Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

Հնագետները հայտնաբերել են 4000 տարվա վաղեմության կին ռազմիկների խորհրդավոր դամբարաններ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Պորտուգալացի հնագետները հայտնաբերել են նոր վկայություններ այն մասին, որ հին Եվրոպայում կանայք կարող էին ռազմական և սոցիալական կյանքում շատ ավելի կարևոր դեր խաղացած լինել, քան նախկինում ենթադրվում էր։ Quaternary հանդեսում հրապարակված ուսումնասիրությունը նվիրված է միջին բրոնզի դարի՝ մոտ 4000 տարվա վաղեմության թաղումներին, որոնք հայտնաբերվել են Պորտուգալիայի հարավում՝ Բայշու Ալենտեժու շրջանում։

Գիտնականներն ուսումնասիրել են 57 ստորգետնյա դամբարան՝ այսպես կոչված հիպոգեաներ, որոնք հայտնաբերվել էին դեռևս 2000-ականների սկզբին՝ Գվադիանա գետի վրա ամբարտակի կառուցումից հետո։ Ներսում հնագետները գտել են 95 մարդու աճյուն, որոնց թվում անսպասելիորեն շատ են եղել զենքի հետ թաղված կանայք։ Հետազոտության տվյալներով՝ նույնականացված թաղումների մոտ 34 տոկոսը պատկանել է կանանց, մինչդեռ տղամարդկանց թաղումների թիվը կազմել է մոտ 21 տոկոս։

Հետազոտողների առանձնահատուկ ուշադրությունը գրավել են հենց թաղման առարկաները։ Որոշ կանանց կողքին դրված են եղել դաշույններ, նիզակների ծայրակալներ և այլ զենքեր՝ գործելակերպ որը նախկինում ավելի հաճախ կապվում էր բացառապես տղամարդ ռազմիկների հետ։ Հեղինակներն ընդգծել են, որ նման գտածոները աստիճանաբար ավելի հաճախ են արձանագրվում նաև Եվրոպայի այլ շրջաններում, ինչը հետզհետե քանդում է հին պատմական մոդելը, ըստ որի՝ զինված էլիտան համարվում էր գրեթե ամբողջությամբ տղամարդկանցից կազմված։

Միևնույն ժամանակ հնագետները զգուշավոր են մեկնաբանություններում։ Գերեզմանում զենքի առկայությունը պարտադիր չէ, որ նշանակի, թե մարդն իսկապես մասնակցել է մարտերի։ Շատ հին մշակույթներում զենքը կարող էր խորհրդանշել բարձր կարգավիճակ, որոշակի ընտանիքի պատկանելություն կամ հատուկ հասարակական դեր։ Այնուամենայնիվ, հետազոտողները կարծում են, որ հենց թաղման ծեսերն են արտացոլում սոցիալական հիերարխիայի բարդ համակարգ, որում կանայք կարող էին ունենալ զգալիորեն ավելի մեծ ազդեցություն, քան նախկինում համարվում էր։

Աշխատության հեղինակները նշել են, որ նման բացահայտումները լավ տեղավորվում են Եվրոպայից և Կենտրոնական Ասիայից ստացվող հնագիտական տվյալների շարքում, որտեղ ավելի հաճախ են հայտնաբերվում կին ռազմիկների կամ բարձր կարգավիճակ ունեցող կանանց գոյության վկայություններ, որոնք կապված են զենքի և ռազմական խորհրդանշանների հետ։ Վերջին տարիներին նման գտածոները լրջորեն փոխել են պատմաբանների պատկերացումները բրոնզի դարի հին հասարակությունների կառուցվածքի մասին։

Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունըԱրգենտինայի երիտասարդ աստղերը 7:0 հաշվով հաղթել են Կոստա Ռիկայի հավաքականինՍլովակիայում տեղի են ունեցել հակակառավարական զանգվածային հանրահավաքներԱԷՄԳ-ն հույս ունի, որ շատ շուտով կկարողանա վերսկսել Իրանի օբյեկտների ստուգումները․ ԳրոսսիՀայտնի են Globe Soccer Awards 2026-ի բոլոր անվանակարգերի թեկնածուներըՔեմբրիջի բառարանը հայտարարել է 2026 թվականի բառըԿանդինսկու՝ Բաուհաուսի շրջանի ստեղծագործությունը ռեկորդ է սահմանել Christie's-ի աճուրդումՄԱԿ-ը պետք է որոշակի դեր խաղա միջազգային hակամարտությունների, այդ թվում՝ Ուկրաինայում hակամարտության կարգավորման գործընթացներում. Ռաֆայել ԳրոսիՓաշինյանը և Գերմանիայի ԱԳ նախարարը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ-ի միջև առևտրատնտեսական կապերի խթանման ուղղությամբ իրականացվող քայլերըՎանաձոր համայնքի տիրապետմանն է վերադարձվել Հրանտ Մաթևոսյանի անվան այգու տարածքում գտնվող 18-րդ հողատարածքը«Ֆազի»՝ Սերգեյ Գրիգորյանի uպանողին Ռուսաստանից բերել են ՀայաստանԻրանը Հորմուզի նեղուցի երկնքում խnցել է ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ«Toyota»-ն «Չայնիի» ոլորաններում բախվել է արգելապատնեշներին, վիրավորները հարազատ եղբայրներ են․ ShamshyanԱբու Դաբիում աճուրդի են հանվել Մայքլ Ջեքսոնին պատկանող ավելի քան 100 իրԷրդողանը կոչ է արել nւժեղացնել ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Գազայում шղետը դադարեցնելու համարՖրանսիայում դպրոցականների բողոքի ակցիաների մեկնարկից ի վեր ձերբակալվել է ավելի քան 7,000 մարդԵրկրաշարժ է տեղի ունեցել ԹուրքիայումՆախատեսվում է երկարաձգել Արցախից տեղահանված անձանց կարգավիճակի ժամկետը․ մանրամասներԹՐԻՓՓ-ի մուտքի և ելքի հատվածները գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում, հիմնական տեխնիկական պարամետրերը պետք է համաձայնեցվեն Բաքվի հետ. ԲայրամովՀայտնի են 2027 թվականի ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ֆերնետ լիկյորԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՔՊ-ն այդքան ձայն չի ստացել, որ սահմանադրական հանրաքվե նախաձեռնի. Լևոն ՔոչարյանՌումինիայում 5,7 մագնիտուդ nւժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել. կան տnւժածներԳառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ)Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է2027 թվականի պետբյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշներըԵս շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան ՎադեֆուլՈսկու գինը 2025–ի սեպտեմբերի 29-ից ի վեր առաջին անգամ իջել է 3 800 դոլարից ցածրՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԱՄՆ-ը դիտարկում է Թրամփի և Կիմ Չեն Ընի հանդիպման հնարավորությունը. Ռուբիո«ԵՄ-ն Փաշինյանին նախապատրաստել է Պուտինի հետ հանդիպումից առաջ, որը կորոշի Հայաստանի ճակատագիրը. Իսկ փող ընդհանրապես չտվեցին»Իրազեկում. փորձարկվելու են էլեկտրաշչակներՊակիստանցին դատապարտվել է 27,5 տարվա ազատազրկման՝ Թրամփի դեմ մաhափnրձ նախապատրաստելու համար«Ընդդիմությունը զգուշացրել է նոր ՀՀ Սահմանադրության ընդունման ռիսկերի մասին»
Ամենադիտված