Հայաստանը Թեհրանի և Վաշինգտոնի միջև. Ինչու է «Թրամփի ճանապարհը» դարձել Իրանի համար կարմիր կտոր

Հայաստանի և Իրանի միջև գործընկերությունը մտել է անկայունության գոտի. Իրանում պատերազմի ֆոնին Երևանը շարունակում է առաջ մղել TRIPP (Trump Route to International Peace and Prosperity) նախագիծը, մինչդեռ Թեհրանի հետ համագործակցության մյուս բոլոր ձևաչափերը գործնականում դադարեցվել են, ասել է քաղաքագետ և Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի ուսումնասիրությունների կենտրոնի տնօրեն Սեմյոն Բաղդասարովը, գրում է caspian.land–ը։

Մասնագետը նշել է, որ ՀՀ Արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը նախկինում հայտարարել էր բանակցությունների և միջկառավարական համաձայնագրի առաջիկա ստորագրման մասին։ Բաղդասարովի խոսքով ամերիկյան անվտանգության հովանոցի և հայ-իրանական սահմանի երկայնքով անցնող «Trump Route»-ի վրա հույսը դնելը այդ նախագիծը վերածել է Թեհրանի համար կարմիր կտորի և լուրջ ռիսկեր է ներկայացնում Հայաստանի համար։ Պաշտոնապես, Երևանն այժմ բանակցություններ է վարում միայն մեկ ուղղությամբ՝ TRIPP նախագծի իրականացման շուրջ, որը նախատեսում է Հարավային Կովկասի միջոցով Կենտրոնական Ասիայի և Եվրոպայի միջև նոր լոգիստիկ շղթայի ստեղծում։ Երկկողմ համագործակցության մյուս ոլորտները, ըստ Բաղդասարովի, փաստացի կանգ են առել: Սակայն, Արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը ընդգծում է, որ չնայած Իրանի պատերազմին, TRIPP-ի սառեցման մասին խոսք չկա, և շինարարության մեկնարկի նպատակը համարվում է տարվա երկրորդ կեսը։

Սեմյոն Բաղդասարովը, ընդհակառակը, համոզված է, որ հենց դա է, ինչից պետք է խուսափի Հայաստանի ղեկավարությունը: Նա Իրանի հետ սահմանի երկայնքով Հայաստանով անցնող երթուղին անվանել է գործոն, որն անխուսափելիորեն գրգռում է Թեհրանին: Քաղաքագետը ընդգծել է, որ «Թրամփի երթուղին» պարզապես ենթակառուցվածքային նախագիծ չէ, այլ քաղաքական է, որը իրանական իստեբլիշմենթի կողմից ընկալվում է որպես ամերիկյան ազդեցության գործիք իր հյուսիսային սահմանին: Բաղդասարովի կողմից ընդգծվող հիմնական խնդիրն այն է, որ Հայաստանի իշխանությունները, նրա կարծիքով, հույսը դնում են ԱՄՆ պաշտպանության վրա: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակավ հայտարարում է, որ TRIPP համաձայնագիրը գործնականում անխուսափելի է, և որ նախագծին մասնակցությունը, ենթադրաբար, կապահովի Հայաստանի անվտանգությունը Վաշինգտոնի հովանու ներքո: Մասնագետը այս տրամաբանությունը համարում է վտանգավոր պատրանք։ Նա նշել է, որ Պարսից ծոցի վերջին իրադարձությունները ցույց տվեցին ԱՄՆ-ի անկարողությունը երաշխավորել անվտանգությունը նույնիսկ շատ ավելի հարուստ և ավելի զինված այնպիսի գործընկերների համար, ինչպիսին է Սաուդյան Արաբիան: Նրա խոսքով հենց ամերիկյան քաղաքականությունն էր, որը մեծապես հրահրեց տարածաշրջանի երկրների վրա հարձակումները, և սպասել, որ փոքր և խոցելի Հայաստանը կհայտնվի ավելի արտոնյալ դիրքում, առնվազն միամտություն է։

Բաղդասարովը հատուկ շեշտադրում է կատարում աշխարհագրության վրա. Իրանը Հայաստանի անմիջական հարևանն է, մինչդեռ ԱՄՆ-ը հազարավոր կիլոմետրեր հեռավորության վրա է: Եթե Երևանը շարունակի խաղալ Վաշինգտոնի կողմից անտեսելով Թեհրանի զգայունությունը նախագծի նկատմամբ, որը անցնում է իր սահմանի երկայնքով, հետևանքները, զգուշացրել է քաղաքագետը, կարող են չափազանց ծանր լինել:

Բաղդասարովը չի բացառել այն հնարավորությունը, որ եթե հակամարտությունը սրվի, Իրանը իր զորքերը կտեղակայի Սյունիքի մարզում, այսինքն այնտեղ որտեղ TRIPP երթուղինէ: Այս համատեքստում նա «Թրամփի երթուղին» անվանում է «կարմիր կտոր» իրանական ղեկավարության համար: Փորձագետը Իրանի ներկայիս ղեկավարությանը բնութագրել է որպես անզիջում և պատրաստ կոշտ արձագանքել իր շահերին սպառնացող սպառնալիքներին։

Քաղաքագետը կոշտ գնահատական է տվել Երևանի կուրսին. հույսը դնելը TRIPP-ի և Միացյալ Նահանգների վրա, նա անվանել է «վտանգավոր խաղ» և նույնիսկ «խելագարություն» Հայաստանի նման երկրի համար: Իրանի հետ համեմատելի ռեսուրսների և ռազմական ներուժի բացակայության պատճառով հարևան պետության հետ բախման մեջ ներքաշվելը հղի է «շատ աղետներով» Հայաստանի համար:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am