Հայաստանը պատրաստվում է հիբրիդային սպառնալիքների ընտրություններից առաջ

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 28 Մարտ, 2026 11:55

Հունիսին կայանալիք Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններին արտաքին միջամտության մասին հաղորդագրությունների ֆոնին Բրյուսելը մեծացնում է իր աջակցությունը Երևանին օգնելով պաշտպանել երկրի ընտրական ենթակառուցվածքները արտաքին ազդեցությունից և ապատեղեկատվությունից: dw.com-ն ուսումնասիրում է արտաքին տեղեկատվական հարձակումներին հակազդելու համար ձեռնարկվող միջոցառումները, այն թե որքանով է հայկական սցենարը նման Մոլդովային, և ինչու է ԵՄ-ն բացահայտորեն Ռուսաստանին նույնականացնում որպես հիբրիդային սպառնալիքների աղբյուր, մինչդեռ Երևանը զգուշորեն խուսափում է Մոսկվայի դեմ ուղղակի մեղադրանքներից:

ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսի այցը Հայաստան սրել է քննարկումները: Մարտի 20-ին Շիրակում, որտեղ տեղակայված է 102-րդ ռուսական ռազմաբազան, ելույթ ունենալով նա հայտարարել է ԵՄ-ի մտադրության մասին ընդլայնելու աջակցությունը՝ երկրի ընտրական գործընթացները կիբերսպառնալիքներից և ապատեղեկատվությունից պաշտպանելու համար: Մարթա Կոսը ուղղակիորեն ընդգծելով Մոսկվայի դերը որպես նախադեպ նշել է Մոլդովայի վերջին ընտրությունները: Ռուսաստանը, ըստ եվրահանձնակատարի, հսկայական ֆինանսական միջոցներ է ներդրել ձայների գնման և այլ ստվերային սխեմաների մեջ Մոլդովայի քվեարկության արդյունքի վրա ազդելու համար: Նշելով, որ ժողովրդավարական ինստիտուտները այսօր անընդհատ հարձակման են ենթարկվում, Կոսը բացատրել է ժամանակակից հիբրիդային սպառնալիքների բնույթը:

«Կարո՞ղ եք անցկացնել նորմալ ընտրություններ, եթե ընտրության օրը էլեկտրաէներգիան անջատվի, և համակարգիչները դադարեն աշխատել: Հենց դա նկատի ունենք, երբ խոսում ենք կիբեռհարձակումների մասին: Պատկերացրեք մի իրավիճակ, երբ դուք հայտնվում եք ընտրատեղամասում, և ձեր ձայնը պարզապես չի հաշվվում, կամ ձայների մի մասը գնվում է: Հենց դա ենք մենք դիտարկել Մոլդովայում», - հայ լրագրողներին ասել է Կոսը, հավելելով, որ Բրյուսելն այժմ ակտիվորեն կիսվում է եվրոպական փորձով Երևանի հետ նման սցենարներից պաշտպանվելու համար:

Հայաստանը կիբեռհարձակումներից պաշտպանելու համար Բրյուսելը ոչ միայն միջոցներ է հատկացնում, այլ նաև անձնակազմ է տրամադրում. վերջերս ԵՄ արտաքին գործերի գերագույն ներկայացուցիչ Կայա Կալլասը հայտարարել է, որ Հայաստանում կտեղակայվի Եվրոպական հիբրիդային արագ արձագանքման խումբ: 9-14 մասնագետներից բաղկացած առաքելությունը, ենթադրաբար, կժամանի ապրիլի սկզբին և այնտեղ կանցկացնի 10-15 օր:

ԵՄ փորձագետները կօգնեն վարչապետի աշխատակազմին, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին, Ներքին գործերի նախարարությանը և այլ գերատեսչություններին մշակել ճգնաժամային կառավարման մեխանիզմներ կիբեռհարձակումների և օտարերկրյա տեղեկատվության մանիպուլյացիայի դեպքում: Այդ նախաձեռնությունը նաև ֆինանսավորվում է. Եվրամիությունը հայտարարել է 12 միլիոն եվրո հատկացնելու մասին մինչև 2025 թվականի վերջը հիբրիդային սպառնալիքներին հակազդելու, այդ թվում արտաքին տեղեկատվության մանիպուլյացիայի դեմ պայքարի և կիբերանվտանգության ամրապնդման համար: Բացի այդ, լրացուցիչ 5 միլիոն եվրո է հատկացվել Հայաստանի քաղաքացիական հասարակությանը և անկախ լրատվամիջոցներին ապատեղեկատվության դեմ պայքարելու համար:

Բրյուսելի գործունեությունը ծավալվում է Հայաստանի անվտանգության ուժերից եկող մտահոգիչ ազդանշանների ֆոնին: Մարտի 10-ին Հայաստանի արտաքին հետախուզության ծառայությունը հայտարարություն է տարածել մեկ այլ պետության հետախուզական ծառայությունների կողմից հայկական սփյուռքի և արտասահմանում բիզնեսով զբաղվող հայ քաղաքացիների վրա ճնշման վերաբերյալ: Գործակալության տվյալներով այդ անձանց ստիպում են ֆինանսական և կազմակերպչական աջակցություն ցուցաբերել որոշակի քաղաքական ուժերին առաջիկա ընտրություններում: Քրեական գործն արդեն հարուցվել է:

Չնայած շատ փորձագետներ վստահ են, որ Հայաստանի անվտանգության ուժերի և իշխանությունների անհասցե հայտարարությունները հիմնականում վերաբերում են Ռուսաստանին, պաշտոնական Երևանը պահպանում է դիվանագիտական զգուշությունը և ուղղակիորեն չի անվանում երկիրը: Հատկանշական է այն, որ դեռևս փետրվարին Հայաստանի խորհրդարանի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանը հայտարարել էր, որ Ռուսաստանի հետ լարվածությունը «շատ է գերագնահատված»: Այնուամենայնիվ, լրատվամիջոցներում տեղեկություններ են արտահոսում, որ Ռուսաստանը, իբր, մշակում է մոտ 80,000 ընտրողներին Հայաստան ուղարկելու ծրագրեր խոստանալով նրանց 100,000 ռուբլի կաշառք քվեարկությանը մասնակցելու համար։