«Գեղեցիկ ժեստ երկակի իմաստով. Եվրոպական աջակցությունը Հայաստանին հակառակ արդյունք է տվել»

Եվրամիությունը որոշել է վերացնել հայկական արտահանման զգալի մասի վրա դրված մաքսատուրքերը: Այդ լուրը գրեթե նման է Հայաստանի ԵՄ-ին փաստացի անդամակցությանը, քանի որ եվրոպական շուկա ազատ մուտքը այդ միության անդամների համար հիմնական առավելությունն է: Հայաստանի խնդիրն այն է, որ այս եվրոպական բարեհաճությունը ընդամենը լավ է հնչում, բայց ընդհանրապես չի աշխատում, գրում է pravda.ru–ն:

ԵՄ պաշտոնական աղբյուրները այս իրադարձությունը նկարագրում են հետևյալ կերպ. «Խորհուրդը որոշեց ժամանակավորապես առևտրի ազատականացման միջոցառումներ մտցնել հայկական ապրանքների համար՝ Ռուսաստանի կողմից վերջերս սահմանված առևտրային սահմանափակումներից հետո Հայաստանի տնտեսությունը աջակցելու համար: Այս միջոցառումները կազատականացնեն ԵՄ-ում հայկական արտահանման մոտ 80%-ը»:

Հստակ է այն, թե ո՞ւմ է թիրախավորում Եվրոպան: Բայց արդյո՞ք նա դրանով բարեկամանում է Հայաստանի հետ: Նույն փաստաթղթից հետևյալ մեջբերումը պետք է պատասխանի այդ հարցին. «Բանաձևը նախատեսում է ներմուծման մաքսատուրքերի ժամանակավոր վերացում հայկական ապրանքների լայն տեսականու, այդ թվում որոշակի գյուղատնտեսական ապրանքների վրա, որոնք ենթակա են սակագնային քվոտաների: Այս միջոցառումները ուժի մեջ կմտնեն հրամանագրի ուժի մեջ մտնելու օրվանից երկու տարի ժամկետով և կընդգրկեն Հայաստանից Ռուսաստան թարմ մրգերի, բանջարեղենի և բույսերի արտահանման գրեթե 99%-ը, ինչպես նաև խմիչքների և ալկոհոլային խմիչքների արտահանման ավելի քան 91%-ը»։

Հիանալի աջակցության միջոցառում, եթե շատ խորը չմտածեք դրա մասին։ Բայց եթե մտածեք, ապա ի՞նչ է նշանակում այդ 99%-ը։ Մարքեթինգի տեսանկյունից այն բացարձակապես ճիշտ է թվում։ Ըստ երևույթին, սա այն է, ինչի վրա հույս են դնում եվրոպացիները։ Տրամաբանորեն, նրանք երևի՞ նկատի ունեն հայկական արտահանման ամբողջ ծավալը, որը նախկինում գնում էր Ռուսաստան։ Բայց ոչ, նրանք դա նկատի չունեն։

Չպետք է մոռանալ այն, որ եվրոպական հռետորաբանությունը միշտ էլ ունի կրկնակի իմաստ։ Խոսք է գնում ոչ թե ծավալների, այլ ապրանքատեսականու մասին, այսինքն ապրանքացանկի 99%-ի մասին։ Այո, Հայաստանը կարող է Եվրոպա արտահանել այն ամենը, ինչի վրա Ռուսաստանը սահմանափակումներ է դրել, բայց քվոտաների սահմաններում։ Ընդ որում դա չի հաղորդվում լայն հանրությանը։ Հայկական Telegram ալիքներն են գրել այդ մասին դառը ճշմարտության զգացումով։ Արդյունքում, Հայաստանը կարող է ծիրանի նման հայտնի ապրանքը Եվրոպա արտահանել 2025 թվականի արտահանման ընդամենը 16 տոկոսի, սալորաչիրը 13 տոկոսի, իսկ դեղձը 30 տոկոսի չափով։ Բայց վարունգը կարող է արտահանել այնքան, որքան ցանկանում է։ Սակայն այստեղ հարցը ոչ թե «ուզո՞ւմ եք»–ն է, այլ «կարո՞ղ եք»։ Հայաստանը պարզապես ֆիզիկապես այդքան շատ վարունգ չի աճեցնում, նա անցյալ տարի արտադրել է ընդամենը 1106 տոննա, իսկԵվրոպան կանաչ լույս է վառել 6500 տոննա վարունգի համար։

Բայց լուծում կա, և դա Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների բարելավումը չէ, չնայած որոշ չափով այն բարելավվում է. եթե լեռը չի գալիս Մուհամմադի մոտ, ապա Մուհամմադն է գնում լեռան մոտ։ Քանի որ Հայաստանը չի կարող այդ ապրանքները արտահանել ռուս սպառողներին, ապա պետք է ռուսներին բերի Հայաստան։ Սա, իհարկե, մի փոքր կատակ է, բայց այն կատարյալ կերպով արտացոլում է ներկայիս վարչապետ Փաշինյանի ռազմավարական մտածողության մակարդակը։ Ահա թե ինչ է նա ասել արտահանման խնդրի լուծման մասին. «Մեր հարգարժան զբոսաշրջիկներն են այստեղ կարևոր դեր խաղում, քանի որ զբոսաշրջիկների հոսքը նաև երրորդ չափումն է ապահովում այս խնդրի լուծման համար, քանի որ այն ապրանքները, որոնք նրանք այս կամ այն կերպ կգնեին և կսպառեին տարբեր երկրների սուպերմարկետներում կամ շուկաներում, այժմ գալիս, գնում և սպառում են Հայաստանի Հանրապետությունում: Ի դեպ, այդ տրամաբանությամբ զբոսաշրջության հետագա զարգացումը և դրա ընդլայնումը  կարևորագույն նշանակություն ունի արտահանման խնդիրները լուծելու համար»: Դե, ի՞նչ կարելի է ասել: Կարելի է միայն հիանալ հայկական ձեռներեցության մասշտաբներով:

Տորթի վրայի բալն էլ Եվրոպական Միության պահանջն է, որ Հայաստանը վիզային ռեժիմ մտցնի Ռուսաստանի հետ: Չնայած վերջերս Փաշինյանը կտրականապես մերժել է նման զարգացման հնարավորությունը: ԵՄ պահանջների մասին այդ լուրի ծագումը դեռևս պարզ չէ: Փաշինյանին աջակցող շատ հայ հասարակական կարծիքի առաջնորդները կտրականապես են մերժում դա: Հնարավոր է, որ սա իսկապես սադրանք է, բայց նման խոսակցություններ շրջանառվել են Եվրախորհրդարանում: Օրինակ դեռևս հուլիսին Եվրախորհրդարանի անդամ Ֆերնանդ Կարտհայզերը կարծիք էր հայտնել, որ Հայաստանը կարող է աջակցել Ռուսաստանի դեմ ԵՄ պատժամիջոցներին և վիզային ռեժիմ մտցնել ռուսների համար: Այսպիսով, ինչես ասում են առանց կրակի ծուխ չի լինում։ 

Եվ վերջապես, հարկ է նշել, որ նույնիսկ այս Եվրոպա արտահանման փաստացի աննշան արտոնությունները կարող են կրճատվել, եթե Հայաստանից ներմուծումը բացասաբար ազդի եվրոպացի արտադրողների վրա։

Սա Եվրոպայի ցուցադրական «սիրո» իրական գինն է Հայաստանի նկատմամբ։ Սակայն, ինչպես ասում է կծու ռուսական ասացվածքը. «Սերը կույր է, կարող ես սիրահարվել նույնիսկ այծին»։ Նրանց համար, ովքեր նախընտրում են արևմտյան զարգացման վեկտորը, կարելի է օգտագործել «amor caecus»՝ ուղղակի «սերը կույր է», կամ ռուսական արտահայտության լատինական համարժեքը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am