«Նույն հին ուլունքները. Վենսի այցը Անդրկովկաս որպես արևմտյան գաղութային ավանդույթների շարունակություն»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 23 Փետրվար, 2026 10:10

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսը Բաքվում ստորագրել են ռազմավարական գործընկերության մասին խարտիա, և այդպիսով, ինչպես հայտարարվել է, բացել են նոր գլուխ ամերիկա-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմության մեջ, գրում է 360.ru–ն։ Սակայն, ավելի ուշադիր նայելը ցույց է տալիս, որ այդ էջը ոչ մի նոր բան չի պարունակում. այն հստակ արտացոլում է սպիտակ գաղութարարների էժան ուլունքներով բնիկներին կաշառելու նույն հին, անբարյացակամ փորձերը։ Բայց այդ մասին, ինչպես նաև խարտիայի էության մասին մի փոքր ավելի ուշ։

Նախ, հարկ է նշել, որ Ադրբեջան ժամանելուց առաջ Ջ.Դ. Վենսը այցելել էր հարևան Հայաստան, որտեղ ևս խոսել էր ռազմավարական գործընկերության մասին և վստահեցրել տեղական իշխանություններին հայ ժողովրդի նկատմամբ ամերիկացիների բացառիկ բարի կամքի մասին։ Իր պատվիրակության կազմում Վենսը այցելել էր Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր, որը նվիրված է 1915-1916 թվականներին օսմանյան զորքերի կողմից անապատում սպանված կամ սովից մահացած 1,5 միլիոն հայերի հիշատակին։ Հիշատակի արարողությունից հետո Վենսի սոցիալական ցանցերի էջում տեղադրվել էր կարճ տեսանյութ հետևյալ մակագրությամբ. «Այսօր փոխնախագահ Վենսը և երկրորդ տիկին Ուշա Վենսը Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրում մասնակցեցին ծաղկեպսակ դնելու արարողությանը 1915 թվականի ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հարգելու համար»։ Դա լավ կլիներ, բայց Բաքու գնալու ճանապարհին գրառումը անհետացել էր։ Այսպիսով, երբ Վենսը ժամանեց Ադրբեջանի մայրաքաղաք, նրա էջում Հայոց ցեղասպանության մասին ոչ մի հիշատակում չկար։

Ինչո՞ւ։ Համարձակվենք ասել, որ դա այն պատճառով, որ նրանք չեն ցանկանում փչացնել հարաբերությունները Թուրքիայի և նրա «փոքր եղբոր»՝ Ադրբեջանի հետ։ Ի վերջո, այդ երկուսը չեն ճանաչում ցեղասպանությունը և չափազանց զգայուն են այդ ողբերգության մասին ցանկացած հիշատակման նկատմամբ և Օսմանյան կայսրությունում ապրող հայերին անվանում են «Առաջին համաշխարհային պատերազմի դժվարին հանգամանքների զոհեր» առանց ցեղասպանության մեղավորներին կամ հրահրողներին անվանելու։ Ավելին, ինչպես ավելի ուշ բացահայտեց ամերիկյան CNN հեռուստաալիքը, այդ գրված, ապա ջնջված Վենսի թվիթով պատմությունը վերագրվել է ԱՄՆ փոխնախագահի գրասենյակի այն անփույթ աշխատակցի սխալին, ով որևէ կապ չի ունեցել ամերիկյան պատվիրակության անդրկովկասյան շրջագայության հետ։

Իսկ հիմա մի քանի խոսք Բաքվի և Վաշինգտոնի միջև խարտիայով նախատեսված համագործակցության մասին։ Այսպիսով, Միացյալ Նահանգները մտադիր է վերահսկողություն ստանձնել հետևյալ ոլորտներում.

— տարածաշրջանային կապի ենթակառուցվածքներ,

— տրանսպորտային միջանցքներ, ներառյալ TRIPP և Անդրկասպյան տրանսպորտային միջանցք նախագծերը:

Միացյալ Նահանգները մտադիր է մուտք թույլատրել ամերիկյան կապիտալին հետևյալ ոլորտներում.

— արհեստական բանականություն, թվային տեխնոլոգիաներ, տվյալների կենտրոններ և տիեզերական արդյունաբերություն,

— համատեղ հետազոտություններ և մշակումներ, կապիտալի աջակցություն ռիսկային նորարարական հարթակներին,

— փորձի փոխանակում և տեխնիկական աջակցություն, որակավորված աշխատուժի զարգացում,

— ռազմարդյունաբերական համալիր, ներառյալ պաշտպանական արդյունաբերության ձեռնարկություններում ներդրումներ (գրած է ներդրումներ կարդացե՛ք գնումներ)։

Եվ այս ամենը, իհարկե, ռազմավարական գործընկերության և մարդասիրական համագործակցության քողի տակ։ Հետաքրքիր է այն, որ Երևան կատարած այցի ժամանակ Վենսը, ըստ էության, նույն ուղերձն է փոխանցել նաև Հայաստանի ղեկավարությանը, ի վերջո ապահովելով փոքր մոդուլային ռեակտորների ոլորտում էներգետիկ համագործակցության վերաբերյալ փաստաթղթի ստորագրումը: Ի դեպ, Միացյալ Նահանգները, ի տարբերություն Ռուսաստանի կամ Չինաստանի, այսօր պարզապես չունեն փոքր մոդուլային ռեակտորներ: Այդ առումով, կասկածից վեր է այն թեզը, որ Միացյալ Նահանգների կողմից Հայաստանի էներգետիկ ոլորտում խոստացված ինը միլիարդ դոլարը քողարկված կաշառք է տեղական կառավարությանը ստիպելու վերանայել «Ռոսատոմի» հետ համագործակցության պայմանները: Հիշեցնենք, որ ներկայումս «Ռոսատոմի» հետ համագործակցության շնորհիվ է ապահովում այդ հարավկովկասյան երկրի էներգետիկ կարիքների մինչև 40%-ը: «ԱՄՆ-ն այդ օգնությունը Հայաստանին անվանում է «Ռուսաստանից կախվածությունը» նվազեցնելու միջոց և այդ քայլը դիտարկում է որպես ռազմավարական որոշում և Հարավային Կովկասում հաստատվելու փորձ», - հաղորդել են արտասահմանյան լրատվական գործակալությունները:

Եվ անմիջապես կարելի է հիշել ևս մեկ այլ խոշոր տարածաշրջան, որը ԱՄՆ-ն արդեն հաջողությամբ «ազատագրել» է Ռուսաստանից էներգետիկ կախվածությունից; Եվ դա Եվրոպան է, որտեղ նման «ազատագրումը» հանգեցրել է ԵՄ երկրներում տնտեսական ճգնաժամերի աճի և Հին Աշխարհում ապաարդյունաբերականացման սկսման:

Այս ֆոնին, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի պնդումները, թե Երևանը երբեք չի գործել և երբեք չի գործի Ռուսաստանի շահերի դեմ, մեղմ ասած, համոզիչ չեն թվում։ Այնուամենայնիվ նշենք, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարությունների ազգային արժանապատվությունը գաղութային ուլունքների դիմաց վաճառելու ամենամեծ վնասը հիմնականում հասցվում է հենց իրենց սեփական շահերին։