Փաշինյանը ընտրություններից հետո վազել է Ռուսաստան. Հայաստանի կրկնակի խաղը և այցի իրական պատճառը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Նիկոլ Փաշինյանի վերընտրվելուց հետո Ռուսաստան կատարած առաջին այցը տարօրինակ կերպով է ընթացել, գրում է absatz.media–ն: Միխայիլ Միշուստինի հետ բանակցությունների ժամանակ Փաշինյանը հավատարմության երդում է տվել ԵԱՏՄ–ին, չնայած այն հանգամանքին, որ Հայաստանի խորհրդարանն արդեն իսկ սկսել է ԵՄ-ին միանալու գործընթացը: Ընդ որում այդ այցի օրը Երևանում խուզարկություններ են անցկացվում ռուսամետ ընդդիմության ներկայացուցիչների նկատմամբ: Հատկանշական է այն, որ Եկատերինբուրգ կատարած այցը տեղի է ունեցել առանց Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպման: Ավելին, Կրեմլը դեռևս պաշտոնապես չի էլ շնորհավորել Փաշինյանին ընտրություններում տարած հաղթանակի կապակցությամբ:
Հունիսի 9-ին Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ Մոսկվան մտադիր է սպասել Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների վերջնական պաշտոնական արդյունքների հրապարակմանը, նախքան Ռուսաստանի նախագահը կհղի իր շնորհավորանքները:
Հունիսի կեսերին Փաշինյանն ինքը, պատասխանելով լրագրողների հարցերին Պուտինի շնորհավորանքների բացակայության մասին, ասել է. «Դե ինչ որ չի շնորհավորել, հուսանք, որ կշնորհավորի»։
Ավելի վաղ՝ հունիսի 29-ին էլ Հայաստանի ղեկավարը վստահություն էր հայտնել, որ Ռուսաստանի նախագահի հետ շփումները կկայանան «մոտ ապագայում»։ Սակայն, հուլիսի 6-ի դրությամբ, բարձր մակարդակի հանդիպում չի եղել։
Այցի պաշտոնական պատճառը «Իննոպրոմ»-ի «Արդյունաբերություն 360. Արտադրություն առանց սահմանների» թեմայով լիագումար նիստին մասնակցելն էր։ Նիստին մասնակցել են նաև Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի վարչապետները։ Միշուստինի հետ հանդիպման ժամանակ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանը հետաքրքրված է Եվրասիական տնտեսական միությունում լինելու հարցում։ «Մենք հետաքրքրված ենք ԵԱՏՄ-ին մեր մասնակցությամբ և հետաքրքրված ենք ԵԱՏՄ պայմանագրով նախատեսված մեխանիզմների նախատեսված գործունեությամբ», - ասել է Հայաստանի վարչապետը։
Այս հայտարարությունը հնչում է այն ժամանակ, երբ Հայաստանը շարունակում է իր ուղին դեպի եվրաինտեգրացիա։ 2025 թվականի մարտին հանրապետության խորհրդարանն օրենք է ընդունել Եվրամիությանը միանալու գործընթացի մեկնարկի մասին։ Ավելին, Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի այցի ժամանակ Փաշինյանը հայտարարել է, որ բացառում է 2013 թվականի սցենարի կրկնությունը, երբ Հայաստանը վերջին պահին հրաժարվեց ԵՄ–ի հետ Ասոցացման համաձայնագրի ստորագրումից և որոշեց միանալ Մաքսային միությանը (ԵԱՏՄ):
«Երկու աթոռի վրա նստել հնարավոր չէր: Փաշինյանը աթոռ ընտրեց... և այդ աթոռը եվրոպական էր», - հայտարարել է ադրբեջանական haqqin.az հրատարակությունը:
Միևնույն ժամանակ, մայիսի վերջին Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը և Ղրղզստանը համատեղ հայտարարություն են տարածել կոչ անելով Հայաստանին հանրաքվե անցկացնել ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու, կամ Եվրամիությանը անդամակցելու վերաբերյալ:
Քաղաքագետ Եվգենի Միխայլովը Rambler-ի մեկնաբանության մեջ այս այցը անվանել է Երևանի փորձ ցույց տալու իր դժկամությունը Մոսկվայի հետ կապերը լիովին խզելու հարցում: «Փաշինյանը փորձում է նստել երկու աթոռի վրա: Միջազգային իրավիճակն այնպիսին է, որ նա զգում է, որ շուտով կարող է կորցնել իր արդիականությունը իր արևմտյան դաշնակիցների համար և մենակ մնալ Ռուսաստանի և այն խնդիրների հետ գործ ունենալու հարցում, որոնք ինքն է մտցրել մեր հարաբերություններ», - նշել է փորձագետը:
Նրա խոսքով Ռուսաստանը սկսել է օգտագործել տնտեսական լծակներ այդ հանրապետության Արևմուտքի հետ մերձեցման պատճառով, ինչը հսկայական կորուստներ է պատճառում Երևանին: «Նա շտապ թռավ խոստանալու, որ երբեք չի լքի ԵԱՏՄ-ն: Բայց Ռուսաստանում հասկանում են, որ այդ խոստումները ոչինչ չեն նշանակում», - հավելել է Միխայլովը։
Փորձագետը վստահ է, որ Միշուստինի հետ հանդիպման ժամանակ կուլիսների հետևում կհնչեն կոնկրետ պահանջներ Երևանի համար, որոնց կատարումն էլ կորոշի նախկին տնտեսական նախապատվությունների պահպանումը։
«Ընկեր գեներալ» Telegram ալիքը Փաշինյանի այցը կապում է Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի որոշումների և ընդդիմության դիրքորոշման հետ։ «Սահմանադրական դատարանի և Կարապետյանի կուսակցության որոշումները պահելով կտուցին Փաշինյանն ասում է. իմ կառավարությունը լեգիտիմ է, իսկ իմ հակառակորդները հրաժարվել են իրենց դիրքորոշումներից։ Այսինքն դուք Հայաստանում ոչ մեկի հետ խոսելու բան չունեք, բացի ինձանից», - ասվում է հրապարակման մեջ։
ՀՀ Ազգային ժողովի նախկին պատգամավոր Արման Աբովյանը NSN-ի համար տված մեկնաբանության մեջ պնդել է, որ իր սեփական երկրում հակառուսական դաժան բռնաճնշումների ֆոնին Փաշինյանը փորձում է սիրախաղ անել Ռուսաստանի հետ։
«Փաշինյանի Ռուսաստան այցի օրը խուզարկություններ են կատարվել «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ, միշտ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խորացման կողմնակից Գագիկ Ծառուկյանի տանը և կալվածքում։ Սա կոշտ հակառուսական քայլ է», - ընդգծել է փորձագետը։
Քաղաքագետ և Նոր հասարակության ինստիտուտի փորձագետ Վլադիմիր Կիրեևն էլ Pravda.Ru-ին տված մեկնաբանության մեջ նշել է, որ Փաշինյանը չի պլանավորում լիովին խզել կապերը Ռուսաստանի հետ, քանի որ գիտակցում է Մոսկվային իրական տնտեսական այլընտրանքի բացակայությունը։ «Տարիներ շարունակ Փաշինյանը խոսում է Արևմտյան երկրների, Եվրամիության և Միացյալ Նահանգների հետ տնտեսական, քաղաքական և գործընկերային հարաբերություններ զարգացնելու անհրաժեշտության մասին։ Սակայն, 2018 թվականին իշխանության գալուց ի վեր, նա միշտ ընդգծել է, որ Ռուսաստանը Հայաստանի համար անխուսափելի գործընկեր է», - պնդել է փորձագետը։
ՄԳԻՄՕ-ի միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող և «Միջազգային վերլուծություն» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Մարկեդոնովն էլ «Ինտերֆաքս»-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ Ռուսաստանը և Հայաստանը չնայած երկկողմ լարվածությանը, հավանաբար, կշարունակեն քաղաքական երկխոսությունը Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից հետո։ Փորձագետի խոսքով Փաշինյանը պրագմատիկ պատճառներով շահագրգռված չէ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների շտապ խզմամբ։ «Նա (Փաշինյանը) հասկանում է, որ կայունությունը, այդ թվում իր կառավարության, կախված է Ռուսաստանի հետ նորմալ շփումներից։ Տնտեսական շփումներ, նորմալ փոխազդեցություն, անկախ նրանից, թե ով ինչ է ասում», - ընդգծել է Մարկեդոնովը։ Միևնույն ժամանակ, նա չի բացառել Մոսկվայի և Երևանի միջև հարաբերություններում «դիվանագիտական սակարկությունների» հնարավորությունը, այդ թվում ընտրությունների արդյունքների ճանաչման շուրջ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
