Որոշում չկայացնողները

2018 դեկտեմբերին Հայաստանի գործող իշխանությունը ՀՀ ԱԺ  ընտրության ժամանակ ստացավ ընտրություններին մասնակցած քաղաքացիների մոտ 71 % ձայնը: Եթե հաշվի առնենք, որ 1991թ հետո մեր երկրում անցկացված բոլոր էլեկտոռալ պրոցեսներից սա առաջինն էր, որի արդյունքները որևէ մեկի մոտ կասկածներ չառաջացրեցին: Իհարկե, ընդդիմությունը պնդում է,  որ ընտրություններն անցան էյֆորիայի ֆոնի վրա, սակայն այդ պահին դա էական չէր: Որովհետև փաստը մնում է փաստ, որ Հայաստանի այսօրվա իշխանությունը վերջին 25 տարիների ընթացքում ամենալեգիտիմն է, օժտված վստահության շատ մեծ պաշարով: շ

Եվ քանի որ սկսեցինք խոսել փաստերից ապա շարուկանենք խոսել միայն փաստերով: Սովորաբար վստահության նման քվեն ենթադրում է, որ իշխանությունները պետք է ձեռնարկեն որոշակի գործողություններ, այդ թվում նաև ոչ պոպուլիստական, որը կարճաժամկետ հատվածում կիջեցներ վերջիններիս վարկանիշը, սակայն միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հատվածներում կտա լուրջ պտուղներ պետության և հասարակության համար, ինչպես նաև հենց իշխանությունների:

Անցել է արդեն երկու տարի, սակայն բացի գեղեցիկ խոստումներից, հասարակությունը ոչինչ չի տեսնում: Ասֆալտ, բանակի ուտելիք և համակարգային կոռուպցիայի վերացում: Վերջ: Երկու տարվա ընթացքում ուրիշ ոչինչ չի արվել: Արցախի հիմնախնդիր, Ամուլսարի պրոբլեմ, արտագաղթ, ներդրումների իսպառ բացակայություն, գործազրկություն, չհամակարգված գործողություններ: Այս և էլի շատ խնդիրներ մնում են օրակարգում: Այո ոչ ոք չի վիճարկում իշխանությունների լեգիտիմությունը:

Բայց աշխարհի պատմությունը ապացուցել է, որ պետությունը և հասարակությունը կառավարելու համար լեգիտիմությունը անհրաժեշտ, բայց ոչ բավարար պայման է: Վերջին երկու տարիները ցույց տվեցին, որ այս իշխանությունները որքան լեգիտիմ են, այդքան էլ (եթե ոչ ավել)՝ ոչ էֆեկտիվ: Փորձագետներից շատերի կարծիքով Նիկոլ Փաշինյանի անհաջողությունների մեծ մասի հիմքում ընկած է կադրային վատ քաղաքականությունը:

Ի դեպ, այդ կարծիքին է նաև հիասթափված քաղաքացիների մեծ մասը: Սակայն եկեք այս ամենին նայենք մի փոքր այլ տեսանկյունից: Իսկ ինչու են կադրերը վատը: Չէ որ ոչ մի նոր իշխանություն (լինի դա Հայաստանում, թե աշխարհի ցանկացած երկրում) փորձառու չի ծնվում: Երևիթե, հենց այդ պատճառով է համաշխարհային քաղաքական պրակտիկայում ներմուծվել «100 օր» հասկացողությունը:

Այսինքն՝ նոր նշանակված պաշտոնյային տրվում է 100 օր փորձաշրջան, որից հետո թե՛ ինքը և թե՛, առավել ևս, նրա վերադասը հասկանում են՝ համապատասխանո՞ւմ է արդյոք տվյալ անձը այդ պաշտոնին, թե՞ ոչ: Մեզ մոտ նման բան գոյություն չունի: Իսկ դրա պատճառը մեկն է: Նիկոլ Փաշինյանը վախենում է որոշում կայացնելուց: Չեմ կարող հստակ ասել, թե որն է նրա վախի հիմնական պատճառը: Միգուցե այն, որ թիմակիցները կարող են «տակից փախչել», միգուցե՝ որ կպակասեն ֆեյսբուքյան լայքերը:

Չի բացառվում որ նա պարզապես այդպիսի մարդ է՝ վախենում է սխալվելուց: Միգուցե այդ ամենը միասին, բայց փաստը մնում է փաստ, որ Հայաստանի կառավարող օղակներում որոշումներ չեն կայացվում: Եվ դա միայն կադրերին չի վերաբերում: 2008թ ճգնաժամի օրերին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը ասեց. «Որ ճգնաժամի մասին չխոսենք, այն մեզ կշրջանցի»:

Իհարկե այդ արտահայտությունը դարձավ ծաղրի առարկա, այդ թվում և Նիկոլ Փաշինյանի կողմից: Սակայն Նիկոլ Փաշինյանը երևի չհասկացավ, որ պրոբլեմի մասին չխոսելով, այն լուծում չի ստանում: Ավելին՝ խնդիրը խորանում է և կարող է դառնալ լուրջ պրոբլեմ: Ամուլսարը վկա: Գիտեք ինչո՞ւ: Որովհետև պարոն Փաշինյանը վախենում է որոշում կայացնի: Երկու տարի է պարոն Փաշինյանը նախկիններին «փռում է ասֆալտին և ծեփում պատերով»: Իրականում, այսօր որևէ նախկին, կրկնում եմ որևէ նախկին պատժված չէ (կալանքի տակ միայն Գագիկ Խաչատրյանն է, որն, ի դեպ, արդեն երկար ժամանակ է ինչ գտնվում է հիվանդանոցում):

Ես ամենևին կողմնակից չեմ, որպեսզի մարդիկ մասսայական դատվեն, կալանավորվեն, նստեն: Լրիվ հակառակը: Նրանց կարելի էր այլ կերպ պատժել: Սակայն, ինչպես նշեցի ամենասկզբում, խոսելու ենք միայն փաստերով: Մեկ տարի առաջ ասում էին, որ Արթուր Վանեցյանն է մեղավոր նախկիններին չպատժելու համար: Արդեն մեկ տարի է պարոն Վանեցյանը ԱԱԾ տնօրեն չէ: Բայց ոչ մի նախկին այս ընթացքում չիպատժվել: Ավելին, ով կալանավորված էր՝ ազատ է արձակվել: Գիտե՞ք ինչու: Որովհետև պարոն Փաշինյանը վախենում է որոշում կայացնել:

Բոլորին արդեն պարզ է, որ կորոնավիրուսի դեմ պայքարը ձախողվել է: Վարակի դեպքերը պակասել են զուտ կենսաբանական պատճառով՝ հասարակությունը 5-6 ամսվա մեջ ձեռք է բերել կոլեկտիվ իմունիտետ: Սրա մասին են խոսում գրեթե բոլոր մասնագետները: Պարզ է, որ դիմակները, արտակարգ դրությունը և այլ սահմանափակումները, որոնք անհրաժեշտ էին մարտ-մայիս ամիսներին, արդեն անիմաստ են:

Ի դեպ, մեր իշխանությունն այդպես էլ չհասկացավ, որ այն ժամանակ իրենց պարտադրանքները կրում էին զուտ դեկլարատիվ բնույթ և այդպես էլ մնացին թղթի վրա: Իսկ հիմա պետք են այլ մոտեցումներ: Որովհետև տնտեսությունը մեռնում է: Բայց Նիկոլ Փաշինյանը չի անում դա: Գիտե՞ք ինչու: Որովհետև պարոն Փաշինյանը վախենում է որոշում կայացնել:

Կարող ենք շատ երկար խոսել որոշում չկայացնելու մասին: Օրինակ շինարարության ոլորտում կամ գյուղատնտեսության: Բայց ամենավատը նա է, որ որոշում չկայացնելը դարձել է թրենդ: Միգուցե բառը սխալ օգտագործեցի, որովհետև որոշ դեպքերում, հատկապես միջին և ցածր օղակներում որոշում չկայացնելը ոչ թե թրենդ է, այլ վախի զգացողություն՝  «Շառից-փորձանքից հեռու… բա որ վաղը ԱԱԾ գա, ինչ ենք անելու» սկզբունքով:

Եվ՝ վերջում, մի բարի խորհուրդ.

Պարոն  Փաշինյան, ՄԻ ՎԱԽԵՑԵՔ: Ի վերջո, Ձեզ ընտրած հայ ժողովուրդն ասում է, որ ԵՐԿՈՒ ՎԱԽԸ՝ ՄԻ ՄԱՀ Է: Առողջ եղեք, որոշումներ կայացրեք, որովհետև չի կարելի անվերջ լինել դոնդողի (ժելեյի) կարգավիճակում:

Միքայել Ղևոնդյան