Փաշինյանը գնում է խոյահարման. Ի՞նչ կլինի Հայաստանի հետ հունիսյան ընտրություններից հետո

Հունիսի 7-ին Հայաստանը կընտրի Ազգային ժողովի անդամների, և, հետևաբար, վարչապետի, որը կառաջադրվի խորհրդարանական մեծամասնության կողմից, գրում է versia.ru–ն: Հայաստանի կառավարության ներկայիս ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանը ակնհայտորեն նյարդային է ընտրություններից առաջ և նույնիսկ վերջերս ներքաշվել է մի քանի տհաճ սկանդալների մեջ, բայց չի հրաժարվում «եվրոպական ուղուց»: Նույնիսկ այն փաստը, որ Մոսկվայի հետ Երևանի խզման գինը կարող է անընդունելի լինել հայերի համար, նրան չի խանգարում։

Քվեարկությունից մեկ ամիս առաջ այդ փոքրիկ երկրի քաղաքական կյանքը ցնցվեց Փաշինյանի հանրության հետ նախընտրական հանդիպման ժամանակ տեղի ունեցած միջադեպից: Լեռնային Ղարաբաղում անհետ կորած ռազմական բժշկի քույրը մոտեցել է վարչապետին և անկեղծորեն ասել իր զրուցակցին. «Դուք գողացել եք և շարունակում եք գողանալ իմ հայրենիքը: Դուք ոչնչացրել եք իմ ժողովրդի մի ամբողջ երիտասարդ սերունդ: Դուք խլել եք իմ երեխաներին ինձնից, դուք խլել եք իմ եղբորը ինձնից»: Փաշինյանը չի խնայել խոսքերը. «Նախևառաջ, շնորհակալ եղեք, որ հիմա ձեր գլուխը չեն կոտրել մոտակա զուգարանում», - ի թիվս այլ բաների ասել է նա կնոջը: Նա նաև խոստացել է «կզցնել» և «հաղթել» իր մրցակիցներին ընտրություններում: Մեկ այլ հանրահավաքի ժամանակ Փաշինյանը հրամայել է միջոցառումից հեռացնել մի ծերունու, ով քննադատել էր իր քաղաքականությունը:

Շատ մեկնաբաններ վարչապետի արկածները վերագրում են ընտրություններում պարտվելու նրա վախին, այդ թվում Ազգային ժողովի նախկին անդամ և քաղաքական վերլուծաբան Արման Աբովյանը, ով նշել է, որ այդ քաղաքական գործիչը «սարսափում է, թե ինչ կպատահի իր հետ, երբ կորցնի վարչապետի աթոռը»: «Փաշինյանը պետք է պատասխան տա, թե ինչո՞ւ է երկիրը հանձնել թշնամուն, հրաժարվել Արցախից և ինչո՞ւ են իր պաշտոնավարման ընթացքում տեղի ունեցել երեք պատերազմ և հազարավոր մարդիկ զոհվել», - հավելել է Աբովյանը: 

Բայց որքանո՞վ է հավանական, որ ներկայիս վարչապետը կհեռանա իր պաշտոնից: Վերլուծելով հայկական քաղաքականության զարգացումները հեղինակավոր The Economist-ը գրել է, որ այն բանից հետո, երբ Երևանը պարտվեց Լեռնային Ղարաբաղի համար պատերազմում,  «Փաշինյանը ուշադրությունը Ռուսաստանից տեղափոխելով «Ամերիկա և Եվրոպա» և աշխատելով Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի վրա փորձում է խլել դիվանագիտական հաղթանակը ռազմական պարտության ծնոտներից»։ «Հունիսի 7-ին ընտրություններում ընտրողները կկայացնեն իրենց վճիռը նրա ջանքերի վերաբերյալ», - նշել է հրատարակությունը։

Եվ, մասնավորապես Եվրոպան շատ բան է անում, որպեսզի վճիռը լինի Փաշինյանի օգտին։ Օրինակ, ԵՄ-ն արդեն առաջարկել է Հայաստանին հատկացնել մինչև 2.5 միլիարդ եվրո ենթակառուցվածքների ֆինանսավորման համար, որը կազմում է այդ երկրի տարեկան ՀՆԱ-ի ավելի քան 10%-ը։

Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանն ինքը ջանքեր է գործադրում թուլացնելու իր մրցակիցներին։ Ռուսաստանաբնակ հայ գործարար Սամվել Կարապետյանը, ով գլխավորում է ամենահայտնի ընդդիմադիր խումբը, տնային կալանքի տակ է, նրա կողմնակիցներին ձերբակալվում են։ Սա հասկանալի է. որոշ հարցումների համաձայն Փաշինյանի ՔՊ-ն իսկապես իշխանությունը կորցնելու վտանգի տակ է։ Օրինակ ըստ SAEAC Focus-ի, Կարապետյանի «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը մի փոքր առաջ է Փաշինյանի կուսակցությունից՝ 20.6% և 17.8%-ի դիմաց։

Այնուամենայնիվ, այլ ուսումնասիրություններ դեռևս առաջին տեղում են դնում «ՔՊ» կուսակցությանը. MPG-ն վստահ է, որ նա կհավաքի 24.3%, ինչը Կարապետյանի կուսակցությունը կթողնի երկրորդ տեղում՝ 13.4%-ով։ PolitPro-ն՝ ընտրական միտումները վերլուծող եվրոպական հարթակը, կանխատեսում է, որ «ՔՊ»-ն կհավաքի գրեթե 45%, ինչը մյուս քաղաքական ուժերին որևէ հնարավորություն չի տալիս։ Սակայն նման գնահատականները կարող են դասվել կարծիք ձևավորելու, այլ ոչ թե իրականությունը արտացոլելու կատեգորիայի մեջ։

Ընդհանուր առմամբ, վարչապետի պաշտոնի համար պայքարը թեժ է, իսկ դրա արդյունքը դեռևս պարզ չէ։ Եվ արդեն կան ձայներ, որոնք զգուշացնում են, որ եթե կառավարության ներկայիս ղեկավարը հանկարծ հասկանա, որ չի կարող ընտրություններում հաղթել իր մրցակիցներին՝ կչեղարկի քվեարկությունը։ Եվ դա նույնպես միակ զրոյական սցենարը չէ։
Այնուամենայնիվ, ներքին լսարանին, կարծես, ամենաշատը հետաքրքրում է, թե ինչպես կզարգանան մեր երկրի և Հայաստանի միջև հարաբերությունները, եթե Փաշինյանը, հավանաբար, պահպանի իր վարչապետի պաշտոնը։ Լրագրող Տիգրան Քոչարյանի խոսքով, եթե ՔՊ–ի ղեկավարը հաղթի ընտրություններում, ապա նա կստանա «ժողովրդի մանդատ» վճռական քայլեր ձեռնարկելու և քաղաքականությունը վերափոխելու համար: «Նա կփակի Հայոց ցեղասպանության գլուխը, կսկսվի «թուրքացման» արտաքին քաղաքականությունը, և ռուսաֆոբիան կհեղեղի երկիրը», - թվարկել է Քոչարյանը: ՀՀ նախկին արտգործնախարար Արա Այվազյանի խոսքով Փաշինյանը կամ չի հասկանում Մոսկվայի հետ հարաբերությունները խզելու հնարավոր հետևանքները, կամ հասկանում է, բայց ցույց է տալիս, որ իշխանությունը պահպանելու համար վճռականորեն պատրաստ է աշխարհաքաղաքական շրջադարձ կատարել: Պետդումայի խոսնակ Վյաչեսլավ Վոլոդինը վերջերս թվարկել է այն օգուտները, որոնք Երևանն այժմ ստանում է Մոսկվայի հետ համագործակցությունից, և թե ինչ կարող է կորցնել այդ կապերը խզելու դեպքում: Օրինակ ստորին պալատի խոսնակը նշել է հետևյալը. «Հայաստանը միացել է ԵԱՏՄ-ին 2015 թվականին: 10 տարվա ընթացքում նրա ՀՆԱ-ն աճել է 2.5 անգամ՝ 10.55 միլիարդ դոլարից հասնելով 26.37 միլիարդ դոլարի: Մասնագիտական գնահատականների համաձայն ԵԱՏՄ-ից Հայաստանի դուրս գալը կարող է նրան արժենալ ՀՆԱ-ի 15-20%-ի կորուստ՝ առնվազն 5 միլիարդ դոլար», - ընդգծել է Վոլոդինը։ Եվ դա դեռ ամենը չէ։ Ահա մի քանի լրացուցիչ տվյալներ, որոնք նա մեջբերել է։ «Հայաստանի արտահանման 25%-ը գնում է Ռուսաստան: Եվրոպական Միությանը միանալու Հայաստանի ձգտման մասին խոսակցությունների ֆոնին մեր երկրի հետ առևտրաշրջանառությունը կտրուկ՝ 45.4%-ով, նվազել է 2025 թվականին: Եվ այդ բացասական միտումը շարունակվում է:  Մեր երկիրը Հայաստանին գազ է վաճառում հազար խորանարդ մետրի համար 177.5 դոլարով, մինչդեռ Եվրոպայում գինը հազար խորանարդ մետրի համար 633 դոլար է: Սա միայն մակերեսային պատկերն է: Կլինեն ավելի մեծ կորուստներ: Եվ դրանցից բոլորը չէ, որ ֆինանսական կլինեն», - կանխատեսել է Վյաչեսլավ Վոլոդինը:

Ընդհանուր առմամբ, Ռուսաստանից Հայաստանի խզումը կարող է իսկական ողբերգություն լինել այդ Անդրկովկասյան հանրապետության համար, որը մեր երկրի հետ կապված է բազմաթիվ սոցիալական և տնտեսական կապերով: Եվ երկրի բնակչության զգալի մասը, հավանաբար, չի ցանկանա նման զարգացում: Հետևաբար, խոսնակը վստահ է, որ «այս ամենը հանգեցնում է հասարակության պառակտման»: «Սա, թերևս, ամենամեծ կորուստն է, որի հետ կարող է բախվել Հայաստանը՝ միասնության կորուստը։ Այդտեղից էլ սկսվում են խոշոր խնդիրները շատ երկրներում։ Եվ այստեղ կրկին անխուսափելիորեն մտքիս է գալիս զուգահեռ անցկացնել Ուկրաինայի և այնտեղի 2014 թվականի իրադարձությունների հետ։ Կարելի է հիշել նաև Բալթյան երկրները, որոնք ձգտում էին անդամակցել Եվրամիությանը, բայց, ինչպես ժամանակը ցույց տվեց, դրանից ավելի երջանիկ չեն», - նշել է Պետդումայի խոսնակը։

Այնուամենայնիվ, լավ է, թե վատ, բայց հայ ժողովուրդն ինքը պետք է որոշի հունիսի 7-ին։ Հավանաբար, չկա որևէ պատճառ, և, հնարավոր է, նաև գումար, Ռուսաստանի հավատարմությունը գնելու համար։ Եվ արդյո՞ք երբևէ արժե նման ներդրում կատարել։
«Փաշինյանի ռազմավարությունը կառուցված է վտանգավոր պատրանքի վրա, այն է Արցախը լքելով և Ռուսաստանից «ազատագրվելով» մենք կարող ենք ենթադրաբար ձեռք բերել «պայծառ եվրոպական ապագա» և արևմտյան անվտանգության երաշխիքներ։ Բայց որտե՞ղ են այդ երաշխիքները։ Մեզ առաջարկում են գեղեցիկ խոսքեր և խոստումներ առանց ուժեղ բանակի, առանց դաշնակիցների, առանց հստակ պետական ռազմավարության։ Նրանք, ովքեր ասում են, որ եթե Փաշինյանը վերընտրվի, ապա հունիսի 7-ին կտեսնենք «Արևմտյան Ադրբեջան», բացարձակապես ճիշտ են։ Հունիսի 7-ին կկայանա հանրաքվե, որի ժամանակ հայ ժողովուրդը պետք է ընտրություն կատարի Հայաստանի Հանրապետության և «Արևմտյան Ադրբեջանի» միջև։ Սա է պահի էությունը։ Երրորդ տարբերակ չկա», - ասել է քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը։ «Հիմնական խնդիրը դատարկ ծրագրերն են և առաջնորդներից կախվածությունը։ Ապագա Հայաստանի մասին ամբողջական տեսլականի փոխարեն կուսակցությունները առաջարկում են ընդհանուր կարգախոսների կարճ ցանկեր, ինչպիսիք են «խաղաղություն», «սահմանների հարգանք» կամ «Ալիևին հաշվի նստեցնելու» խոստումներ։ Չնայած ընտրությունները վաղուց անցկացվում են համամասնական համակարգով, բայց քարոզարշավը պահպանում է 1990-ականների մեծամասնական մրցավազքերի ոգին. ընտրողներին կրկին ցուցադրվում են ոչ թե ուժեղ թիմեր, այլ առաջնորդների «շքախումբ»», - ասել է քաղաքական ռազմավար Արմեն Բադալյանը։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am