Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … վիսկի Ջեյմսոն

Իռլանդական վիսկիի մեծ թվով ապրանքանիշերից միայն մի քանի ապրանքանիշ կարելի է գտնել աշխարհի ցանկացած կետում: Իսկ ամենահայտնի ու ամենատարածված իռլանդական վիսկին Jameson-ն է։ Jameson վիսկին, ինչպես և այդ ազգային ըմպելիքի մյուս ապրանքանիշերը, ունեցել է հաջողության և անկման ժամանակաշրջաններ, սակայն այն միշտ եղել է իռլանդական վիսկիի չափանիշներից մեկը: Այսօր այդ ապրանքանիշը հերթական վերելքն է ապրում գտնելով իր երկրպագուներին աշխարհի շատ երկրներում։
Ամեն ինչ սկսվել էր 1780 թվականին, երբ Ջոն Ջեյմսոնը, ով տասը տարի առաջ էր տեղափոխվել Դուբլին, հիմնել էր իր սեփական ընկերությունը թունդ ալկոհոլի արտադրության համար։ Այդ օրերին վիսկին քիչ էր հայտնի Շոտլանդիայից և Իռլանդիայից դուրս, և արտադրության ծավալներն էլ առանձնապես մեծ չէին: Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այն ժամանակ է ձևավորվել Ջեյմսոնի բնորոշ փափուկ համը, որը գրավում է իր վանիլի և ընկույզի բույրերով: Այդ համն ու բույրը ձեռք է բերվում գարու հատուկ բազմազանության և կրկնակի թորման միջոցով:

Լինելով տաղանդավոր գործարար, և վիսկիին սիրահարված մարդ  Ջոն Ջեյմսոնը արագորեն է իր թորման գործարանը դարձրել Իռլանդիայի ամենամեծ արտադրական գործարանը: Հիմնադիրի որդին՝ Ջոն Ջեյմսոն կրտսերը, նույնպես հաջողությամբ շարունակել է հոր բիզնեսը:

Ջեյմսոն վիսկիի, ինչպես նաև այլ իռլանդական վիսկիների ոսկե դարաշրջանը սկսվել է 19-րդ դարի կեսերից։ Այն ժամանակ հատկապես տարածված էին ֆրանսիական կոնյակներն ու բրենդիները, սակայն 1858 թվականին ֆրանսիական խաղողի այգիների զգալի մասը տուժել է ֆիլոքսերա հիվանդությունից։ Համաճարակը տևել է մի քանի տարի և այդ ընթացքում Ֆրանսիայում կոնյակի արտադրությունն աղետալիորեն ընկել է: Հենց այդ ժամանակ էլ վիսկին է սկսել ժողովրդականություն ձեռք բերել։ Հարկ է նշել, որ այդ օրերին Իռլանդիայի խմիչքները շատ ավելի տարածված էին, դրանք կազմում էին 19-րդ դարի վերջի վիսկիների վաճառքի գրեթե 90%-ը։ Շոտլանդական վիսկին սկսել է ժողովրդականություն ձեռք բերել շատ ավելի ուշ՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։

19-րդ դարի վերջում Ջեյմսոն վիսկիի արտադրությունը հասնում էր տարեկան մինչև 1 միլիոն գալոնի։ Եվ դա չնայած այն հանգամանքին, որ իր պատմության սկզբին այդ ցուցանիշը հազիվ էր հասնում 30 հազար գալոնի: Դժվարությունների շարքը, որոնք ազդել են շոտլանդական վիսկիների ժողովրդականությանը, սկսվել են 1890 թվականից: Դա հենց այն տարի էր, որ այնպիսի հայտնի արտադրողները, ինչպիսին Ջեյմսոնն է, սկսեցին դիմակայել էժան խառը վիսկի արտադրողների մրցակցությանը:

Հաջորդ հարվածը 1919 թվականին ԱՄՆ-ում ալկոհոլի արգելքի ընդունումն էր, որի արդյունքում փակվեց վիսկու վաճառքի մի հսկայական շուկա։ Հաջորդ հարվածը, որը երկար տարիներով տապալեց ամբողջ արդյունաբերությունը, Իռլանդիայի անկախությունն էր և դրան հաջորդած խորը տնտեսական ճգնաժամը: 1966 թվականին իռլանդական վիսկիի երեք դեռևս գոյատևող արտադրողները, ներառյալ Ջեյմսոնը, որոշեցին միավորվել մեկ խոշոր ընկերության մեջ: Դրա շնորհիվ էլ ներկայումս Ջոն Ջեյմսոնի լեգենդը նոր կյանք է ստացել։
 
Կ. Խաչիկյան