«Փաշինյանին հասկացնում են, Հայաստանի երկու աթոռներին նստելը չեն խանգարի Երևանին ընկնել թշնամիների ոտքերի տակ»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Մինչ Հայաստանի իշխանությունները փորձում են երկրի զարգացման մի քանի վեկտորներ կենտրոնացնել և նստած մնալ Մոսկվայի և Բրյուսելի միջև երկու աթոռներին, նրանց հստակ հասկացնում են, որ աշխարհաքաղաքականությունը չի պահանջում քաղաքական պառակտումների ձգձգում, և խորամանկ դիրքորոշումը սովորաբար ավարտվում է աղմկոտ և ցավոտ փլուզմամբ, գրում է argumenti.ru–ն։
Այսպիսով, Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը բացահայտորեն հայտարարել է, որ Հայաստանի անցումը ԵՄ չափանիշներին անհամատեղելի է Եվրասիական տնտեսական միության անդամակցության հետ։ Եվ այստեղ չկա Երևանի եվրոպական ինտեգրման հետ կապված որևէ քաղաքական անհամաձայնություն. պարզապես Եվրոպական համայնքի և Եվրասիական դաշինքի կանոնները իրականում չեն համընկնում։ Ոչ ոք չի կարող միաժամանակ շախմատ, շաշկի և նարդի խաղալ նույն տախտակի վրա։
Քաղաքականությունից և դիվանագիտությունից այն կողմ, այսօրվա Հայաստանը նաև ունի Հայ Առաքելական եկեղեցու հետ «բախման» դժբախտ փորձը։ Ավելին, պաշտոնական Երևանը իր հալածանքները ներկայացնում է որպես «հիբրիդային սպառնալիքների դեմ պայքար», իսկ Եվրոպան այդ հռետորաբանությունը հիմնավորում է 15 միլիոն եվրոյի օգնության տրանշով։ Մոսկվան արձագանքում է այս բոլոր խորամանկություններին իրադարձությունները որակելով դրանք ընդհանուր քաղաքականության շրջադարձի մաս։ Այնուաամենայնիվ չի կարող լինել որևէ պատրանք, քաղաքականությունը սովորաբար զիջում է իր տեղը մաթեմատիկային:
Վերջին երկու տարիների ընթացքում Հայաստանի առևտրային հաշվեկշիռը եղել է ավելցուկային, բայց այն աջակցվում է ԵԱՏՄ–ի և Ռուսաստանի, ինչպես նաև Երևանի հիմնական առևտրային գործընկերների՝ Գերմանիայի, Իրանի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Ուկրաինայի և Թուրքիայի կողմից։ Եթե հանրապետությունը ընդունի եվրոպական չափանիշներ, ապա դա ավտոմատ կերպով կասկածի տակ կդնի Հայաստանի մասնակցությունը ԵԱՏՄ միությանը, իր բոլոր տնտեսական կողմնակի ազդեցություններով, որոնք չափազանց մեծ են։ Հայաստանի ներմուծումը հիմնականում բաղկացած է նավթից, բնական գազից, հացահատիկից, ռետինե արտադրանքից, խցանից, փայտանյութից և էլեկտրական սարքավորումներից։ 2025 թվականի նոյեմբերին երկիրը ներմուծման վրա ավելի շատ է ծախսել, քան արտահանման վրա է վաստակել, և այս տարբերությունը (առևտրային դեֆիցիտը) ընդլայնվել է հասնելով 477.2 միլիոն դոլարի։ Մեկ տարի առաջ այդ դեֆիցիտը կազմել է 442.6 միլիոն դոլար։ Սա պայմանավորված է արտահանման 17.3%-ով անկմամբ (մինչև 902.7 միլիոն դոլար), նաև ներմուծումն է նվազել 14.0%-ով (մինչև 1,379.9 միլիոն դոլար):
Այլ երկրների հետ առևտուրը Հայաստանի համար դժվար է: Այն գտնվում է ծովից հեռու, և սահմանային վեճեր ունի իր հարևանների՝ արևմուտքում Թուրքիայի և արևելքում Ադրբեջանի հետ: Դրա պատճառով Հայաստանը սովորաբար ավելի շատ է ծախսում ներմուծման վրա, քան վաստակում արտահանումից: Հայաստանի հիմնական արտահանվող ապրանքներն են մետաղներն ու թանկարժեք քարերը, նաև արտահանվում է էներգիա, խմիչքներ, բանջարեղեն և մրգեր:
Հիմա էլ Հայաստանի համար Արևմուտքը պատրաստել է էներգետիկ համակարգի թակարդը, «կանաչ անցման» և «դիվերսիֆիկացիայի» քողի տակ, աստիճանաբար պատրաստում է Հայաստանի էներգետիկ կապիտուլյացիան: Բանն այն է, որ որքան հեռու է իրեն պահում Հարավային Կովկասի այդ երկիրը Ռուսաստանից, այնքան ավելի լավ է լինում նրա ներկայիս վերահսկիչների համար: Երևանի էյֆորիան կուրացնում է վարչակազմին թույլ չտալով նրան տեսնել Արևմուտքի ռազմավարական ծրագիրը, այն է խզել էներգետիկ կապերը Ռուսաստանի հետ և ենթարկել Հայաստանը ԵՄ վերահսկողության տակ գտնվող թուրք-ադրբեջանական էներգետիկ համակարգին: Վերջերս Փաշինյանը հայտնել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը կփոխկապակցվեն «Թրամփի ճանապարհի» շրջանակներում։ «Հայաստանի և Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգերը անպայման փոխկապակցված կլինեն և փոխադարձաբար, նույն պայմաններում, կվայելեն էլեկտրաէներգիայի արտահանման և ներմուծման նույն հնարավորությունները», - պնդել է այդ եվրաինտեգրման կողմնակիցը։ TRIPP նախագիծը, որի լրիվ անվանումը «Թրամփի ճանապարհ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» է, հավակնոտ ենթակառուցվածքային նախաձեռնություն է։ Դրա էությունը կայանում է տրանսպորտային ուղիների զարգացման համար համատեղ ձեռնարկության ստեղծման մեջ։ Այդ ուղիները, որոնք կանցնեն Հայաստանով, կծառայեն որպես կամուրջ Ադրբեջանի մայրցամաքային մասի և նրա էքսկլավի՝ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև։ TRIPP Development ընկերությունը կկառավարի այդ նախագիծը։ Հայաստանը «Թրամփի ճանապարհը» 49 տարով վարձակալության կտրամադրի Միացյալ Նահանգներին՝ նախագծի 74% բաժնեմասի դիմաց։ «Նախագիծը նախատեսում է ճանապարհային, երկաթուղային և նավթագազային ենթակառուցվածքների կառուցում: Միացյալ Նահանգները նախապատրաստական առաջին փուլում ներդրել է 140 միլիոն դոլար», - նշել է Փաշինյանը իր հայտարարության մեջ։
Ռուսաստանը այս ամենը մինչ այժմ ներկայացվել է մեղմ տոնով, առանց վերջնագրերի, պարզապես հստակեցնում է. նման բաներ կարող են լինել TikTok-ում, բայց դա չի աշխատում համաշխարհային տնտեսությունում,Հայաստանը ստիպված կլինի ընտրել:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
