Բրատիսլավայից հնչած պահանջը․ միջազգային արձագանք Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ ճնշումներին

Ներկայիս իշխանության քայլերը Հայ Առաքելական Եկեղեցու հանդեպ, ըստ միջազգային շրջանակների գնահատականների, անցել են ներքին քաղաքական դաշտի սահմանները և դարձել են միջազգային քննարկման առարկա։ Այդ համատեքստում Սլովակիայի մայրաքաղաք Բրատիսլավայում տեղի ունեցավ Հայ Առաքելական Եկեղեցու և քրիստոնեության պաշտպանության կոմիտեի առաջին նիստը, որը նպատակ ուներ ձևակերպել համատեղ դիրքորոշում և ներկայացնել հստակ պահանջներ։

Բրատիսլավայում կայացած նիստին մասնակցած գործիչներն ու հոգևոր ներկայացուցիչները հայտարարեցին, որ Հայաստանի իշխանությունների կողմից եկեղեցու բարձրաստիճան հոգևորականների նկատմամբ իրականացվող գործողությունները դիտարկվում են որպես աննախադեպ ճնշումներ։ Նիստի ընթացքում հնչեց պահանջ՝ անհապաղ ազատ արձակել ազատազրկված արքեպիսկոպոսներին և դադարեցնել եկեղեցու նկատմամբ քաղաքական հետապնդումները։ Կոմիտեի նախագահ, Եվրոպայի Հայկական Միությունների Ֆորումի և Վիեննայի Ակումբի նախագահ Աշոտ Գրիգորյանը հայտարարեց, որ միջազգային հանրությանը ուղղված կոչը միտված է դիվանագիտական ճնշում գործադրել Հայաստանի կառավարության վրա՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցու և նրա Գերագույն Առաջնորդի դեմ սկսված արշավը կասեցնելու համար։ Նրա խոսքով՝ խոսքը ոչ միայն եկեղեցու, այլև հավատքի ազատության պաշտպանության մասին է։ Միջազգային իրավական ուղղությունը ներկայացնելով՝ հայտնի իրավաբան Ռոբերտ Ամստերդամը ներկայացրեց հինգ քայլից բաղկացած ռազմավարություն։ Այն ներառում է համագործակցության ակտիվացում ԵԱՀԿ-ի, ԵՄ-ի և Եվրոպայի խորհրդի հետ, պետությունների ղեկավարներին ուղղակի դիմումներ, մասնակցություն միջազգային գագաթնաժողովներին, դատական գործընթացների մեկնարկ և Վատիկանից հոգևոր աջակցության հայց՝ որպես աշխարհի ամենահին քրիստոնեական կենտրոններից մեկի։ Ռուսաստանում Հայ Առաքելական Եկեղեցու ներկայացուցիչ Հայր Հովհաննեսը ընդգծեց, որ եկեղեցին Գարեգին Բ կաթողիկոսի առաջնորդությամբ գործում է բացառապես իր կանոնակարգերի և լիազորությունների շրջանակում՝ այդ դիրքորոշումը հետևողականորեն ներկայացնելով թե ռուս հանրությանը, թե սփյուռքահայությանը։ Պատմական համեմատություն անցկացրեց Սլովակիայի նախկին վարչապետ, Վիեննայի Ակումբի համանախագահ Յան Չարնոգուրսկին՝ հիշեցնելով, որ 1988 թվականին Բրատիսլավայում տեղի ունեցած մոմավառությունը դարձավ կրոնի և քաղաքացիական ազատությունների պաշտպանության խորհրդանիշ։ Նրա գնահատմամբ՝ այսօր իրավիճակը կրկին նման փորձության առաջ է կանգնեցրել քրիստոնեական արժեքները։

Միջազգային աջակցության մասին խոսեց նաև ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի մտերիմ Գվիդո Լոմբարդին՝ հայտնելով, որ աջակցում է Կոմիտեի բոլոր առաջարկներին և պատրաստ է դրանք առաջ մղել Միացյալ Նահանգներում, այդ թվում Վաշինգտոնում նախատեսվող միջկրոնական համաժողովի շրջանակում։

Նիստի ընթացքում հիշեցվեց, որ Կոմիտեն ստեղծվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ ի պատասխան Հայաստանի կառավարության քայլերի, որոնք մասնակիցների գնահատմամբ նպաստում են հասարակական պառակտմանը։ Նրանք նաև ընդգծեցին, որ 2026 թվականին լրանում է քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն ընդունելու 1725 տարին, ինչը Հայ Առաքելական Եկեղեցուն դարձնում է բացառիկ պատմական հաստատություն՝ այսօր կանգնած գոյաբանական մարտահրավերի առաջ։ 

Բրատիսլավայում հնչած հայտարարությունները ցույց տվեցին, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցու շուրջ զարգացումները այլևս դիտարկվում են ոչ միայն որպես Հայաստանի ներքին խնդիր, այլ որպես հավատքի և ինքնության պաշտպանության հարց համաշխարհային քրիստոնեական համայնքի համար։ Եկեղեցին շարունակում է մնալ աշխարհի հայերի հոգևոր և կազմակերպչական հիմնական կապը, և նրա շուրջ ձևավորվող միջազգային համերաշխությունը վկայում է, որ այդ կապի խաթարումը լայն արձագանք է գտնում տարբեր երկրներում։