Հայաստանը արտաքին շահերի գծում

ԵՄ-ի հետ Հայաստանի գագաթնաժողովը գնալով ավելի հաճախ է դիտարկվում ոչ թե որպես դիվանագիտական դրվագ, այլ որպես ռազմավարական շրջադարձի ազդանշան: Ընտրությունների ֆոնին արտաքին քաղաքականությունը դառնում է ներքին մոբիլիզացիայի գործիք, որտեղ խորհրդանիշներն ու ժեստերը կարող են ավելի կարևոր լինել, քան երկրի տնտեսության և անվտանգության համար իրական հետևանքները: actualcomment.ru-ը քննարկել է այդ թեման IMEMO RAS-ի Կովկասի բաժնի գլխավոր հետազոտող Ալեքսանդր Կռիլովի հետ:

–ԵՄ-ի հետ գագաթնաժողովը Հայաստանի համար իսկական շրջադարձ է դեպի Արևմուտք, թե՞ բոլորի հետ միաժամանակ բանակցություններում խաղադրույքները բարձրացնելու փորձ:

–Առաջին հերթին, դա ընտրություններից առաջ հայ ընտրողների վրա ազդելու միջոց է:

Փաշինյանը ցույց է տալիս իր արտաքին քաղաքականության արդյունավետությունը, այն որ ամբողջ «դեմոկրատական» Եվրոպան հարգում է նրան, նրան տեսնում է որպես հայ ազգի առաջնորդ, և նա վստահորեն տանում է հայկական պետությունը դեպի «դեմոկրատական» երկրների ճամբար: Սա պետք է ճիշտ ուղղությամբ աշխատի հայ ընտրողների որոշակի հատվածի համար մեծացնելով նրա հնարավորությունները ստանալու առավելագույն հնարավոր ձայների քանակ: Բայց մնացած ամեն ինչ կգա դրանից հետո:

–Որքա՞ն ժամանակ կարող է պահպանվել բազմավեկտոր մոտեցումը առանց արտաքին քաղաքականության լուրջ կորուստների։

–Բազմավեկտորությունը վաղուց է դադարել գոյություն ունենալուց. այն գոյություն ունի միայն ձևականորեն, իսկ իրականում ընտրվել է մեկ վեկտոր, ըստ էության արևմտամետ։ Սա կցուցադրվի առաջիկա գագաթնաժողովում։ Ընտրություններից հետո, երբ այլևս անհրաժեշտ չի լինի «ահաբեկել» այն ընտրողներին, ովքեր դեռևս պատրաստ չեն լիովին խզել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, նրանց կարծիքները կարող են հաշվի առնվել նույն չափով, ինչպես քարոզարշավից առաջ։ Հետևաբար, արժե սպասել, որ իշխանությունները քայլեր կձեռնարկեն Ռուսաստանից ավելի հեռու մնալու համար։ Հատկապես, որ Եվրամիությունը ակտիվորեն կճնշի Հայաստանի ղեկավարությանը այդ ուղղությամբ։ Տրամաբանորեն, հարցը վերջնականապես կլուծվի ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու, ռուսական ռազմաբազան հեռացնելու խնդրանքով և ԵՄ-ի կողմից Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների ռեժիմին միանալու միջոցով։ Մոլդովայի նման հարաբերությունների մակարդակի վերադարձը տեսանելի է, և իրավիճակը շուտով ավելի պարզ կդառնա։

–Ինչպե՞ս կարող են Ռուսաստանը, Թուրքիան և Ադրբեջանը արձագանքել Երևանի ԵՄ-ի հետ մերձեցմանը։ 

–Նրանք կարձագանքեն հանգիստ, քանի որ երկար ժամանակ ոչ ոք հատկապես չի մտահոգվել Հարավային Կովկասում ուժերի հավասարակշռությամբ: Մոսկվան սպասում է, թե ինչ կանի Հայաստանի ղեկավարությունը հաջորդիվ: Ակնհայտ է, որ մենք ոչ մի կերպ չենք միջամտի ո՛չ ուժով, ո՛չ էլ որոշակի թեկնածուների զանգվածային աջակցությամբ: Ռուսաստանն այստեղ սպասողական մոտեցում է ցուցաբերում: Թուրքիան ակտիվ դեր է ստանձնել ադրբեջանական քաղաքականության մեջ: Բաքուն կատարում է Էրդողանի արտաքին քաղաքականության նպատակները, նույնիսկ մինչև այն աստիճան, որ հայերի ցեղասպանության ճանաչման հարցը մոռացության է մատնվել հենց Հայաստանի ղեկավարության կողմից: Հնարավոր է, որ բոլորի հետ հարաբերությունների պատմության վերանայումը շարունակվի. հայերը թուրքերի հետ, հայերը Ռուսաստանի հետ: Ռուսներին կմեղադրեն բոլոր խնդիրների համար, ինչպես Բալկաններում շատերն են արել «նրանք մեզ չեն ազատագրել. պարզվում է, որ այս ժողովուրդները հրաշալի կյանք են ունեցել Թուրքիայում» պատրվակով: Կլինի արժեքների վերագնահատում արտաքին քաղաքականության առաջնահերթությունների օգտին: Ադրբեջանը կակտիվացնի իր քաղաքականությունը եթե ոչ Հայաստանը նվաճելու, ապա այն Անկարայի և Բաքվի կախյալ պետության վերածելու համար:

–Ի՞նչն է ավելի կարևոր Հայաստանի համար հիմա խորհրդանշական դաշինքները, թե՞ անվտանգության և տնտեսության կոնկրետ երաշխիքները: 

— Ի՞նչ կոնկրետ անվտանգության երաշխիքներ կարող է ստանալ Հայաստանը, երբ բոյկոտում է ՀԱՊԿ-ը և միայն ձևականորեն է նրա կազմում։ Փաստորեն, ՀԱՊԿ-ի հետ հարաբերությունները այլևս գոյություն չունեն։ Հույսեր կային Ֆրանսիայից, Հնդկաստանից, Հունաստանից և Կիպրոսից, բայց ես վստահ չեմ, թե որքանով իրատեսական և արդյունավետ կլինեն այդ երաշխիքները։ Կարելի է դիտարկել Իրանին, բայց այն նաև ներկայումս շատ դժվարին վիճակում է։ Մնում են Ադրբեջանն ու Թուրքիան։ Հետևաբար, Հայաստանի անվտանգության երաշխիքները կլինեն նրանց հետ բարեկամական հարաբերությունները, ինչը նշանակում է, որ Երևանի քաղաքականությունը լիովին կբավարարի այդ երկու պետություններին։

–Ակնհայտ է, որ տնտեսական իրավիճակը կտրուկ կվատանա։ 

–Ներկայիս Հայաստանի իշխանությունների համար սոցիալ-տնտեսական հարցերը և բնակչության խնդիրները երկրորդական են քաղաքական կուրսի և արտաքին քաղաքականության համեմատ, որը նպատակ ունի միանալ «իսկապես ժողովրդավարական» պետությունների շարքին, միանալ ԵՄ-ին կամ ենթարկել իր քաղաքականությունը Եվրամիությանը որոշակի առավելություն ստանալու համար։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am