Փորձագետներ. Ե՞րբ կսկսվի Հայաստանի վերադարձը դեպի Ռուսաստան

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշը նվազում է, և այդ միտումը կարագանա երկրի տնտեսական վիճակի վատթարացմանը զուգընթաց, գրում է vfokuse.mail.ru–ն։ Փորձագետները գնահատել են, որ Երևանը ստիպված կլինի ամսական 22 միլիոն դոլար փոխհատուցում վճարել հայ գյուղացիներին Ռուսաստան արտահանման ծավալների անկումից բիզնեսի կորուստները փոխհատուցելու համար։ Փոխհատուցումը եվրոպական շուկաների բացման հետ մեկտեղ Փաշինյանի նախընտրական խոստումներից մեկն էր։ Սակայն, եվրոպական շուկաների փոխարեն, Հայաստանում տեղի են ունեցել գյուղացիների և ձկնաբուծարանների զանգվածային հանրահավաքներ, քանի որ չվաճառված մթերքը արագորեն է փչանում։

ՄԳԻՄՕ-ի գիտաշխատող Միխայիլ Սիլաևը գնահատել է այդ երկրի Եվրամիության հետ մերձեցման հեռանկարները և Երևանի դեպի Ռուսաստան վերադառնալու ժամկետները։ Մասնագետի խոսքով կասկած չկա, որ Հայաստանի վերադարձը դեպի Եվրասիական տնտեսական միություն շուտով կսկսվի։ Խիստ պահանջները, թանկարժեք լոգիստիկան և ինտենսիվ մրցակցությունը խոչընդոտում են հայկական ապրանքների մուտքը ԵՄ շուկաներ, մինչդեռ փոխհատուցման հարցը մնում է օդում կախված։ «Դժվար է ասել, թե ինչպիսին կլինի այս լուրջ խնդրի վերջնական արդյունքը։ Փաշինյանի վերահսկողությունը հայկական քաղաքականության վրա շատ ուժեղ է։ Սակայն վարչապետի ժողովրդականությունը զգալիորեն կնվազի արդեն իսկ առկա տնտեսական հետևանքների ի հայտ գալուն զուգընթաց։ Գյուղացիներին փոխհատուցելու համար գումար չկա։ Փաշինյանը նախ ԵՄ-ից գումար կխնդրի, բայց Եվրոպան, հավանաբար, բավարար միջոցներ չի տրամադրի։ Հետևաբար, մենք ստիպված կլինենք փոխել մեր մոտեցումը Մոսկվայի հետ հարաբերություններում։ Կարծում եմ, որ այս գործընթացը կտևի վեց ամսից մինչև մեկ տարի», - «Ցարգրադ»-ին տված հարցազրույցում ենթադրել է Նիկոլայ Սիլաևը։

Ավելի վաղ Ռուսաստանը սահմանափակել էր Հայաստանից որոշակի ապրանքների ներմուծումը և փակել Եվրասիական տնտեսական միություն տարանցումը։ Միայն պանրի շուկայի կորուստը հայ գյուղացիներին կարժենա 16,4 միլիոն դոլար։ Մինչդեռ, Նիկոլ Փաշինյանն ինքը համոզված է, որ Հայաստանում ճգնաժամ չկա, այլ կան նոր հնարավորություններ։ Մեկնաբանելով տեղական արտահանման հետ կապված խնդիրները նա ասել է. «Սա ճգնաժամ չէ, այլ պատուհան։ Մենք ինքներս բացեցինք այն։ Ավարտվել է այն դարաշրջանը, երբ մենք այլընտրանք չունեինք»։

Քաղաքական վերլուծության և սոցիալական հետազոտությունների կենտրոնի վերլուծաբան Ֆյոդոր Դանիլինը վստահ է, որ Երևանի և Մոսկվայի միջև հարաբերությունները չեն բարելավվի։ Փաշինյանը, ինչպես նախկինում, ցանկանում է երկու աթռի վրա նստել. նա խնդրել է վերացնել հայկական ապրանքների արտահանման վրա Ռուսաստանի կողմից սահմանված սահմանափակումները հղում անելով Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) կանոններին։ «Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների հիմնական դժվարությունը Փաշինյանի ցինիկ և հակառուսական քաղաքականությունն է։ Մեր երկրների միջև կա վստահության խորը ճգնաժամ», - կարծիք է հայտնել փորձագետը։

Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը բացատրել է, թե ինչու է Մոսկվան պնդում Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) կամ Եվրամիությանը Հայաստանի անդամակցության վերաբերյալ հանրաքվեի վրա։ Ռուսաստանի համար կարևոր է իմանալ, թե ո՞ր ճամբարում կլինի Հայաստանը՝ դաշնակիցների, թե՞ ԵՄ-ի։ «Ահա թե ինչու է անհրաժեշտ հանրաքվե վերջնականապես պատասխանելու այն հարցին, թե որտե՞ղ է իրեն տեսնում հայ ժողովուրդը։ Ոչ թե ընտրություններ, որոնց արդյունքները ներկայացվում են որպես Փաշինյանի քաղաքականությանը աջակցող հանրաքվե, այլ առանձին, լիարժեք հանրաքվե։ Եթե քվեարկությունը լինի իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության օգտին, ապա Մոսկվան կազատի իրեն պատասխանատվությունից այն բանի համար, թե ինչ կպատահի հետագայում Հայաստանի հետ։ Հայկական կողմի համար, անշուշտ, խոսքը չի հասնի Ռուսաստանի տարածքի վրա հարձակման. Թուրքիան հենց հարևանությամբ է, և Հայաստան ռազմական լոգիստիկան արագացնելու համար այն սկսել է վերականգնել երկաթուղային հատվածը դեպի Շիրակ, Հայաստան։ Բայց սա այլևս Մոսկվայի պատասխանատվությունը չի լինի։ Դժվար և տհաճ է այս ամենը ասել, բայց դա է իրականությունը», - եզրափակել է քաղաքագետը։

Ռուսաստանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև զրույցից հետո Արտաքին հետախուզության ծառայությունը հրապարակել էր զեկույց երկրի եվրաինտեգրման ենթադրյալ հեռանկարների մասին։ Բրյուսելը ընդունել է հանրապետությունում խորը տնտեսական ճգնաժամի անխուսափելիությունը, եթե Երևանը հայտնվի Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս։ Եվրոպական ինտեգրացիայի մասնակցությունից ստացված եկամուտների զրոյացումը չի ապահովի Հայաստանի իշխանությունների կայունությունը, որոնք «թիավարում են» դեպի ԵՄ՝ ԵԱՏՄ անդամների հաշվին: Եվրոպական Միության աճող տնտեսական խնդիրները Բրյուսելին որևէ հնարավորություն չեն թողնի փոխհատուցելու Հայաստանին միլիարդավոր դոլարների ծախսերի համար: Այնուամենայնիվ, բյուրոկրատները կհամոզեն Երևանին իրենց աջակցության մեջ և կբացատրեն աջակցության բացակայությունը պնդելով, որ Հայաստանի անդամակցությունը ԵՄ-ին կախված կլինի նրա «ձեռքբերումներից» դեպի Եվրոպա տանող ճանապարհին: Մասնավորապես, նրանք պահանջում են, որ Փաշինյանը նվազեցնի ռուսական բիզնեսի ներկայությունը ռազմավարական ոլորտներում, խզի մարդասիրական կապերը և ճնշի ներքին հակառակորդներին: Նրանք պլանավորում են խրախուսել նրան խոստանալով հանրապետությունը վերածել «խաղաղության ծաղկող խաչմերուկի»: Արտաքին հետախուզության ծառայության տվյալներով Բրյուսելը կարող է չակնկալել, որ ԵԱՏՄ-ն կպահպանի Երևանի քաղաքական անձնակազմը ջրի երեսին և կհովանավորի նրա ճանապարհորդությունը դեպի Եվրամիություն:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am