Ընդդիմությունը Հայաստանին խոստանում է խաղաղություն բարենպաստ պայմաններով

Երևանում տեղի է ունեցել մեղադրյալ օլիգարխ Սամվել Կարապետյանի «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության հանրահավաքը, գրում է ng.ru–ն: Կազմակերպիչները պնդում են, որ մասնակցել է մոտ 40,000 մարդ, մինչդեռ իշխանամետ լրատվամիջոցները հաշվարկել են ոչ ավելի, քան 12,000: 2021-2024 թվականների բողոքի ցույցերի համեմատ, որոնք գլխավորել են նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը և արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանը, հանրահավաքը համեստ է եղել: Սակայն այդ բողոքի ցույցերի պատճառները տարբեր էին: Եթե նախկինում մարդիկ փողոց էին դուրս գալիս վախենալով կորցնել իրենց երկիրը Ղարաբաղյան պատերազմի և Ադրբեջանի հետ սահմանի սահմանազատման ֆոնին, ապա այժմ հիմնական պատճառը «Ուժեղ Հայաստանի» ցանկությունն է մտնել խորհրդարան և ձևավորել սեփական կառավարություն: Զարմանալի չէ, որ հանրահավաքում խարիզմատիկ հռետորների և ազգային հերոսների փոխարեն ելույթ են ունեցել Կարապետյանի հարազատները, իսկ որոշ մասնակիցներ միջոցառմանն էին բերվել ավտոբուսներով։ Մյուս կողմից, «Ուժեղ Հայաստան»-ը իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գլխավոր մրցակիցն է։ Եթե որևէ մեկը կարող է իշխանությունը խլել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանից 2026 թվականին, ապա դա Կարապետյանն է։

«Ես գրեթե մեկ տարի է, ինչ ձերբակալված եմ եկեղեցու և մեր ինքնության պաշտպանության համար։ Ես դեմ եմ արտահայտվել այն ռեժիմին, որը հայ ժողովրդին պահում է աղքատության, պատերազմի վախի և անհամաձայնության մեջ», - տեսաուղերձով դիմել է Կարապետյանը ամբոխին։ Մեղադրյալ օլիգարխը խոստացել է իր համաքաղաքացիներին, որ կստեղծի 300,000 աշխատատեղ և պրոֆեսիոնալ բանակ, որը կերաշխավորի հանրապետության անվտանգությունը։ Կարապետյանի խոսքով իր կառավարման օրոք Հայաստանը կդառնա խաղաղ, բարգավաճ և ուժեղ երկիր։ Բացի դա Կարապետյանը կոչ է արել հավաքվածներին չհավատալ Փաշինյանի թիմին, որը պնդում է, որ եթե ընդդիմությունը հաղթի, արդեն աշնանը կսկսվի նոր պատերազմ Ադրբեջանի հետ։ Միաժամանակ, «Ուժեղ Հայաստանի» առաջնորդը խոստացել էվ անցյալում թողնել ներկայիս կառավարության «պարտվողական» քաղաքականությունը։ Մարդիկ, ովքեր հանրահավաքին բերել էին ինքնահռչակված Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) դրոշները, ակնհայտորեն գնահատել են այդ մոտեցումը։

Այնուամենայնիվ, մինչ Կարապետյանը ելույթ էր ունենում Երևանում, Փաշինյանը մեկնել էր Տաշիր։ Մեղադրյալ օլիգարխը ծնվել է այդ քաղաքում և հետագայում իր ընկերությունների խումբը անվանել է այդ քաղաքի անունով։ Այնտեղ նրան համարյա թե ձեռքերի վրա են տանում։ Վարչապետը լուսանկարվել էր երեխաների հետ, գրկել տարեցներին, ընդունել Ադրբեջանի հետ խաղաղության համար շնորհակալություն... Այս ամենը թվում էր ընդդիմությանը ծաղրելու փորձ։ Այնուամենայնիվ, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը, ըստ երևույթին, որոշակի աջակցություն է վայելում Տաշիրում, ինչպես նաև «Ուժեղ Հայաստանը՝ Երևանում։

Միևնույն ժամանակ, ապրիլի 10-ից 12-ը Ադրբեջանի Գաբալա քաղաքում տեղի է ունեցել կլոր սեղանի քննարկում «Խաղաղության կամուրջ» նախաձեռնության շրջանակներում, որը միավորել է քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներին Հայաստանից և Ադրբեջանից։ Հայկական պատվիրակությունը հարևան երկիր էր ժամանել ցամաքային սահմանով, հատել պաշտոնապես սահմանազատված հատվածը և անցել սահմանային և անձնագրային վերահսկողության բոլոր անհրաժեշտ ընթացակարգերը։ «Այս սահմանային անցումը ինքնին ևս մեկ խորհրդանշական քայլ է «Խաղաղության կամուրջ» նախաձեռնության շրջանակներում, որն ուղղված է Ադրբեջանի և Հայաստանի հասարակությունների միջև վստահության ամրապնդմանը», - ասվում է միջոցառման կազմակերպիչների հայտարարության մեջ։ Կլոր սեղանի մասնակիցները քննարկել են Հարավային Կովկասում և նրա շուրջ աշխարհաքաղաքական զարգացումները, այդ թվում միմյանց բացատրել, թե ինչպես են իրադարձությունները դիտարկվում Բաքվից և Երևանից։ «Քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների այս հանդիպումը տեղի է ունեցել կառուցողական երկխոսության և անկեղծ քննարկումների մթնոլորտում հաստատելով այն համոզմունքը, որ խաղաղության օրակարգին այլընտրանք չկա», - պնդել են կազմակերպիչները։

Հիշեցնենք, որ սա «Խաղաղության կամուրջ» կլոր սեղանի երրորդ միջոցառումն է։ Փետրվարին ադրբեջանցի փորձագետները այցելել էին Երևան, իսկ նոյեմբերին հայերը Բաքու։ Ավելին, ապրիլի 11-ին Ադրբեջանը 887 տոննա դիզելային վառելիք էր ուղարկել Հայաստան։ Դա  նոր պրակտիկա չէ երկկողմ հարաբերությունների համար։ Առաջին մատակարարումները կատարվել են դեռ 2025 թվականի դեկտեմբերին։

«Ադրբեջանի և Հայաստանի խաղաղության օրակարգը բաղկացած է երկու փաստաթղթերից՝ խաղաղության պայմանագրի նախաստորագրված տեքստից և 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում պետությունների ղեկավարների կողմից ընդունված համատեղ հայտարարությունից։ Եթե Երևանում կառավարությունը փոխվի, Բաքուն կհետևի նոր իշխանությունների գործողություններին։ Եթե նրանք ցանկանան փոխել խաղաղության պայմանագրի տեքստը, ստիպված կլինեն հետ վերցնել իրենց ստորագրությունը։ Դա կքանդի բանակցային գործընթացը։ Եթե նրանք հրաժարվեն ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից ստորագրված եռակողմ հայտարարությունից, դա նույնպես կունենա բացասական հետևանքներ։ Ավելին, բանավոր պայմանավորվածությունների վրա հիմնված գործողությունները կդադարեցվեն», - ng.ru-ին ասել է «Խաղաղության կամուրջի» մասնակից և Ադրբեջանի նախագահին առընթեր ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Ֆարհադ Մամեդովը։ Միաժամանակ նա նշել է, որ Բաքուն, հավանաբար, չի շարունակի Հայաստանի հետ միակողմանի սահման հաստատելու գործընթացը, որը Երևանը անվանել է զինված ագրեսիա, որը հանգեցրել է հանրապետության տարածքի տասնյակ քառակուսի կիլոմետրերի օկուպացիային: Մամեդովի խոսքով Ադրբեջանի իշխանությունները, ընդհանուր առմամբ, գոհ են սահմանի ներկայիս վիճակից: Հարցեր են մնում էքսկլավների վերաբերյալ, բայց դա հրատապ հարց չէ:

Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի (ACSSI) ղեկավար Հայկ Խալաթյանը, ընդհակառակը, կարծում է, որ իշխանության փոփոխությունը կարող է հանգեցնել Երևանի արտաքին քաղաքականության վերականգնմանը: «Փաշինյանի կառավարությունը բանակցություններ է վարում Ադրբեջանի հետ հիմնվելով «խաղաղություն ցանկացած գնով» սկզբունքի վրա, չնայած նրա քաղաքականությունը ստեղծում է մի իրավիճակ, երբ Բաքուն բացարձակապես հետաքրքրված չէ վերջնական խաղաղության համաձայնագրով։ Բաքուն հասկանում է, որ կարող է անընդհատ ավելի ու ավելի շատ զիջումներ կորզել Փաշինյանից ուժային ճնշման և ապագայում խաղաղության ենթադրյալ խոստման դիմաց։ Հետևաբար, ընդդիմության իշխանության գալը, լինի դա «Ուժեղ Հայաստանը» թե մեկ այլ կուսակցություն, կօգնի փոխել բանակցային գործընթացի ներկայիս տրամաբանությունը և խաղաղություն հաստատել Հայաստանի համար ավելի բարենպաստ և արժանապատիվ պայմաններով, քան Փաշինյանն է առաջարկում», -  ասել է փորձագետը ng.ru-ի հետ զրույցում։

Նա նաև կարծում է, որ Փաշինյանի հայտարարությունները, թե ընդդիմության հաղթանակից հետո Ադրբեջանի հետ անխուսափելիորեն պատերազմ  կսկսվի, պարզապես վկայում են նրա այն փորձի մասին, որ վախեցնի ընտրողներին և ստիպի քվեարկել «Քաղաքացիական պայմանագրի» օգտին։ Իրականում, ներկայիս ընդդիմությունը կարող է ամրապնդել հարաբերությունները իր դաշնակիցների, առաջին հերթին Ռուսաստանի հետ, ինչը կօգնի չեզոքացնել Բաքվից եկող հնարավոր սպառնալիքները։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am