Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ֆերնետ լիկյոր
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՖերնետը (Fernet) իտալական ծագում ունեցող դառը բուսական ալկոհոլային ըմպելիք է, որը պատկանում է Amaro կոչվող դառը լիկյորների ընտանիքին։ Այն հայտնի է իր արտահայտված բուսական բույրով, դառը համով և մուգ գույնով։ Ֆերնետն ունի բավականին արտահայտված դառը համ, որով էլ տարբերվում է սովորական քաղցր լիկյորներից։ Ֆերնետի արտադրության հիմքում ընկած է տարբեր բույսերի, արմատների, համեմունքների և խոտաբույսերի համադրությունը և թրմումը սպիրտի մեջ։ Ավանդական բաղադրատոմսերում կարող են օգտագործվել զաֆրան, մյուռոն, երիցուկ, հալվե, խավարծիլ, կարդամոն, դառը բուսական արմատներ, տարբեր անուշաբույր բույսեր։ Բաղադրիչները ենթարկվում են թրմման և մշակման գործընթացների, իսկ որոշ տեսակներ նաև հնեցվում են փայտե տակառներում։
Ֆերնետի պատմությունը սկիզբ է առել XIX դարի Իտալիայից։ 1845 թվականին իտալական Միլանում ստեղծվել է Fernet-Branca ապրանքանիշը։ Ապրանքանիշի ստեղծման պատմությունը կապվում է Բեռնարդինո Բրանկայի անվան հետ։ Սկզբնական շրջանում ըմպելիքը տարածվել է Իտալիայում որպես բուսական դառը թուրմ։ Հետագայում այն հայտնի է դարձել նաև Եվրոպայի այլ երկրներում։ Իսկ ահա
XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին Ֆերնետը տարածում է գտել Արգենտինայում, որտեղ դարձել է բավականին հայտնի ըմպելիք։
Այստեղ կարևոր է տարբերել, որ Ֆերնետը և Ֆերնետ-Բրանկան նույնը չեն։ Fernet-ը ըմպելիքի տեսակ է, իսկ Fernet-Branca-ն դրա ամենահայտնի ապրանքանիշերից մեկը։ Ֆերնետը հատկապես մեծ ժողովրդականություն է ձեռք բերել Արգենտինայում, այնտեղ հայտնի է Fernet con Coca անունով ըմպելիքի համադրությունը։ Կարևոր է շեշտել նաև այն, որ ֆերնետ արտադրողները սովորաբար պահպանում են իրենց ըմպելիքների բաղադրատոմսերի գաղտնիությունը:
Ֆերնետների ամենահայտնի տեսակներն են արտահայտված դառը և բուսական համային բնույթով իտալական Fernet-Branca–ն, ավելի ընդգծված անանուխի բույրով դրա անանուխային տարբերակ Branca Menta–ն, արգենտինական Fernet 1882–ը, նաև իտալական Fernet Luxardo–ն և չեխական Fernet Stock–ը:
Չնայած Ֆերնետը միջազգային հայտնի բուսական դառը լիկյորների տեսակներից է, բայց Հայաստանի հետ կապված կարևոր է տարբերակել միջազգային ապրանքանիշերի ճանաչվածությունը և տեղական շուկայում դրա փաստացի առկայությունը։ Հայաստանի շուկայում կոնկրետ ֆերնետ ապրանքանիշերի ներկայության, ներմուծման և վաճառքի վերաբերյալ տվյալներ չկան, չնայած հնարավոր են մասնավոր դեպքերը։
Կ.Խաչիկյան