Շոուն բեմում, պարգևավճարները՝ կուլիսներում

Հայաստանի քաղաքական կյանքում օրեցօր ավելի տեսանելի է դառնում մի հակասություն, որն արդեն դուրս է եկել սովորական քննադատության շրջանակներից։ Մինչ հասարակության լայն շերտերը փորձում են հաղթահարել սոցիալական դժվարությունները, իշխանությունը կարծես ընտրել է այլ ուղի՝ քաղաքական օրակարգ թելադրելու փոխարեն ստեղծելով շոուբիզնեսային միջավայր։ Վարչապետը նվագում է, նախարարները պարում են՝ մեկը բեմում, մյուսները՝ հանդիսատեսի դերում, իսկ այս ամենի ֆոնին հանրային ու սոցիալական խնդիրները մնում են չլուծված։

Բոլորը ցանկանում են լավ ապրել, սակայն հարցն այն է, թե ինչի հաշվին և ում հաշվին։ Նիկոլ Փաշինյանն արդեն երկրորդ ժամկետն է իշխանության ղեկին, և այս երկու ժամկետների ընթացքում ակնհայտորեն ձևավորվել է նյութական բարեկեցություն՝ այդ թվում նաև նրա ընտանիքի համար։ Մինչդեռ առաջին ժամկետի սկզբում հենց ինքը հայտարարում էր, որ չի կարող երրորդ անգամ առաջադրվել, սակայն այդ խոսքերը այսօր կարծես մոռացության են տրված։

Վերջերս համացանցում լուր տարածվեց, ըստ որի վարչապետի դուստրը՝ Մարիամ Փաշինյանը, մեկ տարվա ընթացքում իր եկամուտների էական աճ է գրանցել։ Ըստ այդ տեղեկության՝ 2021 թվականին նա «Դիջիթեյն» ընկերությունից ստացել է 6,7 միլիոն դրամ, իսկ հաջորդ տարի այդ թիվը հասել է 10,9 միլիոն դրամի՝ աճելով 4,2 միլիոն դրամով։ Թեև այս տեղեկատվությունը կարող է պաշտոնապես չհաստատվել, սակայն այն առաջին նմանատիպ դեպքը չէ։ Բավական է հիշել իշխանության ներկայացուցիչների ամանորյա պարգևավճարները, որպեսզի հասկանալի դառնա, որ խնդիրը մեկ կոնկրետ թվի կամ անձի մեջ չէ, այլ ձևավորված համակարգի։

Քաղաքական գործիչ Արման Աբովյան-ի կարծիքով՝ իշխանության քայլերում այսօր գործում է տիկտոկյան տրամաբանություն։ Նրա գնահատմամբ, եթե խոսում ենք «Վարչաբենդ» երաժշտական խմբի, սրտիկների կամ այն փիառ բաղադրիչի մասին, որը փորձում է կիրառել Նիկոլ Փաշինյանը, ապա դա լիովին տեղավորվում է ակնթարթային, տիկտոկային գովազդային համակարգի մեջ, որը տարբեր երկրներում արդեն փորձարկվել է։ Սակայն, ինչպես ընդգծում է Աբովյանը, այս փորձերը Հայաստանում արհեստական և անբնական են, չեն կարող արձագանք գտնել քաղաքացիների մոտ և նույնիսկ հակառակ ազդեցություն են թողնում՝ առաջացնելով ներքին լարվածություն և նյարդայնություն։ Նրա համոզմամբ, հայկական մենթալիտետը չի ընդունում նման փիառ քայլերը, հատկապես այն կորուստներից, վտանգներից և արհավիրքներից հետո, որոնք այս իշխանությունը բերել է քաղաքացիների գլխին։ Այդ պայմաններում նման մեթոդներով վարկանիշ վերականգնելու փորձերը, նվազագույնը, ծիծաղելի են։

Մեր դիտարկմանը, որ վարչապետի մերձավոր շրջապատի սոցիալական վիճակը օրեցօր բարելավվում է, այդ թվում՝ ավագ դստեր եկամուտների աճի օրինակով, Արման Աբովյանը հրաժարվեց մեկնաբանություններից՝ նշելով, որ որևէ մեկի ընտանիքի անդամների քննարկումը, անկախ իշխանության կամ ընդդիմության մեջ լինելուց, իր սկզբունքներին հակասում է և համարում է ընտանեկան նեղ տիրույթ։

Միևնույն ժամանակ նա մանրամասն խոսեց այն երևույթի մասին, որն իր գնահատմամբ դարձել է իշխանության սոցիալական քաղաքականության ամենախոցելի կողմերից մեկը։ «Խոսենք այն ահռելի, աննորմալ ու տրամաբանությունից դուրս պարգևավճարների տարափի մասին, որը իշխանության կողմից շատ կոպիտ դիսոնանսի մեջ մտավ հեգնանքի մակարդակի հասնող թոշակառուների հանդեպ վերաբերմունքի հետ։ Խոսքը թոշակների այն տասը հազար դրամի մասին է, որը իշխանությունը հրաժարվեց բարձրացնել։ Եվ ընդամենը մի քանի օր հետո 5-9 միլիոնների պարգևավճարներ բաժանվեցին իշխանավորներին։ Եթե պարգևավճարը կոռուպցիայի դեմ պայքարի համար է, ապա սա անադեկվատության ամենավատ դրսևորումն է։ Փողերը շռայլելով, ցփնելով կոռուպցիայի դեմ չեն պայքարում։ Սա օրինականացված կոռուպցիա համարեք, երբ իրենց մերձավորները միլիոնների մեջ թաղվում են, իսկ հասարակ թոշակառուին հրաժարվում են ավել 10 հազար դրամ տրամադրել»։

Այս ամենի արդյունքում հասարակության առաջ կանգնում է պարզ, բայց ծանր հարցադրում․ ինչպե՞ս կարող է իշխանությունը խոսել սոցիալական արդարության, համերաշխության և պատասխանատվության մասին, երբ իր քայլերով ստեղծում է խորացող անհավասարություն։ Երբ բեմում շոուն շարունակվում է, իսկ կուլիսներում բաշխվում են միլիոնավոր դրամներ, հասարակ թոշակառուի տասը հազար դրամը դառնում է ոչ թե ֆինանսական, այլ քաղաքական և բարոյական ընտրության չափանիշ։