Էրդողանը Իսրայելի հետ «պատերազմ» է երազում

Դամասկոսի Հիջազ թաղամասի սրճարաններից մեկում հուլիսի 2-ին պայթյուն է որոտացել։ Սիրիայի SANA պետական գործակալությունը հայտնել է 14 տուժածների մասին։ Նրանցից 4-ը բուժհաստատություն տեղափոխելու ճանապարհին մահացել է։ Turkiye իշխանամետ պարբերականի տեղեկություններով «ահաբեկչական կազմակերպություններից մեկը պայթյունի համար պատասխանատվություն է ստանձնել»։

Դամասկոսում պայթյունը տեղի է ունեցել թուրք-իսրայելական լարվածության ֆոնին։ Նախօրերին Իսրայելը հրետակոծել է Գոլանի բարձունքների սիրիական վերահսկողության տակ գտնվող հատվածը։ Սիրիայի անցումային շրջանի նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաան սպառնացել է, որ Իսրայելը «կարող է պատերազմ սկսել, բայց հետևանքները չկառավարել»։ Նույն օրը Իսրայելի վարչապետ Նաթանյահուն հայտարարել է, որ Թուրքիայից հնչող սպառնալիքներին «պետք է լրջորեն մոտենալ»։

Ավելի վաղ Նաթանյահուն հատել է Լիբանանի սահմանը և հանդիպել «բուֆերային գոտում» ծառայություն իրականացնող իսրայելցի զինվորականների հետ։ Վաշինգտոնում Իսրայելի և Լիբանանի դեսպանների մակարդակով ստորագրված համաձայնագիրը Իսրայելի զինվորականներին թույլ է տալիս մնալ Լիբանանի տարածքում, քանի դեռ «Հըզբալա»-ն զինաթափված չէ։ «Հըզբալա»-ն այդ համաձայնագիրը գնահատել է որպես «կապիտուկյացիա» և Լիբանանի նախագահ Աունին կոչ արել «դադարեցնել սիոնիստական ռեժիմի հետ բանակցությունները, բոլոր ուժերը կենտրոնացնել և հասնել երկրի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության վերականգնմանը»։

Լիբանանի և Իսրայելի միջև դեսպանական մակարդակով համաձայնագիրը Վաշինգտոնը կողմերին «պարտադրել» է, երբ Սիրիայի անցումային շրջանի նախագահ ալ-Շարրան հրաժարվել է «զինաթափել» լիբանանյան «Հըզբալա»-ին։ Փաստացի նա համերաշխություն է հայտնել Իրանին, որի «հրամանով գործում է» լիբանանյան «Հըզբալա»-ն։

Դամասկոսի պայթյունը նախորդել է Անկարայում ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովին։ Այդ առթիվ հուլիսի 2-ին Թուրքիայի Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցության առաջնորդ Քեմալ Բըլըչդարօղլուն մամուլի ասուլիս է հրավիրել և հայտարարել, որ Թուրքիան «անվտանգության հարցերում ինչ-որ մեկի ենթակապալառուն չէ, ֆորպոստ» չէ։ Հունիսի 30-ին Եվրամիության անվտանգության և արտաքին քաղաքականության գերագույն հանձնակատար Կայա Կալասը Էրդողանի հետ բանակցություններից հետո ասել է, որ Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի արևելյան թևի անվտանգությանը զգալի ավանդ է բերում»։

Երևում է, Թուրքիայի իշխանություններին այդ գնահատականը չի բավարարում։ Քըլըրդարօղլուն պնդել է, որ «դաշինքին անդամակցությունը չի նշանակում ինքնիշխանության զիջում»։ Վերջին ավելի քան երեսուն տարիներին Թուրքիան միայն ներքին-«հակահաբեկչական» պատերազմներ է վարել։ ՆԱՏՕ-ում «անվտանգային ինքնավարության» հասնելու համար, կարծես, Էրդողանը Իսրայելի հետ «պատերազմ» է երազում։ Այն կարող է սկսվել Սիրիայի հարավում։ Եթե, իհարկե, ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովի շրջանակներում ԱՄՆ նախագահ Թրամփը նրան «հաճելի անակնկալ չմատուցի»։