Ահա և շեմը. Կրեմլը զգուշացրել է Փաշինյանին, որ նա կարող է կորցնել ամեն ինչ

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 16 Ապրիլ, 2026 10:55

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի Մոսկվա կատարած այցից հետո պարզ դարձավ, որ մեր երկրների միջև հարաբերությունները վերջապես հասել են վատթարացման կետի։ Կրեմլում հանդիպման հեռուստատեսային կադրերում երևում էր, թե ինչպես է հայ հյուրը վարվում սադրիչ և նույնիսկ անզուսպ, իսկ Վլադիմիր Պուտինը զուսպ և սառն է, գրում է svpressa.ru–ն։

Ավելի ուշ հայկական լրատվամիջոցները հայտնել են, որ Կրեմլում պաշտոնական հանդիպումից հետո առաջնորդները «ավելի բուռն քննարկում են անցկացրել փակ դռների հետևում»։ Այդ մասին, մասնավորապես, հայտնել է հայկական «Հրապարակ» թերթը հղում անելով իր դիվանագիտական աղբյուրներին։ Հայաստանը Ռուսաստանին ներկայացրել է վերջնագրեր. դուրս կգա ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից, եթե Ռուսաստանը որոշի բարձրացնել երկրին մատակարարվող գազի գները։ Այս մասին հայտարարել է Հայաստանի խորհրդարանի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանը։

Ռուսաստանի իշխանությունները կոշտ են արձագանքել։ «Հրապարակը» հաղորդել է, որ ի վերջո Երևանին զգուշացվել է Փաշինյանի կառավարության հետ կապված բոլոր բիզնեսների և ընկերությունների Ռուսաստան մուտք գործելու հնարավոր արգելքի մասին, նաև հայ դիվանագետները կարող են հայտարարվել «պերսոնա նոն գրատա»։ Այս տեղեկատվության պաշտոնական հաստատում դեռևս չկա, բայց երկու առաջնորդների զրույցի տոնը շատերին է ցնցել։

Փաշինյանը Հայաստանը անվանել է մոդելային ժողովրդավարություն, որտեղ սոցիալական ցանցերի վրա սահմանափակումներ չկան, և որտեղ քաղաքական գործիչները չեն ձերբակալվում։ Բանակցություններին ներկա պաշտոնյաների խոսքով Հայաստանի վարչապետի հռետորաբանությունը «անամոթ» էր։ Իր հերթին, Ռուսաստանի նախագահը «հստակ արտահայտել է հակադրությունը այն բանի միջև, թե ինչ ուներ Հայաստանը, ինչ է կորցրել և ինչ կարող է դեռ կորցնել»։

Երբ երկու երկրների միջև հարաբերությունները մտնում են ճգնաժամի շրջան, հնարավոր է երկու տարբերակ. քաղաքակիրթ ամուսնալուծություն կամ երկարատև և անարդյունավետ դիմակայություն։ svpressa.ru-ն հարցրել է Տնտեսագիտության բարձրագույն դպրոցի համաշխարհային տնտեսության և քաղաքականության փոխդեկան Անդրեյ Սուզդալցևին, թե ո՞ր ուղին կընտրեն Ռուսաստանն ու Հայաստանը։

— Ամբողջ հետխորհրդային տարածքը պահանջում է, որ Ռուսաստանը գազ մատակարարի իջեցված գներով՝ զգալի զեղչերով։ Իմ կարծիքով, դա ոչ մի կապ չունի դաշինքի հետ։ Եվ Փաշինյանը, ըստ երևույթին, մոռացել է, որ Ռուսաստանում ամենամեծ սփյուռքը հայկական է: Եվ նրա զգացմունքները պարզ են։

Նրա հայրենակից հայերը ռուսական օդանավակայանում Փաշինյանին դիմավորեցին բողոքի ցուցանակներով։ Բոլորը հասկանում են, որ ԵՄ անդամ լինելը, ինչպես Փաշինյանն է ուզում, և ԵԱՏՄ-ից բոնուսներ ստանալը անհնար է։

svpressa.ru.– Որո՞նք են Հայաստանի քաղաքական հեռանկարները, մասնավորապես Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում։

— Այս այցից հետո ես հարցազրույց տվեցի հայկական հեռուստատեսությանը, և հստակ լսեցի. Ռուսաստանին չի կարելի ներել այն փաստը, որ մեր զինվորները չեն գնացել մեռնելու Լեռնային Ղարաբաղի համար։ Սա մակաբուծություն է։ Ես նրանց հիշեցրի, որ շատ հայեր ունեն Ռուսաստանի քաղաքացիություն, բայց հրաժարվում են միանալ ուկրաինական պատերազմին։ Նրանց համար Ռուսաստանը մի տեսակ «սաֆարի» է, որտեղ նրանք կարող են հեշտ գումար վաստակել և շքեղ ապրել։ Հայաստանի հեռանկարները բացարձակապես պարզ են. նա դադարեցրել է վճարել իր վճարները ՀԱՊԿ-ին և, հավանաբար, շուտով կլքի այս ռազմական դաշինքը։ Երկարաժամկետ հեռանկարում Հայաստանը իրեն տեսնում է որպես ԵՄ անդամ և, որքան ես գիտեմ, պատրաստվում է դուրս գալ ԱՊՀ-ից։

svpressa.ru.–Այս ամենը կարող էր անտեսվել, եթե չլիներ Շիրակի մեր ռազմաբազան։ Ինչպե՞ս եք տեսնում դրա ապագան։

—Մեր սահմանապահները արդեն լքել են Հայաստանը, Շիրակի բազան դեռևս գործում է, բայց դրա լուծարումը, ըստ երևույթին, միայն ժամանակի հարց է։ Սա զգայուն հարց է Ռուսաստանի համար։ Մեզ անհրաժեշտ է Հայաստանն ամբողջությամբ։

Այն զուգահեռ ներմուծման համար նշանակալի ուղի է։ Բայց ավելի կարևոր է, որ Հայաստանը Մերձավոր Արևելքի մի տեսակ «պատշգամբ» է, չնայած Իրան ուղիղ մուտքի իմաստով Թրամփի միջանցքի կառուցման համաձայնագրից հետո մեր աշխարհաքաղաքական շահերը Հայաստանում ավելի ու ավելի են կորցնում իրենց իմաստը:
Պե՞տք է գոնե պահպանել բարիդրացիական հարաբերությունների նմանություն Հայաստանի հետ, թե՞ Ռուսաստանը պետք է բարձրացնի հիմնարար հարց՝ ԵՄ-ն, թե՞ ԵԱՏՄ-ն, գործընկերություն և զեղչված գազ, թե՞ պրագմատիկ հարաբերությունների սկիզբ։

svpressa.ru-ն խնդրել է քաղաքագետ Լեոնիդ Կրուտակովին հայտնել իր կարծիքը։

«Բարի հարևանական հարաբերությունները չեն կարող գնվել։ Եվ մենք ունենք օրինակ մեր աչքի առաջ. երկար ժամանակ մենք Ուկրաինային գազ էինք վաճառում զեղչով՝ ներդրումներ կատարելով նրա մետաղագործական արդյունաբերության զարգացման մեջ։ Բայց ինչի՞ է դա հանգեցրել։ Կարծում եմ՝ ժամանակն է եզրակացություններ անել և հետևել Միացյալ Նահանգների օրինակին, որը միայն տոկոսներով վարկեր է տրամադրում։ Եվ այնուամենայնիվ, նրանք ցանկանում են նաև առևտրից քաղաքական դիվիդենտներ ստանալ։

svpressa.ru. - Արդյո՞ք Պուտինի և Փաշինյանի միջև կոշտ զրույցը նշանավորում է մեր երկրների միջև բարեկամական հարաբերությունների ավարտի սկիզբը։ Արդյո՞ք այդ բարեկամական հարաբերությունները իսկապես գոյություն ունեին։ Հայաստանի համար մենք նախկին «ագրեսորներ և օկուպանտներ» ենք դատելով նրանց դպրոցական դասագրքերից։ Տարբեր շահեր ունեցող ազգերը չեն կարող եղբայրական լինել։

–Այո, Ռուսաստանում կա մեծ հայկական սփյուռք, և մենք թույլ ենք տալիս նրանց այստեղ գումար վաստակել, չնայած այդ գումարը մեր հարկային մարմինների կողմից աննկատ են մնում։ Մի՞թե ժամանակը չէ վերջ դնել դրան։ Այո, Փաշինյանն այժմ մեծամասամբ Ռուսաստանի հայկական սփյուռքի պատանդն է, ուստի նա կիսատ-պռատ որոշումներ է կայացնում և անխոհեմություններ չի անում։

svpressa.ru. - Գուցե՞ ավելի լավ է իրավիճակը պարզաբանել։ Եվ թող Հայաստանը գազ գնի շուկայական գներով Թուրքիայից և Իրանից:

– Ես լուրջ կասկածներ ունեմ վերջինիս վերաբերյալ։ Թեհրանը, հավանաբար, չի բանակցի Հայաստանի հետ խաղաղության շուրջ «Թրամփի միջանցքի» կառուցումից հետո։

Փաշինյանն ընտրել է իր ուղին. նա խաղացել է Իրանի և Ռուսաստանի դեմ։ Եվ հիմա ժամանակն է վճարել։ Եվ Ռուսաստանի նախագահը դա հստակեցրել է։

Գուցե՞ ավելի լավ է իրավիճակը պարզաբանել։ Եվ թող Հայաստանը գազ գնի շուկայական գներով Թուրքիայից և Իրանից, չնայած ես լուրջ կասկածներ ունեմ վերջինիս վերաբերյալ։ Թեհրանը դժվար թե երգի։