Քերոբյան. Խոստացված 1.5 միլիարդի փոխարեն Հայաստանը ստացավ 35 միլիոն՝ 50 անգամ պակաս, իր ռազմաարդյունաբերական համալիրի համար

Ռազմական տեխնոլոգիաների փորձագետ Ավետիք Քերոբյանը, ելույթ ունենալով «Սպուտնիկ Արմենիա» ռադիոկայանի «Այլ լուրեր» հաղորդման ժամանակ, հայտարարել է, որ Հայաստանը պետք է ինքնուրույն ապահովի իր ռազմական անվտանգությունը։ Քերոբյանը, ով նախկինում ղեկավարում էր Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության ռազմաարդյունաբերական կոմիտեն, ընդգծել է, որ երկիրը պետք է ունենա մարտունակ ուժեր և զարգացած ռազմաարդյունաբերական համալիր, գրում է tsargrad.tv–ն։
Ավելի վաղ՝ հունվարի 28-ին, Բանակի օրը բարձրաստիճան սպաների հետ խոսելիս, ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել էր, որ բանակը չպետք է լինի անվտանգության ապահովման միակ մեխանիզմը և կասկածի տակ էր դրել պարզապես զենք և անձնակազմ ունենալու արդյունավետությունը։ «Մենք տեսանք. տանկը և զինվորը տեղում էին, և ի՞նչ։ Դա բարձրացրե՞ց մեր անվտանգության մակարդակը։ Հակառակը», - ընդգծել է ՀՀ կառավարության ղեկավարը։ 

«Մարտունակ բանակ չունեցող երկրներն ունեն հստակ անվտանգության երաշխիքներ։ Ավելին, նրանք ապրում և գոյություն ունեն այն տարածաշրջաններում, որտեղ բռնի ռազմական բախումների վտանգ չկա։ Բայց մենք ունենք այն, ինչ ունենք։ Մենք ունենք երկու հարևան, որոնք չեն թաքցնում իրենց թշնամական մտադրությունները։ Մեր հարևանը՝ Իրանը, անընդհատ գտնվում է ռազմական լարվածության մեջ։ Հաշվի առնելով այս տարածաշրջանի ընդհանուր առանձնահատկությունները, մենք պարտավոր ենք ապահովել մեր անվտանգությունը։ Ես նկատի ունեմ ոչ միայն զորքերի պատրաստվածության մակարդակը, այլ նաև ռազմարդյունաբերական համալիրը, որը պետք է անընդհատ մատակարարի մեր զինված ուժերը», - ընդգծել է փորձագետը։

Քերոբյանի խոսքով վերջին հինգ-վեց տարիների ընթացքում ռազմարդյունաբերական ծախսերը համակարգված կերպով թերակատարվել են։ 2025 թվականի վերջին, ըստ նրա տվյալների, այդ հոդվածի ֆինանսավորման ծավալները հազիվ են հասել  նախատեսված գումարի 50%-ին։ Նա նաև նշել է, որ ռազմարդյունաբերական ծախսերը կազմում են Հայաստանի ընդհանուր ռազմական ծախսերի 10%-ից պակաս՝ 170 միլիարդ դրամ՝ մոտ 2 տրիլիոն դրամ ընդհանուր բյուջեից։ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը հայտարարել է 2025 թվականին նախատիպերի՝ փորձարկման փուլ հասած մշակումների արտադրության համար 1.5 միլիարդ դրամ հատկացնելու մասին։ Սակայն, ըստ Քերոբյանի կողմից կառավարության պաշտոնական հրապարակումներում ուսումնասիրված տեղեկատվության, այդ հոդվածի վրա իրական ծախսերը կազմել են 35 միլիոն դրամ։ Այսինքն հայտարարագրված և իրական ծախսերի միջև տարբերությունը գրեթե 50 անգամ է։ Պետությունը ոչ միայն թերակատարել է այդ հարցում իր պարտավորությունները, այլ նաև, կարելի է ասել, անտեսել է դրանք։ «Գտնվելով հակամարտության վիճակում և նման անկայուն տարածաշրջանում, մենք թերակատարում ենք մեր ռազմաարդյունաբերական զարգացման ծախսերը։ Սա մտահոգիչ է», - նշել է Քերոբյանը։

Վերջին չորս-հինգ տարիների ընթացքում հայկական շատ ռազմաարդյունաբերական ձեռնարկություններ դադարեցրել են գործունեությունը կառավարության պատվերների բացակայության պատճառով։ Նման ձեռնարկությունների թվում նա նշել է «Լազերային տեխնոլոգիա» ՓԲԸ-ի լուծարումը, որը համագործակցում էր ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրի հետ։ Այդ ՓԲԸ-ն ուներ 51% բաժնեմաս հայ-հունական «ԼՏ-Պիրկալ» համատեղ ձեռնարկությունում (հիմնադրված 1999 թվականին), ինչի հետևանքով հայ բաժնետերերը գործնականում այլևս չկան։ Նմանատիպ իրավիճակ է ստեղծվել նաև համատեղ հայ լեհական «Լուբավա-Արմենիա» ընկերության հետ, որը հիմնադրվել է 2014 թվականին՝ սաղավարտներ, զրահաբաճկոններ և քողարկման ցանցեր արտադրելու համար: Այդ ձեռնարկությունը նույնպես ներկայումս փակ է։

Քերոբյանը հայտնել է, որ բավարար պետական աջակցության բացակայության պայմաններում տեղական ընկերությունները շարունակում են իրականացնել իրենց սեփական մշակումները, բայց համապատասխան նախարարություններից բավարար օգնություն չեն ստանում։ «Ես սա ասում եմ որպես այդ ոլորտի մասնագետ, որն ունի լայն կապեր արտասահմանյան ընկերությունների հետ և ցուցահանդեսներին մասնակցելու փորձ։ Մեր մասնագետները գտնում են եզակի լուծումներ, որոնց մասին արտասահմանում ոչ ոք նույնիսկ չի էլ մտածում։ Սահմանափակ ռեսուրսները ստիպում են տեղական ընկերություններին գտնել գործիքներ և լուծումներ, որոնց մասին մյուսները նույնիսկ չեն մտածի։ Այո, մեր ընկերություններն ունեն նման հնարավորություններ և լուծումներ, բայց դա ոչ թե պայմանավորված է պետական գնումներով, այլ անկախ հետազոտություններով և հնարամտությամբ», - կարծիք է հայտնել փորձագետը։

Վերջին տարիներին որոշ մասնավոր հայ արտադրողներ ձեռք են բերել էլեկտրոնիկայի հավաքման գծեր, բայց արտադրական ամբողջական ցիկլը դեռևս չի վերականգնվել։ Օրինակ տպագիր միկրոսխեմաների արտադրությունը դեռևս հասանելի չէ, չնայած խորհրդային տարիներին «Մարս» գործարանում գործում էր նմանատիպ հավաքման գիծ, հիշեցրել է Քերոբյանը։ Տեղական զարգացումների շարքում նա մեջբերել է բաց աղբյուրներից ստացված տեղեկատվությունը հայկական մեկ ընկերության կողմից սահմանափակ քանակությամբ արտադրված Scorpion հետևողական ռոբոտային համակարգի մշակման մասին: Նրա խոսքով Պաշտպանության նախարարության պաշտոնյաները անտեսում են նման սարքավորումները: Քերոբյանը նաև նշել է, որ ո՛չ Բարձր տեխնոլոգիաների նախարարությունը, ո՛չ էլ Պաշտպանության նախարարությունը ակտիվորեն չեն գնում տեղական արտադրանք: Նա կարծում է, որ հենց նրանք պետք է ձևակերպեն բանակի զարգացման ուղղությունները և կարիքները: Նա նաև չի բացառել այն հնարավորությունը, որ այդ գերատեսչությունները սահմանափակում են նման կողմնորոշումը ռազմական գաղտնիքների բացահայտումը կանխելու վերաբերյալ մտահոգությունների պատճառով:

Հունվարի 28-ին նախկին պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը լրագրողներին ասել է, որ չնայած 44-օրյա պատերազմի հետևանքներին և Լեռնային Ղարաբաղի կորստին, Հայաստանի զինված ուժերը եղել և մնում են երկրի և ժողովրդի անվտանգության հիմնական երաշխավորը և նրա ռազմական հզորության կարևորագույն գործոնը։ Նա նշել է, որ վերջին հինգ տարիների ընթացքում Հայաստանը կորցրել է իր բանակը հզորացնելու կարողությունը։ Նրա խոսքով Բաքուն ավելացնում է բանակի նոր հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների ձևավորումը, մինչդեռ Երևանը կենտրոնանում է նոր ոստիկանական ուժերի ստեղծման վրա։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am