Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ …Ռիգայական բալզամ

Լատվիա այցելողները՝ թե՛ գործուղման, թե՛ հաճույքի համար, երբեք չեն մտածում, թե ինչ գնել որպես հուշանվեր կամ նվեր ընկերների համար: Գրեթե յուրաքանչյուր այցելու տուն է տանում այնտեղի հայտնի ըմպելիքի՝ Ռիգայական բալզամի մի քանի կերամիկական շիշ։

Ընդհանուր առմամբ ընդունված է, որ Ռիգայական սև բալզամի պատմությունը սկսվել է 18-րդ դարի կեսերին շնորհիվ Եկատերինա Մեծի հիվանդության՝ կոլիկաների, իսկ ավելի ճիշտ նրա դեղագործ Կունզեի, ով բուժել է թագուհու այդ հիվանդությունը այն հատուկ բալզամով, որը ստեղծվել է 17-րդ դարի բարդ, հին բաղադրատոմսի հիման վրա: Բաղադրատոմսը ներառում էր բժշկական սպիրտ և ջուր՝ թրմված տարբեր խոտաբույսերով: Խմիչքի թնդությունը ընդամենը 18 աստիճան էր: Բարեհաճ թագուհին էլ բուժման համար Ռիգայից եկած ճարպիկ դեղագործին շնորհել է այդ դառը ըմպելիքը արտադրելու արտոնությունը, որը և շուտով հայտնվել է ռուս արդյունաբերող Սերգեյ Լելյուխինի մոտ: Նա գնել է բաղադրատոմսը Աբրահամ Կունզեից, և բիզնեսը վերելք է ապրել: 1789 թվականին այդ «դեղամիջոցի» մոտ 300,000 շիշ էր ամեն տարի Ռիգայից Ռուսաստան առաքվում, և այն վայելում էին ոչ միայն արքունիքում, այլ նաև ռուս ազնվականության տներում, իսկ մի փոքր ավելի ուշ նաև Եվրոպայում։ Հետո՝ 1847 թվականին «Ռիգայական բուսական բալզամ» արտադրելու իրավունքը անցել է Ալբերտ Վոլֆշմիդտի խմորման և ալկոհոլի գործարանին: Շնորհիվ զգալիորեն ավելի բարդ բաղադրատոմսի խմիչքը տասնյակ մեդալներ է շահել տարբեր միջազգային ցուցահանդեսներում 1860-1935 թվականներին: Այդ բաղադրատոմսը, որը ներառում էր մոտ 50 բաղադրիչ, պահվում էր որպես խիստ գաղտնի, որը հայտնի էր միայն Շրադեր եղբայրներին, ովքեր գործարանում աշխատում էին որպես արհեստավորներ: 1939 թվականին Եվրոպայում անկարգությունների պատճառով նրանք տեղափոխվել են Գերմանիա հրաժարվելով գաղտնիքը վաճառել գործարանի այն ժամանակվա սեփականատիրոջը: Հնարավոր է, որ նրանք ցանկանում էին սկսել իրենց սեփական արտադրությունը, բայց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը խաթարել է ամեն ինչ, և ո՛չ բաղադրատոմսի, ո՛չ էլ եղբայրների մասին այլևս լուրեր չեն եղել:

Թվում էր, թե զարմանալի բաղադրատոմսը ընդմիշտ կորած էր, բայց Ռիգայի թորման գործարանի համառ տեխնիկները շարունակում էին վերականգնել այն: Նրանց օգնել են  գործարանի մնացած աշխատողների գիտելիքները, մատակարարումների մասին տեղեկատվությունը և պատերազմից առաջ արտադրված և պահպանված բալզամի հետ համեմատելու հնարավորությունը: Ի վերջո, 1954 թվականին, խանութների դարակներում կրկին հայտնվել են սև դառը հեղուկով կերամիկական շշեր: Այսօր այդ արդեն 45 աստիճանի ալկոհոլային խմիչքը մեծ ժողովրդականություն է վայելում լատվիացիների շրջանում և արագորեն արտահանվում է այլ երկրներ։ Այն վայելում են առանձին կամ ավելացնում են բազմազան խմիչքների, կոկտեյլների և պաղպաղակների մեջ։

Ռիգայական սև բալզամը (Riga Black Balsam) ներկայացված է նաև Հայաստանում, 

այն հասանելի է SAS և Parma սուպերմարկետային ցանցերում։ Բացի այդ, երբեմն այն վաճառվում է նաև մասնավոր վաճառողների կողմից, գինը սովորաբար կազմում է մոտ 15 000–20 000 դրամ կախված տարողությունից և տարբերակից։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am