորոշիչները եւս մեկ անգամ քննարկվեցին ակադեմիական շրջանակների հետ, եւ մենք, կարծես թե, այն լրացուցիչ դիտարկումներն էլ, որ ստացել էինք, գրեթե ամբողջությամբ ընդունել ենք: Այս իմաստով կարծում եմ` եկեղեցու մտահոգությունները որեւէ հիմք իրենցում չեն պարունակում:

– Համաձայնեք, որ Եկեղեցին եւս մասնագիտական վերլուծության է ենթարկել խնդիրը եւ երբ բարձրաձայնում է դրա կործանարար վտանգների մասին, դրանք չեն կարող լինել ինչ-որ անձնական ամբիցիաներ:

– Կարծում եք` մե՞նք ունենք ամբիցիաներ այս մասով:

– Համենայնդեպս, ես ավելի մեղմ ձեւակերպեցի հարցս...

– Ես զերծ կմնամ որեւէ կերպ մեկնաբանել եկեղեցու դիրքորոշման հիմքերը: Միայն կարող եմ ասել, որ այդ հիմքերը փաստաթղթում չեն, որովհետեւ փաստաթղթի մասով նման մտահոգությունների հիմքերն ուղղակի բացակայում են: Հետեւաբար, մնացած մեկնաբանություններն իրենք պետք է անեն:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ