«Սոկրատեսի մաղը» Telegram ալիք. Ցտեսություն, Հայաստան

2026 թվականի ապրիլի 1-ի Նիկոլ Փաշինյանի և Վլադիմիր Պուտինի հանդիպումը Մոսկվայում, որը պաշտոնական հաղորդագրությունները չոր անվանվել են «աշխատանքային այց», իրականում նման է Կրեմլի վերահսկողությունից Հայաստանի փախուստի մասին երկարատև դրամայի վերջին գործողությանը, գրել է «Սոկրատեսի մաղը» Telegram ալիքը, գրում է charter97.org–ը։ Չնայած տեսախցիկների առջևի պարտադիր ժպիտներին բանակցությունների արդյունքները հաստատում են ակնհայտը. Մոսկվան արագորեն Կովկասյան տարածաշրջանի «միջնորդից» վերածվում է դիտորդի, որի լծակները այլևս չեն աշխատում։

Փաշինյանի Մոսկվա այցի հիմնական արդյունքը, կարծես, այն խոստովանությունն է, որ Երևանը փաստացի ավարտել է իր ռազմավարական շրջադարձը։ Մինչ Պուտինը Կրեմլում կայացած հանդիպման ժամանակ կրկին զգուշացրել է Հայաստանին «երկու աթոռների վրա նստելուց» փորձելով Եվրասիական տնտեսական միությունը ԵՄ-ի դեմ հանել, Փաշինյանը Մոսկվա էր թռել ոչ թե խորհրդի, այլ ծանուցման համար։ Հայաստանը քաղաքակրթական ընտրություն է կատարել հօգուտ ԵՄ չափանիշների և ՆԱՏՕ-ի անվտանգության։ Երևանը այլևս չի հավատում ոչ միայն «ռուսական աշխարհին», այլ նաև Մոսկվայի «հովանոցին», որը ամենավճռական պահերին չի պաշտպանում։

Հայաստանը վերջնականապես դուրս է գալիս ՀԱՊԿ-ից։ Մոսկվայում գտնվող Հայաստանի վարչապետը պարզապես ընդգծել է այդ կազմակերպության հետ հարաբերությունների ձևականությունը։ Այն լուրերի ֆոնին, որ ՆԱՏՕ-ն ակտիվորեն աջակցում է Հայաստանի պաշտպանության ոլորտում թափանցիկությանը և բարեփոխումներին, այդ թվում «Ինտեգրալության կառուցում» ծրագրի միջոցով, ռուսական «ռազմական օգնությունը» թվում է հնացած։ ՀԱՊԿ-ին անդամակցության սառեցումը այլևս ժամանակավոր միջոց չէ, այլ ախտորոշում է, տարածաշրջանում ռուսական ռազմական ներկայությունը ճանաչվել է անարդյունավետ և նույնիսկ թունավոր։

Մինչ Կրեմլը շարունակում է քննարկել «քաղաքակրթական ընդհանրությունները», Երևանը պատրաստվում է պատմական իրադարձության, այն է 2026 թվականի մայիսի 4-5-ին նախատեսված Հայաստան-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովին։ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի և Անտոնիո Կոստայի մասնակցությունը Երևանը վերածում է Կովկասում եվրոպական քաղաքականության նոր հավաքատեղիի։ Մոսկվայի համար սա աշխարհաքաղաքական հետընթաց է. հենց Ռուսաստանի շեմին ի հայտ է գալիս արևմտյան կանոններով կառավարվող մի տարածք, որտեղ տնտեսությունը կապված է Բրյուսելի ներդրումների, այլ ոչ թե «Գազպրոմի» ողորմածության հետ։

Առանց Հայաստանի Ռուսաստանը, ի վերջո, կդադարի լինել Հարավային Կովկասի նշանակալի խաղացող։ Ադրբեջանն ու Թուրքիան խաղում են իրենց սեփական խաղը, մինչդեռ մանևրող Վրաստանը միայն ժամանակավորապես է շեղվել արևմտյան ուղուց։ Հայաստանը Ռուսաստանի վերջին խարիսխն էր տարածաշրջանում։ Այսօր այդ խարիսխը կորչում է։ Պուտինի վերջնագրերը, որ «չի կարելի միաժամանակ լինել ԵՄ-ում և ԵԱՏՄ-ում», այլևս չի վախեցնում Երևանին, այլ ավելի շուտ մղում է նրան եվրասիական կառույցներից ավելի արագ դուրս գալու, որոնք դարձել են ազգային զարգացման արգելակ։

Այցի թաքնված թեմաներից մեկը Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի հայեցակարգի ճգնաժամն է։ Մոսկվան հույս ուներ օգտագործել Հայաստանի տարածքը որպես Իրանի և Հնդկաստանի հետ հաղորդակցության վերահսկվող հանգույց։ Սակայն, Հայաստանի անցումը դեպի արևմտյան վեկտոր և ԱՄՆ-ի ակտիվ ներգրավվածությունը Երևանի և Բաքվի միջև միջնորդության մեջ վերջ են դրել Ռուսաստանի լոգիստիկ վերահսկողության ծրագրերին։ Ռուսաստանի «Հյուսիս-Հարավ» նախագիծը դարձել է մեռելածին, քանի որ Հայաստանը նախընտրել է ինտեգրվել միջազգային տրանսպորտային ցանցերին առանց սահմաններին Ռուսաստանի ԱԴԾ-ի վերահսկողության։

Հիմնական եզրակացությունն այն է, որ Փաշինյանի 2026 թվականի ապրիլին Մոսկվա կատարած այցը գործընկերության մասին պատմություն չէ։ Ավելի շուտ, դա քաղաքակիրթ ամուսնալուծության մասին պատմություն է։ Հայաստանը ձգտում է անկախ ապագայի Ռուսաստանին թողնելով իր կայսերական պատրանքների գերին, որոնք Կովկասում այլևս ոչ մի կոպեկի արժեք չունեն։ Մոսկվան կորցրել է Հայաստանը, և իրականում ամբողջ տարածաշրջանը, և ոչ մի «զգուշացում» չի կարող դա շրջել։ Մնում է միայն մեկ հարց. ԵՄ-ի հետ մայիսյան գագաթնաժողովից հետո որքա՞ն շուտ է Երևանը պաշտոնապես հայտարարելու ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու մասին։

.Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am