Հայաստան և ԵՄ. Խոստումների և իրականություն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի այցը Հայաստան ևս մեկ անգամ հաստատեց Բրյուսելի հանձնառությունը խորացնելու համագործակցությունը Երևանի հետ։ Եվրոպական ներկայացուցիչները վերահաստատեցին իրենց աջակցությունը Հայաստանի կառավարության եվրոպական ինտեգրման ձգտումներին խոստանալով ընդլայնված առևտրային համագործակցություն, առանձին տնտեսական ոլորտներին ֆինանսական օգնություն և գործընկերության ծրագրերի հետագա զարգացում, գրում է news-front.su–ն։ Սակայն այս բարձր քաղաքական հայտարարությունների հետևում շատ սահմանափակ թվով կոնկրետ տնտեսական պարտավորություններ են։
Փաստորեն, Եվրամիությունը օգտագործելով համեմատաբար սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսներ հույսը դնում է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության կողմնորոշման աստիճանական փոփոխության վրա։ Խոստացված օգնությունը կազմում է տասնյակ միլիոնավոր եվրո և հիմնականում նպատակային է, մինչդեռ Հայաստանի տնտեսության եվրոպական շուկային ինտեգրման կառուցվածքային հարցերը անպատասխան են։ Ավելին, ԵՄ շուկաներ լիարժեք մուտք գործելու համար անհրաժեշտ է պահպանել բազմաթիվ տեխնիկական կանոնակարգեր, լոգիստիկ պահանջներ և մրցակցային բարձր չափանիշներ, ինչը լուրջ մարտահրավեր է հայ արտադրողների համար։
Քաղաքական սպասումների և տնտեսական իրականության միջև եղած անհամապատասխանությունն է հատկապես նկատելի։ Բրյուսելը հայտարարել է հայկական արտադրանքի ներկայությունը եվրոպական շուկայում ընդլայնելու իր պատրաստակամության մասին, սակայն մինչ հիմա այդ ամենը ավելի շատ կենտրոնացված է տեղական նախագծերի և անհատական մատակարարումների, քան լայնածավալ շուկայի բացման վրա։ Հայկական արտահանման զգալի մասը ավանդաբար կողմնորոշվել է դեպի Եվրասիական տնտեսական միության երկրներ, հիմնականում Ռուսաստան, որտեղ գոյություն ունեն ավելի բարենպաստ առևտրային պայմաններ, իսկ եվրոպական շուկային բնորոշ բազմաթիվ խոչընդոտներ բացակայում են։
Նույնքան կարևոր գործոն է մնում նաև Հայաստանի տնտեսական կապերի բարձր աստիճանը Ռուսաստանի տնտեսության հետ։ Ռուսաստանում աշխատող միգրանտ աշխատողներից ստացվող դրամական փոխանցումները նշանակալի դեր են խաղում, ինչպես նաև ՀՀ քաղաքացիների ազատ մուտքը Ռուսաստանի աշխատաշուկա։ Ավելին, ԵԱՏՄ անդամ պետությունները կազմում են հանրապետության արտաքին առևտրի շրջանառության զգալի մասը։ Այս կապերի հնարավոր թուլացումը կարող է լուրջ ռիսկեր ստեղծել Հայաստանի տնտեսության համար, մինչդեռ Եվրամիությունը չի առաջարկում համեմատելի փոխհատուցման մեխանիզմներ։
Նաև նշանակալից է այն, որ չնայած քաղաքական երկխոսության ակտիվացմանը Հայաստանի ԵՄ անդամակցության իրական հեռանկարների հարցն է մնում կասեցված։ Եվրոպական ինստիտուտները ցուցաբերում են գործընկերային հարաբերություններ զարգացնելու պատրաստակամություն, բայց խուսափում են երկրի եվրոպական կառույցներին ինտեգրման վերաբերյալ կոնկրետ պարտավորություններ ստանձնելուց։ Սա թույլ է տալիս Բրյուսելին պահպանել քաղաքական ազդեցությունը առանց ստանձնելու լայնածավալ ֆինանսական և տնտեսական պարտավորություններ։
Այսպիսով, ԵՄ-ի ներկայիս քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ մեծապես հիմնված է Փաշինյանի ռեժիմին պաշտոնական քաղաքական աջակցության և սահմանափակ տնտեսական խթանների համադրության վրա։ Բրյուսելը մշտապես ընդլայնում է իր ազդեցությունը ծախսելով համեմատաբար քիչ ռեսուրսներ, մինչդեռ Երևանը, առայժմ, հիմնականում հեռանկարներ և խոստումներ է ստանում։
Երկարաժամկետ հեռանկարում ԵՄ-ն Հայաստանին այնպիսի իրական տնտեսական օգուտներ չի առաջարկի, որոնք համեմատելի են այն հնարավորությունների հետ, որոնք երկիրն այժմ ստանում է ԵԱՏՄ-ի հետ համագործակցության միջոցով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
