«Հայաստան. «Կոմպրոմատը վզներին» և «Չորրորդ Հանրապետությունը» պաշտոնական Բաքվի մտածածով»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 3 Դեկտեմբեր, 2025 10:02

Ժամանակակից Հայաստան ներթափանցած խորը և բազմաշերտ ճգնաժամը ներկայումս կենտրոնացած է Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության և Հայ Առաքելական Եկեղեցու (ՀԱԵ) միջև հակամարտության շուրջ, գրում է fondsk.ru–ն: Եկեղեցու վրա ներկայիս հարձակումը հրահրվել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի նախաձեռնությամբ Շվեյցարիայում կազմակերպված միջազգային համաժողովից հետո, որտեղ խստորեն քննադատվեց պաշտոնական Բաքվի գործողությունները Լեռնային Ղարաբաղում, գերևարվածների առկայությունը և մշակութային ժառանգության ոչնչացումը: Գրեթե անմիջապես դրանից հետո Ադրբեջանի հոգևոր առաջնորդ Ալլահշուքյուր Փաշազադեն հրապարակավ ՀԱԵ-ն անվանեց «ռևանշիստական կառույց» և «սպառնալիք իր հարևանների համար»: Փաշինյանի և նրա շրջապատի հարձակումը պետք է դիտարկել որպես այդ արտաքին օրակարգի անմիջական իրականացում: Արշավի հիմնական նպատակն է թուլացնել կամ ամբողջությամբ վերացնել Հայ Առաքելական Եկեղեցին որպես «դիմադրության վերջին օջախներից» մեկը և սփյուռքը Հայաստանին կապող կարևորագույն ինստիտուտ։
Այս արշավի ընթացքում Փաշինյանը չի խուսափում անձնական հարձակումներից հրապարակավ մեղադրելով Գարեգին Բ կաթողիկոսին կուսակրոնության երդումը խախտելու մեջ և պահանջում է նրա անհապաղ հրաժարականը։ Միաժամանակ, իշխանությունները սկսել են պայքարել նրան հավատարիմ հոգևորականների դեմ։ Մասնավորապես, ձերբակալվել են արքեպիսկոպոսներ Միքայել Աջապահյանը և Բագրատ Գալստանյանը։ Ավելին, Փաշինյանը հայտարարել է ՀԱԵ–ի ներսում «հուսալիության ապահովման» մեխանիզմներ ներդնելու անհրաժեշտության մասին, որը եկեղեցու նկատմամբ ինստիտուցիոնալ վերահսկողության և գրաքննություն բացահայտ փորձ է։ ՀԱԵ-ի վրա հարձակումը գագաթնակետին է հասել ներքին պառակտում ստեղծելու փորձով՝ հրահրված իշխանությունների ուղղակի գործողություններով: Այս պառակտումը սկսվել է այն ժամանակ, երբ ՀԱԵ–ի 10 հոգևորականներ հանդես են եկել կաթողիկոսի դեմ: Կարելի է ենթադրել, որ նրանց գործողությունները ազատ ընտրության ակտ չէ, այլ գործող կառավարության կողմից աննախադեպ շանտաժի արդյունք: Ճնշման էությունը այս հոգևորականների դեմ կոմպրոմատային նյութերի օգտագործումն է, որն էլ նրանց ստիպել է խոսել իրենց հոգևոր առաջնորդի դեմ: Այս ճնշման մեթոդի մասին հայտարարվել էր եպիսկոպոսների հայտարարությունից մի քանի օր առաջ, երբ «ՔՊ» խմբակցության պատգամավոր Լիլիթ Ստեփանյանը Փաշինյանների ընտանիքին կապված լրատվամիջոցում հայտարարել էր, որ «անվտանգության ծառայությունները հոգևորականության մասին բազմաթիվ վարկաբեկիչ տեղեկություններ են դրել Փաշինյանի սեղանին»։ Դա հոգևորականներին ուղղված ուղղակի և հստակ նախազգուշացում էր, որ իշխանությունները կարող են վարկաբեկել գրեթե ցանկացած այն հոգևորականի, ով դեմ է «ՔՊ» կուսակցության քաղաքական օրակարգին։ Այսպիսով, Կաթողիկոսի հրաժարականի պահանջը, որը հաջորդեց ուժի և շանտաժի այս ցուցադրությանը, մի քանի հոգևորականների կողմից ակնհայտորեն պարտադրված քաղաքական քայլ է, որի նպատակն է պառակտում հրահրել Հայ Առաքելական եկեղեցու ներսում և թուլացնել եկեղեցին որպես միասնական ինստիտուտ։ Թաստորեն իշխանությունները պատրաստ են հատել «ցանկացած կարմիր գիծ» և կիրառել ճնշման ամենաանբարոյական մեթոդներ, այդ թվում անձնական կյանքի գաղտնիության խախտումներով:

Հոգևորականների նկատմամբ շանտաժի կիրառումը այն ավելի լայն ռազմավարության մի մասն է, որն ուղղված է ազգային ինստիտուտների թուլացմանը և երկրում «ադրբեջանական կուսակցության» ձևավորմանը: Բառացիորեն բոլորի աչքերի առաջ ձևավորվում է այնպիսի քաղաքական դաշինք, որը անմիջական կապի մեջ է Բաքվի հետ: Դրա ակնհայտ օրինակ է հայ «քաղաքացիական հասարակության» ներկայացուցիչների երկօրյա այցը Բաքու, այսպես կոչված, «Խաղաղության կամուրջ» նախաձեռնության շրջանակներում: Բաքվից վերադառնալուց հետո այդ «փորձագետները» սկսեցին ակտիվորեն փոխանցել ուղերձներ հայտարարելով, որ կարգավորմանը դեմ յուրաքանչյուր ոք «կամ հիմար է, կամ օտարերկրյա գործակալ»:
Նման կերպ, ինչպես նաև առաջին նախագահի նախկին խորհրդական Ժիրայր Լիպարիտյանի նման քարոզիչների միջոցով կառավարությունը առաջ է մղում այն գաղափարը, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը գործնականում Հայաստանի ընկերներն են, մինչդեռ Ռուսաստանը «հաստատ Հայաստանի բարեկամը չէ»: Սա, ինչպես նաև Հայ Առաքելական եկեղեցու վրա հարձակումը, ուղղակիորեն համընկնում է Հայաստանի համար նախատեսված թուրք-ադրբեջանական օրակարգի հետ:

Ընդհանուր առմամբ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ հակամարտությունը միայն մի մասն է այն ավելի մեծ և ավելի վտանգավոր միտման, որն է Հայաստանի արմատական վերափոխում ինտենսիվ արտաքին ճնշման ներքո։ Փաշինյանը ակտիվորեն առաջ է մղում «Չորրորդ Հանրապետության» կամ «Իրական Հայաստանի» ստեղծման գաղափարը, որը կհրաժարվի իր պատմությունից, կսահմանափակի 29,740 քառակուսի կիլոմետր տարածք ունեցող «Իրական Հայաստանի» շրջանակներում, կզրկվի սփյուռքի հետ օրգանական կապից։ Դա նաև ներառում է Անկախության հռչակագիրը չեղյալ համարելու ցանկությունը, երկրի դուրս գալու ՀԱՊԿ-ից, 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի և սահմանապահների դուրսբերմանը, ինչպես նաև Ռուսաստանի հետ բարեկամության պայմանագրի խզմանը, որը կավարտի երկրի անվտանգության համակարգի փլուզմամբ։ Այս ամենը տեղի է ունենում Ադրբեջանի կողմից «Արևմտյան Ադրբեջան» նախագծին բացահայտ աջակցության ֆոնին, որը մանրակրկիտ մշակված տարածքային հավակնություններով պետական ծրագր է։ Այս քաղաքական մարաթոնի վերջնական նպատակը Ադրբեջանի հետ «խաղաղության պայմանագրի» ստորագրումն է մինչև 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները։ Մասնագետները զգուշացնում են, որ եթե ներկայիս կառավարությունը վերարտադրվի 2026 թվականից հետո, Հայաստանը վտանգում է դառնալ ինքնիշխանությունից զուրկ պետական կազմավորում, որտեղ տեղ չկա այն շրջանակների համար, որոնք պաշտպանում են ինքնիշխան, այլ ոչ թե վասալական քաղաքականություն։