«ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը ֆիասկո է Հայաստանի համար»

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 10 Նոյեմբեր, 2026 11:38

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերջնականապես հաստատել է իր քաղաքականությունը խզել հարաբերությունները հետխորհրդային դաշնակիցների հետ։ Նրա խոսքով ՀԱՊԿ-ին անդամակցելու հանդեպ Երևանի հետաքրքրությունը սպառվել է, իսկ երկրի դուրս գալը ԵԱՏՄ-ից անխուսափելի է, քանի որ երկիրը ձգտում է միանալ ԵՄ–ին։ Այն մասին, թե ինչպես է Փաշինյանը Հայաստանը տանում դեպի փլուզում news.ru-ի հոդվածում։

Փաշինյանը նախկինում էլ բացասական կարծիք էր հայտնում ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի անդամակցության վերաբերյալ և քայլեր էր ձեռնարկում կազմակերպության դեմ։ 2024 թվականի սկզբին Երևանը պաշտոնապես հայտարարեց անդամակցության «սառեցման» մասին և դադարեցրեց ՀԱՊԿ բյուջեին վճարումներ կատարելը։ Այս փաստը վերջերս ընդգծել է կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Տաալատբեկ Մասադիկովը։ Նա հիշեցրել է, որ ՀԱՊԿ-ն իրավունք ունի քննարկել իր կանոնադրության 25-րդ հոդվածը Հայաստանի նկատմամբ կիրառելու հարցը։ Դա վերաբերում է երկրի կազմակերպությունում քվոտային պաշտոնների համար իր քաղաքացիներին առաջադրելու իրավունքի կասեցմանը և քվեարկության իրավունքից զրկելուն։

Պետական դումայի ԱՊՀ հարցերով, եվրասիական ինտեգրման և հայրենակիցների հետ հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ Վիկտոր Վոդոլացկին news.ru-ին ասել է, որ ՀԱՊԿ անդամ պետությունների ղեկավարները կարող են որոշում կայացնել Հայաստանին ամբողջությամբ հեռացնելու մասին։ Դա կպատահի, եթե հանրապետության գործողությունները համարվեն սպառնալիք մյուս անդամների անվտանգության համար։ «Մինչև 2028 թվականը սպասել որևէ երկրի կազմակերպությունից հեռացնելուն անիրագործելի է։ Կա կանոնադրություն, կան կարգավորող փաստաթղթեր, և ամեն ինչ կախված է անդամ պետությունների ղեկավարների կոլեգիալ մարմնից։ Նրանք կարող են որոշումներ կայացնել ապահովելու համար, որ կառույցը շարունակի գործել, քանի որ Երևանը բավականին ընդունակ է ներքին փաստաթղթերը հանձնել իր նոր տերերին՝ ԵՄ-ին, անգլոսաքսոններին և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին, ով այդքան շատ է սիրում Փաշինյանին», - բացատրել է նա։

ԱՊՀ երկրների ինստիտուտի գիտաշխատող Ռուսլան Պանկրատովի խոսքով ՀԱՊԿ-ի հետ կապերը խզելով Փաշինյանը հույս ունի վերջապես ամրապնդել իր արտաքին քաղաքականության շրջադարձը և ազատել հանրապետությունը կազմակերպության նկատմամբ իր պարտավորություններից։ «Սակայն ՀԱՊԿ-ից դուրս գալը ինքնին ո՛չ նոր բանակ է ստեղծում, ո՛չ էլ նոր դաշնակից։ Փաշինյանի համար գլխավոր հարցը չափազանց կոնկրետ է. ի՞նչ պարտավորություն, ո՞ր երկրից և ի՞նչ ուժերով փոխարինել մերժված դաշնակցային գործիքները։ Առանց պատասխանների նման վերջնական դուրսբերումը չի նմանվում լավ մտածված անվտանգության վերակառուցման ավարտի, այլ ավելի շուտ նման է բացը լրացնելուն, նախքան փոխարինող գործիքների պատրաստ լինելը։ Փոքր երկրի համար նման հաջորդականության արժեքը կարող է անհամաչափորեն բարձր լինել», - նշել է փորձագետը news.ru-ին տված հարցազրույցում։

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան ընդգծել է այդ հանգամանքը պատասխանելով ճեպազրույցի ժամանակ պատասխանելով news.ru-ի հարցին։ «Հարավային Կովկասում այլընտրանքային անվտանգության ճարտարապետության ձևավորման հեռանկարներ չկան։ Արևմտյան երկրներն ու դաշինքները, որոնք ամեն կերպ փորձում են ներխուժել տարածաշրջան իրենց սեփական ռազմական զարգացման և կառավարման չափանիշներով, պարզապես չեն կարող ապահովել կայունությունը և չունեն դա անելու մտադրություն, այդ թվում ակնհայտ աշխարհագրական պատճառներով։ Ավելին, նրանց քաղաքական նպատակներն ու խնդիրները լիովին հակասում են միմյանց։ Այսպիսով, հաշվի առնելով նման գործոնների համադրությունը, նրանք չեն կարող ապահովել անվտանգությունը», - ընդգծել է դիվանագետը։

ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության վերաբերյալ էլ Փաշինյանն ասել է, որ Երևանը դեռևս չի սկսել միությունից դուրս գալու նախապատրաստական գործընթացը, բայց Հայաստանն արդեն իսկ իր համար ստեղծում է «այլընտրանք»։ Նա նաև քննադատել է Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի զեկույցը։ Զեկույցի հեղինակները զգուշացրել են, որ եթե Երևանը հրաժարվի համագործակցել իր ներկայիս գործընկերների հետ, ապա կբախվի գազի համար զգալիորեն գերավճարի, առևտրի արագ անկման և ՀՆԱ-ի զգալի մասի կորստի ռիսկին:

Քաղաքական գործընթացների փորձագիտական աջակցության կենտրոնի ղեկավար Ալեքսեյ Յարոշենկոն news.ru-ին տված հարցազրույցում վստահություն է հայտնել, որ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումը և նրա հետ համատեղ կապերից դուրս գալը Հայաստանի համար կհանգեցնեն ոչ միայն տնտեսական կորուստների, այլ նաև լայնածավալ քաղաքացիական հակամարտության։ «Փաստն այն է, որ Հայաստանի և հայ ժողովրդի համար գլխավոր հետևանքը կլինի կյանքի որակի և մակարդակի լիակատար վատթարացումը։ Մենք կդադարենք առևտուր անել, ապրանքներ և ծառայություններ փոխանակել։ Ռուսաստանը կդադարի Հայաստանին մատակարարել անհրաժեշտ ռեսուրսներ և կդադարի գնել այն, ինչ Հայաստանը մեզ վաճառում է, և այս ամենը կհանգեցնի Հայաստանի տնտեսական իրավիճակի վատթարացման և որպես ուղղակի հետևանքի աղքատացմանը», - ասել է փորձագետը։

Իսկ եթե հանրապետության բնակչությունը շարունակի աղքատանալ, ապա հասարակության մեջ արագ պառակտում կառաջանա, վստահ է փորձագետը։ «Նրանք, ովքեր հավատարիմ են արևմտամետ գաղափարախոսությանը, կցանկանան շարունակել այդ շարժումը, մինչդեռ նրանք, ովքեր տուժել են իրենց գրպանից Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզման պատճառով, կդիմադրեն եվրոպական ուղուն։ Հետևաբար, քանի դեռ ուշ չէ բոլորը, ովքեր չեն ցանկանում, որ Հայաստանն աղքատանա, պետք է կանխեն Երևանի դուրս գալը ԵԱՏՄ-ից և պաշտպանեն Հայաստանի ապագան Փաշինյանից», - եզրափակել է Յարոշենկոն։