Ջերմուկ հանքային ջուրը արգելվել է Ռուսաստանում. Ինչ է ասում Հայաստանը

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 10 Մայիս, 2026 15:25

Ռուսական շուկան փակվում է ամենաճանաչելի հայկական ապրանքանիշերից մեկի համար: Ջերմուկ հանքային ջրի վաճառքի ժամանակավոր արգելքը Ռուսաստանում պաշտոնապես վերագրվում է հայտնաբերված խախտումներին, սակայն Հայաստանը տեսնում է քաղաքական ենթատեքստ, որը երկու երկրների միջև հարաբերություններում դիվանագիտական լարվածության մի մասն է կազմում, գրում է dw.com–ը:

Ռոսպոտրեբնադզորի խնդրանքով ռուսական «Անկեղծ նշան» պիտակավորման համակարգը ապրիլի վերջին արգելափակել է հայկական Ջերմուկ հանքային ջրի 1.4 միլիոն շշի վաճառքը: Սահմանափակումները վերաբերում են 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ից մինչև 2026 թվականի մարտի 27-ը արտադրված խմբաքանակներին: Ռուսաստանի կարգավորող մարմինը հայտնել է, որ հայտնաբերվել են պարտադիր պահանջների խախտումներ, և կանխվել է հանրային առողջությանը հասցվող հնարավոր վնասը:

Հայաստանը արագ է արձագանքել: Սննդի անվտանգության տեսչությունը, սեփական նախաձեռնությամբ, ստուգումներ է սկսել «Ջերմուկ Գրուպ» ընկերությունում: Ինչպես dw.com-ին հայտնել է գործակալության խոսնակ Անուշ Հարությունյանը, նմուշներն ուղարկվել են վերլուծության:

Հայաստանի համար Ջերմուկը ավելին է, քան պարզապես ապրանք։ Այն ազգային արտահանման խորհրդանիշներից մեկն է։ Ընկերությունը մշտապես ընդգրկվում է երկրի 100 խոշորագույն հարկատուների շարքում տարեկան Ռուսաստան մատակարարելով ավելի քան 15 միլիոն լիտր ջուր։ Ապրանքանիշը Ռուսաստան է արտահանվում 2001 թվականից անցնելով Եվրասիական տնտեսական միության բոլոր տեխնիկական կանոնակարգերը, այն վաճառվում է նաև ԱՄՆ-ում, ԵՄ-ում, Ուկրաինայում և Վրաստանում։

Մասնագետները նշում են, որ հանքային ջրի ներմուծման արգելքը հարված է հասցնում ճանաչելի հայկական ապրանքանիշի հեղինակությանը, ինչը երաշխավորում է զգալի քաղաքական ազդեցություն։

Շատ փորձագետներ և լրատվամիջոցներ Ռոսպոտրեբնադզորի պնդումները կապում են ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջերս Մոսկվա կատարած այցի հետ։ Ապրիլի 1-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հանդիպման ժամանակ ՀՀ ղեկավարը շեշտել էր, որ Հայաստանը ժողովրդավարական երկիր է, և որ այնտեղի սոցիալական ցանցերը «100 տոկոսով անվճար են»։

Արձագանքելով Ռուսաստանի նախագահի ռուսական անձնագրեր ունեցող անձանց ընտրություններին մասնակցելու թույլտվության մասին մեկնաբանություններին, որը շատերը համարում են տնային կալանքի տակ գտնվող միլիարդատեր Սամվել Կարապետյանի լոբբինգ, Փաշինյանը հիշեցրել է երրորդ երկրների քաղաքացիների համար Հայաստանում պետական պաշտոններ զբաղեցնելու օրինական արգելքը: Ապրիլի 30-ին կառավարության ճեպազրույցի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանն ինքը Ջերմուկի արգելքի մասին լուրին արձագանքել է միտումնավոր սովորական լեզվով փորձելով սկանդալ չհարուցել. «Ինչ վերաբերում է արտահանման հետ կապված խնդիրներին, դրանք ժամանակ առ ժամանակ առաջանում են և լուծվում, և ես համոզված եմ, որ կրկին <...> խնդիրներ միշտ առաջանում են բոլոր ուղղություններով»:

Չնայած վարչապետի հանգստությանը ընդհանուր քաղաքական մթնոլորտն է մնում լարված: Արգելքի ժամկետը նույնպես ախտանշանային է թվում. այն համընկել է երկու խոշոր միջոցառումների՝ Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովի և մայիսի 4-5-ը նախատեսված Հայաստան-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովի նախապատրաստական աշխատանքների հետ: Բացի դա երկրում խորհրդարանական ընտրություններին մնացել է մեկուկես ամսից էլ պակաս ժամանակ: Այս համատեքստում փորձագետները քաղաքական ազդանշան են տեսնում հանքային ջրի հետ կապված իրավիճակում:

Նիկոլ Փաշինյանը զգուշորեն է արձագանքել, սակայն նրա քաղաքական դաշնակիցները շատ ավելի աղմկոտ են։ Հայաստանի նախկին վարչապետ Արամ Սարգսյանն իր Ֆեյսբուքյան էջում արգելքը որակել է որպես ընտրական գործընթացին ուղղակի միջամտություն և «հարված երկրի ինքնիշխանությանը»։ Արգելքը նախատեսված է առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների հետ համընկնելու համար և կվերացվի «հունիսի 7-ի քվեարկությունից անմիջապես հետո», պնդել է Սարգսյան։ Նա նաև պատրաստակամություն է հայտնել դիմել արևմտյան գործընկերներին և արագացնել հայկական ապրանքների համար Մոսկվայից անկախ շուկաների որոնումը։

Արգելքը անվանելով Մոսկվայի «քաղաքական ժեստ», հայ տնտեսագետ Աղասի Թադևոսյանը բոլորովին այլ կարծիքի է։ «Չնայած իշխանությունների արևմտամետ հռետորաբանությանը և տնտեսական դիվերսիֆիկացիայի մասին հայտարարություններին, Հայաստանի տնտեսական կախվածությունը Ռուսաստանից միայն աճել է 2018 թվականից ի վեր (երբ Փաշինյանը դարձավ վարչապետ)։ Ռուսաստան արտահանումը մի քանի անգամ աճել է, մինչդեռ ԵՄ արտահանումը նվազել է 5%-ով», - dw.com-ին տված հարցազրույցում բացատրել է Թադևոսյանը հավելելով, որ այս իրավիճակում ռուսական շուկայի կորուստը «ծանր ցնցում» կլինի երկրի համար։