Գիտելիքի օր. պատմության այս օրը (սեպտեմբերի 1)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ- Հայաստան, Բելոռուս, Ղազախստան, Ղրղզստան, Լատվիա, Մոլդովա, Ռուսաստան, Թուրքմենիա և Ուկրաինա՝ Գիտելիքի օր, Սլովակիա՝ Սահմանադրության օր, Ուզբեկստան՝ Անկախության օր։

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

570- Կնքվել է հայ-բյուզանդական դաշինքը։

1387 - Լենկ-Թեմուրի զորքը պաշարել և գրավել է Վանի բերդը։

1850 - Թիֆլիսում սկսել է հրատարակվել «Արարատ» շաբաթաթերթը Գաբրիել Պատկանյանի խմբագրությամբ։

1860- Կ. Պոլսում հիմնվել է «Համազգային ընկերությունը» Միքայել Նալբանդյանի ակտիվ մասնակցությամբ։

1861- Կ. Պոլսում Գ. Երանյանի, Ն. Թաշճյանի և Տ. Չուխաջյանի խմբագրությամբ սկսել է հրատարակվել «Քնար հայկական» երաժշտական կիսամսյա հանդեսը։

1868 –տեղի է ունեցել Երևանի գիմնազիայի բացումը։

1886- Կ. Պոլսի Ղալաթիա թաղամասում Մինաս Չերազի տեսչությամբ բացվել է Կենտրոնական վարժարանը։

1889- ծնվել է գրող, արձակագիր Վահան Թոթովենցը։

1920- Բաքվում բացվել է Արևելքի ժողովուրդների առաջին համագումարը, որին մասնակցել են նաև հայ ներկայացուցիչները։

1922- ծնվել է գրականագետ Հակոբ Սալախյանը։

1929 –ծնվել է կոմպոզիտոր, դիրիժոր Սերգեյ Աղաջանյանը։

1958- ՀԽՍՀ գյուղատնտեսության նախարարությանն առընթեր կազմակերպվել է հողագործության և ագրոքիմիայի գիտահետազոտական ինստիտուտը։

1966- Խորհրդային Հայաստանը խնդրագրեր է ուղարկել Մոսկվայի կենտրոնական իշխանություններին Արցախը Հայաստանին վերադարձնելու խնդրանքով։

1971 –ծնվել է դերասան, շոումեն և հաղորդավար Մարկ Սաղաթելյանը։

1997 - ԼՂՀ-ում կայացած նախագահական ընտրություններում հաղթել է ԼՂՀ արտգործնախարար Արկադի Ղուկասյանը։

2001-«Արմենտել» ՀՁ ՓԲԸ-ն Հայաստանում ներքաղաքային հեռախոսներից օգտվելու համար սահմանել է րոպեավճար:

2006- կնքվել է ռուսաստանյան ռազմակայանների դուրսբերման ռուս֊-վրացական համաձայնագիրը:

 2007-Խաղաղության միջազգային օրվա առթիվ Թուրքիայում տեղի ունեցած համերգում Ջիվան Գասպարյանն իր դուդուկի, կամ ինչպես հենց ինքն է սիրում ասել` ծիրանափողի հնչյուններով հմայել է հանդիսատեսին:

2009-  հրապարակվել են Շվեյցարիայի միջնորդությամբ Հայ-թուրքական երկկողմ հարաբերությունների զարգացման և երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու մասին արձանագրությունները:

2001 – վախճանվել է հայազգի ամերիկացի կոմպոզիտոր, գործիքավորող և ջազային կիթառիստ Թըրք Վեն Լեյքը։

2020- Արմավիրում և Երևանում տնայագործական պայմաններում պատրաստված ալկոհոլային խմիչքից թունավորումից 19 քաղաքացի է մահացել, 4-ը կուրացել է:

2022- Արցախի ՊԲ նախկին հրամանատար, Արցախի նախագահի խորհրդական Միքայել Արզումանյանը կալանավորվել է։

2023- Սոթքի հատվածում տեղակայված հայկական դիրքերի ուղղությամբ Ադրբեջանի ԶՈՒ կրակի հետևանքով հայկական կողմն ունեցել է 3 զոհ, 1 վիրավոր:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

5509 մ․թ․ա․ —սկսվել է Կոնստանտինապոլյան դարաշրջանը «աշխարհի ստեղծումից» հետո։

870 —վախճանվել է արաբ քարոզիչ, մուսուլմանական սուրբ գրքերի հեղինակ Իմամ ալ-Բուխարին։

1557 —վախճանվել է Հյուսիսային Ամերիկայի գաղութացման սկիզբը դրած ֆրանսիացի ծովագնաց Ժակ Կարտիեն։ 

1712 —Չինաստանում գտնվող միսիոներ Ֆրանսուա Քսավիե դե Անտրեկոլը ֆրանսիա է ուղարկել նամակ, որը բացահայտել է չինական  ճենապակու գաղտնիքը, նման կերպ Եվրոպան ստացել է ճենապակու պատրաստման տեխնոլոգիա։

1715- վախճանվել է Բուրբոնների հարստության Ֆրանսիայի և Նավարայի թագավոր Լյուդովիկոս 14-րդը, որը հայտնի է նաև որպես «Արև-Արքա»։

1858 —առաջին տրանսատլանտյան մալուխը դուրս է եկել շարքից ընդամենը մեկ ամսյա շահագործումից հետո։

1870 —ֆրանս-պրուսական պատերազմի ժամանակ ֆրանսիական բանակը ջախջախվել է Սեդանի տակ տեղի ունեցած ճակատամարտում, իսկ կայսր Նապոլեոն 3-րդը գերի է ընկել։
1887 —Էմիլ Բեռլիները արտոնագրել է գրամոֆոնային սկավառակը։

1905 –ծնվել է  վրացի նկարչուհի, քանդակագործ Թամար Աբակելիան։

1920 —ֆրանսիան հայտարարել է Բեյրութ մայրաքաղաքով Լիբանան պետության ստեղծման մասին։

1938 — «Պրավդա» թերթում առաջին անգամ հրատարակվել է «Հանուն հայրենիքի, հանուն Ստալինի» կարգախոսը։

1939- Լեհաստանի վրա գերմանացիների հարձակվելով սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը։

1969 —Լիբիայում տեղի է ունեցել ռազմական հեղաշրջում (ալ-Ֆատեխի հեղափոխությունը), որի արդյունքում իշխանություն է ստացել Մուամմար Քադդաֆին։

1971 —Կատարը հայտարարել է իր անկախությունը։

2004 —Ռուսաստանի Բեսլան քաղաքում (Հյուսիսային Օսեթիա) ահաբեկիչները գրավել են դպրոցը։

Կ.Խաչիկյան