Ո՞վ է պատվիրել հարվածը Նախիջևանին. Ադրբեջանցիները քրդերի փոխարեն

Ամերիկացիներին անհրաժեշտ է միջնորդ ուժ Իրան ցամաքային ներխուժում իրականացնելու համար։ Դրանք կարող են լինել իրանցի ադրբեջանցիներ, այլ ոչ թե քրդերը, գրել է սյունակագիր Լյուբով Ստեպուշովան, գրում է EAdaily.com–ը։

Հիշեցնենք, որ Նախիջևանի վրա անօդաչու թռչող սարքերի հարվածներից հետո Իրանի դեսպանը կանչվել է Բաքու բողոքի նոտա փոխանցելու համար։ «Ադրբեջանական կողմը իրավունք է վերապահում ձեռնարկել համապատասխան պատասխան միջոցներ», - սպառնացել է Բաքուն։

Ավելի վաղ նա հայտարարել էր Իրանի հետ սահմանին զորքեր կուտակելու մասին (այդ պահին նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել էր, որ Ադրբեջանի տարածքը «երբեք չի օգտագործվի որևէ հարևան պետության դեմ»)։ Իհարկե, անօդաչու թռչող սարքերը կարող էին արձակվել Իրանի տարածքից, բայց սադրանքի նպատակով։ Տեղի ունեցած ամեն ինչ, կարծես, վկայում է Բաքվի մտադրության մասին ճնշում գործադրել Թեհրանի վրա այն ժամանակ, երբ նա բախվում է աննախադեպ քաղաքական և ռազմական ճնշման։ Ադրբեջանը հույս ունի զիջումներ ստանալ Իրանից, ով բազմիցս է դեմ արտահայտվել է Թրամփի «տրանսպորտային միջանցքին»։

Որոշ վերլուծաբաններ ենթադրում են, որ Ադրբեջանը կարող է մասնակցել Իրան ցամաքային ներխուժմանը, որտեղ բնակվում են էթնիկ ադրբեջանցիներ: Նախագահ Ալիևը դեռևս էյֆորիայի մեջ է Ղարաբաղում տարած հաղթանակից և տարված է «Միացյալ Ադրբեջան» ստեղծելու գաղափարով: Այս տեսության համաձայն «Հարավային Ադրբեջան» նշանակում է Իրանի հյուսիսարևմտյան տարածքներ, որտեղ բնակվում են մոտավորապես 15-25 միլիոն էթնիկ ադրբեջանցիներ, որոնք երկու-երեք անգամ ավելի են, քան բուն Ադրբեջանի բնակչությունը:

2022 թվականից ի վեր Բաքուն ակտիվորեն պաշտպանում է Իրանում «հայրենակիցների իրավունքները»: Բացահայտորեն հայտարարվում է, որ երկրից դուրս գտնվող ադրբեջանցիների ճակատագիրը պետության համար առաջնահերթություն է և ակտիվորեն քննադատում է Թեհրանին ադրբեջանական դպրոցների բացակայության և «հարավցիների» ազգային ինքնության ճնշման համար: Եթե ներկայիս հակամարտությունը ձգձգվի, Ադրբեջանը կարող է գայթակղվել վերամիավորվել իր հայրենակիցներին պաշտպանելու կարգախոսի ներքո, և Նախիջևանում տեղի ունեցած անօդաչու թռչող սարքերի միջադեպերը այդ սցենարի նախերգանքն են:

Թեհրանը վախենում է, որ Ադրբեջանի միավորումը Նախիջևանի և Թուրքիայի հետ Հայաստանի միջոցով կստեղծի պանթուրքական աղեղ, որը, ի վերջո, կհանգեցնի Իրանի հյուսիսային շրջանի անկայունացմանը: Թեհրանը մեղադրում է Բաքվին, քանի որ նա  Մոսսադին թույլ է տալիս համագործակցել «Հարավային Ադրբեջանի ընդհատակյա ուժերի» հետ Իրանի ներսում ապստամբություն հրահրելու համար, և թույլ է տալիս Իսրայելին օգտագործել իր օդային տարածքը Իրանի վրա հարձակումների համար վերջին պատերազմի ժամանակ։

Իրանական Ադրբեջանի մայրաքաղաք Թավրիզում ապստամբության կոչերը Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) համար բացարձակ «կարմիր գիծ» են։ Իրանի համար արտաքին պատերազմը պակաս վտանգավոր է, քան ներքին քայքայումը՝ էթնիկ պատկանելության հիման վրա։

Թուրքիան է Բաքվի միակ խոչընդոտը։ Անկարային որպես դաշնակից անհրաժեշտ է ուժեղ Ադրբեջան, բայց նրան պետք չէ «Մեծ Ադրբեջանական կայսրություն», որը կարող է դառնալ անկառավարելի կամ ընկնել Իսրայելի և Միացյալ Նահանգների չափազանց մեծ ազդեցության տակ։ Թուրքիան նաև գնում է իրանական գազի զգալի ծավալներ։ Համաշխարհային էներգետիկ ճգնաժամի պայմաններում իրանական մատակարարումների կորուստը կարող է աղետալի լինել թուրքական տնտեսության համար։ Ավելին, իրանական Ադրբեջանում քաոսը կարող է պայթել Իրանական Քուրդիստանը անմիջական անվտանգության սպառնալիք ստեղծելով հենց Թուրքիայի համար։ Եթե Ալիևը որոշի դա անել, նա, հավանաբար, կվերլուծի իր նավթային ակտիվների ռիսկերը, որոնք գտնվում են իրանական անօդաչու թռչող սարքերի և հրթիռների նվազագույն թռիչքի շառավղում և, հետևաբար, կարող են արագ ոչնչացվել։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am