«Բացառել Ռուսաստանը, հզորացնել Թուրքիան». Ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի էներգետիկ ոլորտում
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՄ-ի կողմից Հայաստանի վերաբերյալ «դիվերսիֆիկացիայի», «ցանցերի համաժամեցման» և «տարածաշրջանային կայունության» վերաբերյալ հնչող ողջ հռետորաբանությունը դադարում է լինել տեխնոկրատական լանդշաֆտ և վերածվում է մաքուր քաղաքականության։ Այս մասին հայտարարել է Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Երկրաֆիզիկական վերլուծության և քվանտային սոցիոլոգիայի ինստիտուտի Կովկասի ուսումնասիրությունների բաժնի ավագ գիտաշխատող Վահե Դավթյանը մեկնաբանելով եվրահանձնակատար Մարթա Կոսի հայտարարությունը, գրում է eadaily.com–ը։
Ինչպես նշել է Դավթյանը, Կոսը վերջերս բարձրաձայն ասել է այն, ինչը Բրյուսելը սովորաբար թաքցնում է անորոշ ձևով: «Մենք արդեն աշխատում ենք Հայաստան-Թուրքիա էներգետիկ համակարգի վրա։ Ինչո՞ւ։ Որպեսզի Հայաստանը ավելի քիչ կախված լինի ռուսական էներգիայից»։ Կովկասի էլեկտրահաղորդման ցանցի համար հայտարարված 500 միլիոն եվրոն Հարավային Կովկասում էներգետիկ հոսքերի ամբողջ տրամաբանությունը վերաձևակերպելու փորձ է», - հայտարարել է Դավթյանը։
Նա նշել է, որ Իրան-Հայաստան-Վրաստան-Ռուսաստան կապը սկզբում պատկերացվել է որպես ապագա Հյուսիս-Հարավ բարձրավոլտ միջանցք, որը «տեխնիկապես բարդ է, քաղաքականապես մարտահրավերներով լի, բայց աշխարհատնտեսական առումով տրամաբանական»։
«Այսօր մենք ականատես ենք լինում հակառակ գործընթացի՝ մասնատման։ Ավելին, այս մասնատումը միտումնավոր է, քանի որ ռուսական հատվածը դուրս է մնում նախագծից։ Եթե մտածեք այդ մասին, եվրոպական տրամաբանությունը պարզ է, այն է որքան շատ նոր միացման կետեր և շրջանցիկ գծեր լինեն, այնքան քիչ Մոսկվան կարող է ազդել տարածաշրջանի էներգետիկ կոնֆիգուրացիայի վրա», - նշել է փորձագետը։
Դավթյանը նաև նշել է, որ խնդիրն այն է, որ նման ճարտարապետությունը ռազմավարական առումով Հայաստանին մղում է ոչ թե բազմավեկտոր մոտեցման, այլ միավեկտոր կախվածության այլ ծանրության կենտրոնով։Իսկ երկրորդ կարևոր ասպեկտը Թուրքիայի դերն է։ «Հայ-թուրքական էներգետիկ երթուղու վրա աշխատանքների մասին հայտարարությունը լեզվի պատահական սայթաքում չէ, այլ ազդանշան է այն մասին, որ Անկարան դիտվում է որպես նոր տարածաշրջանային «էներգետիկ ինտեգրատոր»։ Այսօր Թուրքիան աճող արտադրական հզորություններ ունեցող երկիր է: Աքքույուի ատոմակայանն է հորիզոնում, Սինոպում և Թրակիայում հայտարարվել են միջուկային նախագծերի մասին, և հիդրոէլեկտրակայանների զգալի զանգված է իրականացվում։ Հարցն այլևս այն չէ, թե արդյո՞ք թուրքական էլեկտրաէներգիա Հայաստան արտահանելու հնարավորությունն ընդհանրապես կբացվի։ Զարգացող էներգետիկ համակարգում դա գրեթե անխուսափելիորեն կբացվի։ Կարևոր է այն, որ Հայաստանը ինստիտուցիոնալ առումով պատրաստ լինի դրան, էլեկտրաէներգիայի շուկան, այդ թվում արտաքին առևտուրը, ազատականացված է», - ընդգծել է Դավթյանը։
Նրա խոսքով այս պայմաններում թուրքական էլեկտրաէներգիայի հայտնվելը հայկական համակարգում վարկած չէ, այլ լիովին իրատեսական սցենար։ Մասնագետը հավելել է, որ Անկարան հետևողականորեն առաջ է մղում Հայկական ԱԷԿ-ի հարցը փակելու գաղափարը։ Միևնույն ժամանակ, Երևանը հայտարարել է փոքր հզորության ատոմակայանի կառուցման մտադրության մասին, «քայլ, որը նվազեցնում է ապագա արտահանման ներուժը, նվազեցնում է համակարգային դիմադրողականությունը և ընդլայնում է արտաքին ազդեցության պատուհանը արտադրական հաշվեկշռի վրա»։ «Այս ֆոնի վրա թուրքական կապիտալի հնարավոր հետաքրքրության մասին լուրերը դադարում են դավադրության տեսություն թվալ», - հայտարարել է Դավթյանը։ Արդյունքում, «կախվածության նվազեցման» կարգախոսի ներքո, ըստ փորձագետի, Հայաստանին փաստացի առաջարկվում է նոր կախվածություն այլ աշխարհաքաղաքական իմաստով։ «Հայստան-Վրաստան էլեկտրահաղորդման գիծը կարող է դառնալ Հյուսիս-Հարավ գլխավոր միջանցքի տարր ամրապնդելով տարածաշրջանային կապը։ Իր ներկայիս կոնֆիգուրացիայում նույն այս նախագիծը վերածվում է վերաձևավորման գործիքի բացառելով Ռուսաստանը, ուժեղացնելով Թուրքիայի դերը, վերաբաշխելով էներգետիկ հոսքերը և կառուցվածքային առումով ամրագրելով Հայաստանը նոր կառավարման շրջանակները», - եզրափակել է Դավթյանը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
