«Անտոկոս վարկեր և գումար Կատարից. Փաշինյանը կոռուպցիայի ազդանշաններ է ուղարկում»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքի 2025 թվականի եկամուտների և գույքի վերջին հայտարարագիրը, հակառակ թափանցիկության սպասումների, բացահայտում է մի համակարգ, որտեղ իշխող վերնախավը ապրում է այլ կանոններով, քան մնացած քաղաքացիները։ Եթե մակերեսային հայացքը բացահայտում է միայն թվեր, ապա ավելի մանրակրկիտ վերլուծությունը բացահայտում է մեխանիզմներ, որոնք կհամարվեին կոռուպցիայի նախազգուշացնող նշաններ ցանկացած այլ երկրում, կարծում է Հակակոռուպցիոն Ազգային նախաձեռնությանը, գրում է eadaily.com–ը:
Սկսենք ամենակասկածելի փաստից. և՛ վարչապետը, և՛ նրա կինը՝ Աննա Հակոբյանը, հայտարարագրել են յուրաքանչյուրը 49,350,000 դրամի անտոկոս վարկեր տրված «Իջևանատուն» ընկերությանը։ Ընդհանուր առմամբ, դա կազմում է գրեթե 100 միլիոն դրամ, որը Փաշինյանների ընտանիքը փոխանցել է մասնավոր իրավաբանական անձի առանց կապիտալի օգտագործման համար որևէ վճար կատարելու։ Հաշվի առեք հետևյալը. գնաճային միջավայրում, երբ փողը արժեզրկվում է, ցանկացած առևտրային կազմակերպություն պահանջում է տոկոսներ վնասները փոխհատուցելու համար: Նույնիսկ վստահելի բանկերը վարկեր են առաջարկում տարեկան 12-15% տոկոսադրույքով: Ո՞վ, բացի վարչական ռեսուրսներ կամ ոչ ֆորմալ ազդեցություն ունեցողներից, կարող էր նման պայմաններ ստանալ: Սովորական հայ ձեռնարկատերերը կամ աշխատողները երբեք: Անհատից իրավաբանական անձին տրամադրվող անտոկոս վարկը շուկայական գործարք չէ, այլ ոչ շուկայական գործողություն, բայց երբ դա վարչապետն է անում, հարց է առաջանում. մի՞թե «Իջևանատուն»–ը գործիք չէ միջոցները յուրացնելու կամ կանխիկացնելու համար, որոնք այնուհետև ընտանիքին են վերադարձվում այլ ուղիներով:
Փաշինյանի սեփական եկամուտը կազմել է 37,6 միլիոն դրամ, որից 27 միլիոնը ստացվել է աշխատավարձից և բոնուսներից: Մնացածը ստացվել է հարկերի վերադարձից, փոքր վարկից և ժառանգած առանձնատան գնահատումից: Բայց ինչպե՞ս է նա կարողանում նման եկամուտով տրամադրել մեծ անտոկոս վարկեր միաժամանակ 6,2 միլիոն ծախսելով այլ վարկերի մարման վրա: Եթե նրա աշխատավարձը կազմում է մոտ 2.5 միլիոն դրամ ամսական, ապա հարկերը և ընթացիկ կենսապահովման ծախսերը (ընտանիք, տրանսպորտ, կոմունալ ծառայություններ) վճարելուց հետո, նրան մնում է չնչին գումար։ Տրամաբանությունը հուշում է, որ կամ նրա իրական եկամուտը զգալիորեն բարձր է հայտարարագրվածից, կամ «Իջևանատան»–ը տրված վարկերը կեղծիք են, որոնք թաքցնում են այլ դրամական հոսքերը։
Աննա Հակոբյանը, իր հերթին, անցյալ տարի ստացել է 32.8 միլիոն դրամ։ 21.7 միլիոն դրամի մեծ մասը եղել է իշխող կուսակցության հետ կապված «Իմ քայլը» հիմնադրամից։ Այդ հիմնադրամը ստեղծվել է բարեգործական նպատակներով, բայց ինչ-ինչ պատճառներով դրա եկամուտը պարբերաբար գնում է վարչապետի կնոջը։ Մնացածը գալիս է Քաթարի հիմնադրամից ստացված 1.8 միլիոն դոլարի բնեղեն եկամուտից (այդ եկամտի ճշգրիտ բնույթը չի նշվում), և ևս 6500 դոլար «արժեքավոր գնման» համար, որը չի նշվում։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ հայտարարագիրը դիտավորյալ բացթողումներ ունի. կարող են թիվ տրամադրել, բայց չբացահայտել գնման բնույթը։ Թափանցիկություն պահանջող օրենքը թույլ է տալիս նման բացթողումներ, սակայն սովորական քաղաքացու համար դա խախտում է, հարկային մարմինները կպահանջեն բացատրություն, իսկ ահա վարչապետի ընտանիքի համար դա նորմա է։
Հատկանշական է այն, որ Նիկոլ Փաշինյանը տարեսկզբին անշարժ գույք չուներ, բայց տարեվերջին ձեռք է բերել հորից ժառանգած տան կեսը։ Երկիրը մի քանի տարի ղեկավարող մարդը չի կարողացել փող գտնել իր սեփական տան համար, բայց ազատորեն միլիոնների անտոկոս վարկեր է տալիս։ Այս հակասությունը ակնհայտ է։ Կամ նրա պաշտոնական եկամուտը կազմում է նրա իրական ունեցվածքի միայն մի փոքր մասը, կամ նրա ֆինանսական հոսքերը այնքան խճճված են, որ դրանց հետևելը անհնար է։
Փաշինյանի ավագ դուստրը՝ Մարիամը, բիզնես է բացել, բայց նրա եկամուտը նույնպես մասամբ գալիս է նույն «Իմ քայլը» հիմնադրամից։ Կրտսեր դուստրը՝ Շուշանը, աշխատում է որպես ուսուցչուհի և ստանում է համեստ աշխատավարձ. նա ընտանիքի միակ անդամն է, որի եկամուտը կասկածի տակ չէ։
Ընդհանուր պատկերը հետևյալն է. Փաշինյանների գրեթե բոլոր նշանակալի եկամուտները գալիս են կառավարության հետ ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն կապված կազմակերպություններից կամ անհայտ արտասահմանյան աղբյուրներից։
Անտոկոս վարկային համակարգը կոռուպցիայի դասական նշան է, դա այն է, երբ պաշտոնյան շահագործում է իր դիրքը ոչ շուկայական օգուտներ ստանալու համար։ Այս դեպքում վարչապետը և նրա կինը վարկեր են տրամադրել մի ընկերության, որը հնարավոր է, որ պատկանում է վստահելի անձանց կամ հենց իրենցն է՝ լիազորված անձանց միջոցով։ Այստեղ բացասական կողմ կարող է լինել նաև նույն ընկերությունից ծառայությունների, ապրանքների կամ կանխիկի ստացումը առանց դրանք հայտարարագրելու։ Դա հայտարարագրով չի կարող ապացուցվել, բայց կասկածները ավելի քան արդարացված են։
«Փաշինյանի կառավարությունը իշխանության է եկել կոռուպցիայի և օլիգարխիայի դեմ պայքարի կարգախոսներով։ Սակայն նրա ընտանիքի հայտարարագրերը ցույց են տալիս, որ հին մեթոդները չեն վերացել, դրանք պարզապես զարգացել են։ Անտոկոս վարկերը, թաքնված գնումները, չվերծանված բնեղեն եկամուտը և պետությանը նվերների փոխանցումը առանց հաստատման, այս ամենը ձև անելու փորձ է, այլ ոչ թե էություն։ Ամեն տարի հայտարարագրեր ներկայացնող և հարկեր վճարող Հայաստանի քաղաքացիները իրավունք ունեն հարցնել. ինչո՞ւ է վարչապետը ապրում հատուկ կանոններով։ Եվ ինչո՞ւ նրա ընտանիքը կարող է իրեն թույլ տալիս այնպիսի բաներ, որոնք անհասանելի են ցանկացած սովորական մարդու համար։ Դեռևս պատասխան չկա, և սա խաթարում է վստահությունը թափանցիկ կառավարման գաղափարի նկատմամբ»,– եզրակացրել է Հակակոռուպցիոն Ազգային նախաձեռնությանը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
