Թուրքիայում գիտնականները կվերծանեն հին արամեական արձանագրությունը

Հազվագյուտ արամեական արձանագրությամբ քարը, որն այժմ ուսումնասիրվում է Կարսի հնագիտության և ազգագրության թանգարանի մասնագետների կողմից, Թուրքիայի հյուսիս-արևելքում հայտնաբերված առաջին նմանատիպ օրինակն է։ Հետազոտողների կարծիքով արտեֆակտը վկայում է այս տարածաշրջանի համար մշակութային փոխանակման շատ ավելի լայն գոտու մասին, քան նախկինում ենթադրվում էր, գրում է science.mail.ru։

Նախնական տվյալներով հին տեքստում հիշատակվում է Մեծ Հայքի թագավորական դինաստիայի հիմնադիր Արտաշեսիդի հետ կապված անունը։ Նրա գահակալությունը ընդգրկել է մ.թ.ա. 2-րդ դարի վերջից մինչև մ.թ. 1-ին դարը մոտավորապես։ Դա  շրջադարձային ժամանակաշրջան է, որը նշանավորվել է Սելևկյանների դինաստիայի և ձևավորվող հայկական պետությունների միջև ուժերի հավասարակշռության փոփոխությամբ, ինչպես նաև տարածաշրջանում հռոմեական ներկայության ընդլայնմամբ։
Մասնագետները ենթադրում են, որ քարը ծառայել է որպես տարածքային սահմանանիշ Արևելյան Անատոլիայում։ Այն ժամանակահատվածում կառավարիչները հաճախ էին օգտագործում արձանագրության քարեր կամ ժայռապատկերներ՝ քաղաքական սահմանները սահմանազատելու, տեղական կառավարումը կարգավորելու կամ գյուղական տարածքները նշելու համար։ Այնուամենայնիվ, վերջնական եզրակացությունների կարելի է գալ միայն ամբողջական էպիգրաֆիկ վերլուծությունից հետո։

Եթե արտեֆակտի իսկությունը հաստատվի, այն կդառնա հյուսիսարևելյան Թուրքիայի ամենավաղ արամեերեն գրավոր աղբյուրը փոխելով մեր պատկերացումները միջտարածաշրջանային մշակութային դինամիկայի մասին և ընդգծելով այդ բարձրավանդակային շրջանի ռազմավարական նշանակությունը հին ժամանակներում։ Վերծանումն ավարտվելուց հետո քարը կավելացվի թանգարանի պաշտոնական գրանցամատյանին և կպատրաստվի հանրային ցուցադրության։

Արամերենը Մերձավոր Արևելքի հնագույն լեզուներից մեկն է, որով խոսում էին արևմտյան սեմական ցեղերը, որոնք թափառում էին այժմյան Սիրիա անունով հայտնի տարածքում: Դարեր շարունակ այն ծառայել է որպես միջազգային հաղորդակցության միջոց տարածաշրջանում: Ենթադրվում է, որ այն այն լեզուն է, որով խոսել է Հիսուս Քրիստոսը:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am