Մի՛ զգացեք ինչպես ձեր տանը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ՀՀ խորհրդարանը հաստատել է փոփոխությունների փաթեթ, որը զգալիորեն կխստացնի օտարերկրացիների համար ժամանակավոր և մշտական բնակության թույլտվություններ ստանալու գործընթացը, գրում է novayagazeta.ru–ն: Համապատասխան հայտարարությունը հրապարակվել է օրենսդիր մարմնի պաշտոնական կայքում: «Օտարերկրացիների մասին» օրենքում փոփոխությունները Հայաստանում ուժի մեջ կմտնեն 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ից: Ինչպես նշել է օտարերկրացիների իրավական կարգավիճակի որոշման վարչության պետ Սրբուհի Մինասյանը, բարեփոխման հիմնական նպատակը բոլոր ընթացակարգերի պարզեցումն է: ԵԱՏՄ պետությունների քաղաքացիները մեծ մասամբ չեն տուժի փոփոխություններից: Ըստ էության, ԵԱՏՄ քաղաքացիների և նրանց ընտանիքների համար, ովքեր պաշտոնապես և գրանցված են ՀՀ-ում, միակ փոփոխությունը դիմումի դեպքում 30,000 դրամ պետական տուրքի ներդրումն է: Ավելին, 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ից սկսած աշխատանքային պայմանագիր կնքելուց հետո, նրանք պարտավոր կլինեն դիմել բնակության թույլտվության համար: Մինասյանի խոսքով, այդ պահանջը ներդրվում է օտարերկրյա աշխատողներին լրացուցիչ իրավական պաշտպանություն ապահովելու համար: Սակայն փաստաթղթեր ներկայացնելու կամ թույլտվության կարգավիճակներ ստանալու իրական գործընթացում էական փոփոխություններ չեն նախատեսվում: Ավելին, սկսած 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ից, օտարերկրացիներին տրամադրվող բոլոր փաստաթղթերը կդառնան կենսաչափական: Միասնական քարտը կմիավորի սոցիալական քարտը, անձնագրային քարտը և բնակության թույլտվությունը: Իրականում, նախագծի հայտարարված նպատակը երկրում օտարերկրացիների մնալու հետ կապված ծառայությունների ամբողջական թվայնացումն է:
Ժամանակավոր կամ մշտական կարգավիճակ ստանալու հիմքերը մնում են նույնը. հայկական ծագում, ձեռնարկատիրական գործունեություն, կրթություն, աշխատանք կամ ընտանիքի վերամիավորում ՀՀ քաղաքացու կամ բնակության թույլտվություն ունեցող ընտանիքի անդամի հետ:
Ըստ թարմացված օրենքի, մշտական բնակության դիմում կարող է ներկայացվել միայն երկրում երեք տարի բնակվելուց հետո՝ ժամանակավոր թույլտվությամբ, որը տրվում է մեկ տարի ժամկետով: Սա փաստացիորեն ավարտում է նախկին պարզեցված ընթացակարգը, որի համաձայն անհատ ձեռնարկատեր գրանցված օտարերկրացիները կարող էին ստանալ հնգամյա մշտական կարգավիճակ հարկեր վճարել սկսելուց հետո մի քանի ամսվա ընթացքում: Նախկինում տրված ժամանակավոր և մշտական բնակության թույլտվությունները կմնան ուժի մեջ մինչև դրանց ժամկետի ավարտը, պարզաբանել է Սրբուհի Մինասյանը:
Եթե անձը արդեն ունի ժամանակավոր բնակության թույլտվություն և դիմում է մշտական բնակության համար նոյեմբերի 1-ից հետո, նրա դիմումը կմշակվի նոր կանոններով: Այդ ամսաթվից առաջ ներկայացված բոլոր դիմումները կմշակվեն նախկին օրենսդրության համաձայն: Եթե ժամանակավոր կամ մշտական բնակության թույլտվություն ունեցող անձը բացակայում է Հայաստանից 183 օր կամ ավելի, նա պարտավոր է այդ ժամկետի ավարտից ոչ ուշ, քան տասը օր հետո, տեղեկացնել միգրացիոն մարմիններին միասնական էլեկտրոնային հարթակի միջոցով: Բացառություն է նախատեսված միայն նրանց համար, ովքեր մշտական բնակության թույլտվություն են ստացել երկրում կատարված ներդրումների հիման վրա, որոնց չափը որոշվում է կառավարության որոշմամբ կամ հատուկ ծառայությունների մատուցման միջոցով (այս դեպքում որոշումը կայացնում է անձամբ վարչապետը):
Փոփոխությունները կվերաբերեն բոլոր օտարերկրացիներին: Ներկայումս ազգությամբ հայերը, ուսանողները և այլ դիմորդներ բնակության թույլտվության փաստաթղթերը ներկայացնում են թղթային տարբերակով, բայց նոյեմբերից սկսած դիմումի գործընթացը կլինի ամբողջությամբ էլեկտրոնային: Սա կվերաբերի նաև նրանց, ովքեր պետք է փոխարինեն կամ երկարաձգեն իրենց բնակության թույլտվությունը. բոլոր նման ընթացակարգերը կտեղափոխվեն թվային ձևաչափի:
Ինչ վերաբերում է աշխատանքային միգրանտներին, ապա աշխատանքային թույլտվությունները ներկայումս տրամադրվում են գործատուի միջոցով: Նրանք առցանց դիմում են ներկայացնում թափուր աշխատատեղի համար, որը նախ առաջարկվում է ՀՀ քաղաքացիներին: Եթե համապատասխան մասնագետ չի գտնվում, կարող է վարձվել օտարերկրացի: Նոյեմբերի 1-ից սկսած աշխատանքային թույլտվության համակարգը նախատեսվում է պարզեցնել: Հայաստանում աշխատել ցանկացող օտարերկրացիները այլևս չեն ստանա առանձին աշխատանքային թույլտվություն: Դրա փոխարեն նրանք կստանան բնակության կամ ժամանակավոր բնակության թույլտվություն։ Եթե դիմորդը դիմում է ժամանակավոր բնակության թույլտվության համար աշխատանքի հիման վրա և համապատասխանում է պահանջներին, ապա նա կստանա համապատասխան կարգավիճակ։
Ներդրվելու է նաև աշխատանքային մուտքի վիզա։ Այն թույլ է տալիս հետևյալը.
–գալ Հայաստան աշխատանքի համար, այդ թվում կարճաժամկետ,
–դիմել երկրի ներսում ժամանակավոր բնակության համար,
–ստանալ ժամանակավոր բնակության թույլտվություն՝ աշխատանքի հիման վրա։
Այս վիզայով մնալու տևողությունը կկազմի մինչև 120 օր՝ առանց երկարաձգման հնարավորության։ Այն կարող է լինել մեկ մուտքի կամ բազմակի մուտքի, բայց գործում է միայն նշված ժամանակահատվածում և տրամադրվում է օրացուցային տարվա ընթացքում մեկ անգամ։ Այս որոշումը վերաբերում է այն երկրների քաղաքացիներին, որոնցից պահանջվում է վիզա ՀՀ-ի հետ։
«Օտարերկրացիների մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի հետ մեկտեղ փոփոխություններ են կատարվել նաև «Պետական տուրքերի մասին» օրենքում վերանայելով պետական տուրքերի դրույքաչափերը։ Հաշվի առնելով միջազգային փորձը վերանայվել են օտարերկրացիների որոշակի խմբերի համար ՀՀ-ում մուտքի վիզաների և բնակության թույլտվությունների տրամադրման պետական տուրքերի արտոնությունները, բացատրելմ է Սրբուհի Մինասյանը։
Արտասահմանցի ձեռնարկատերերի համար ներդրվել են նոր ֆինանսական պահանջներ: Բնակության թույլտվություն ստանալու համար անհրաժեշտ է հաստատել գործարար գործունեություն ծավալելը՝ հաշվին ունենալ առնվազն 1 միլիոն դրամ, կամ դիմումը ներկայացնելուց առաջ 60 օրվա ընթացքում ունենալ առնվազն այս գումարի շրջանառություն։
Ներդրողները կարող են նաև ստանալ ժամանակավոր կարգավիճակ, եթե նրանք.
–ներդնեն առնվազն 2 միլիոն դրամ հայկական ընկերության կանոնադրական կապիտալում,
– գնեն տեղական ընկերությունների բաժնետոմսեր կամ արժեթղթեր նմանատիպ գումարով։
Այնուամենայնիվ, նման ժամանակավոր բնակության թույլտվությունը կարող է չեղյալ համարվել, եթե ակտիվների շուկայական արժեքը իջնի 1 միլիոն դրամից։ Ավելին, օտարերկրյա ձեռնարկատերը կարող է կորցնել իր կարգավիճակը, եթե վեց ամիս չվճարի հարկերը։
Ազատ աշխատողները և վիզայի ազատ երկրներից հեռավար աշխատողները կարող են մնալ Հայաստանում մինչև 180 օր և աշխատել այդ ընթացքում։ Սակայն, եթե գործատուն գրանցված չէ երկրում, նման հարաբերությունները հիմք չեն լինի ժամանակավոր բնակության թույլտվություն ստանալու համար։
Զինվորական ծառայության վերաբերյալ օտարերկրացիները կշարունակեն ունենալ նույն իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչ ՀՀ քաղաքացիները, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ օրենքը հստակորեն այլ բան է նախատեսում։ Ներկայումս պարտադիր զինվորական ծառայությունը վերաբերում է միայն քաղաքացիներին։
Այժմ օտարերկրացիներին կարող է տրամադրվել տասնամյա հատուկ բնակության թույլտվություն, սակայն նոյեմբերի 1-ից հետո այդ կարգավիճակը այլևս չի տրամադրվի: Նախկինում տրված բոլոր փաստաթղթերը կմնան ուժի մեջ մինչև դրանց ժամկետի ավարտը։
Նախկինում նաև հաղորդվել էր, որ նոյեմբերի 1-ից կներդրվեն ժամանակավոր և մշտական թույլտվությունների տարեկան քվոտաներ: Եթե սահմանաչափը գերազանցվի, համակարգը ավտոմատ կերպով կտրամադրի մերժումներ։ Նույն օրվանից սկսած պետական տուրքերը կբարձրանան.
–ժամանակավոր բնակության թույլտվության համար մինչև 150,000 դրամ նախկին 105,000-ի փոխարեն.
–մշտական բնակության թույլտվության համար մինչև 250,000 դրամ նախկին 140,000-ի փոխարեն։
Այս փոփոխությունները չեն տարածվում ԵԱՏՄ այն քաղաքացիների և նրանց ընտանիքների վրա, ովքեր պաշտոնապես աշխատում են Հայաստանում:
Փոփոխությունները մշակվում են երկար ժամանակ, իսկ օրենքն ինքնին մշակվում է 2024 թվականից: Փոփոխությունների հիմնական նպատակն է թվայնացնել գործընթացները, պարզաբանել բնակության թույլտվություն տրամադրելու հիմքերը և լրացնել գործող օրենսդրության բացերը: «Օտարերկրացիների մասին» օրենքն ընդունվել է դեռևս 2006 թվականին, և այդ ժամանակվանից ի վեր սոցիալական և տնտեսական հարաբերությունները զգալիորեն փոխվել են։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
