Փաշինյանը խաղադրույքներ է կատարել ԱՄՆ նախագահի վրա
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Փաշինյանը հայտարարել է, որ «Թրամփի ուղի» (TRIPP) նախագծի իրականացման մանրամասն պլանը պետք է մշակվի մինչև 2025 թվականի վերջը, գրում է ng.ru–ն: Կապալառուների հետ բանակցությունները սկսվել են հոկտեմբերին: Նախագիծը մտել է աշխատանքային խմբի և ենթակառուցվածքների զարգացման կոնսորցիումի ձևավորման փուլ: Աշխատանքային պլանը պետք է համաձայնեցվի բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ 2026 թվականի առաջին կեսին, իսկ շինարարությունը պետք է սկսվի երկրորդ կեսին: Փաշինյանը նշել է, որ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի թիմը գերծանրաբեռնված է, այդ թվում Մերձավոր Արևելքի այլ նախագծերով, ուստի պետք է ամեն ինչ անել ժամկետները բաց թողնելուց խուսափելու համար:
Հիշեցնենք, որ «Թրամփի ուղի» նախագիծը նախատեսում է, որ Հայաստանը ԱՄՆ-ին 99 տարով վարձակալության է տրամադրում հողատարածք, որի միջոցով կկառուցվի Բաքվից Նախիջևան երթուղի: Նախկինում Ադրբեջանի իշխանությունները այդ երթուղին անվանում էին «Զանգեզուրի միջանցք», իսկ Հայաստանի իշխանությունները «Մեղրիի ճանապարհ»: Փաշինյանը հույս ունի այն օգտագործել իր «Խաղաղության խաչմերուկ» նախաձեռնությունն իրականացնելու համար, մինչդեռ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ցանկանում է ուղիղ մուտք ունենալ իր էքսկլավ: ԱՄՆ պաշտոնյաները պնդում են, որ հանդես են գալիս որպես միջնորդներ և խաղաղապահներ, որոնք կօգնեն ապահովել տարածաշրջանի անվտանգությունը և հաստատել համագործակցություն Բաքվի և Երևանի միջև։
«Այս պահին մենք աշխատում ենք ժամանակացույցի համաձայն։ Կարող եմ վստահորեն ասել, որ երկաթուղին կկառուցվի խորհրդային դարաշրջանի երկաթուղու տեղում, քանի որ այլ կերպ պարզապես անհնար է դա անել։ Գազատարը և էլեկտրաէներգիայի ցանցերը կանցնեն շատ ավելի հյուսիս, բայց դեռևս չեմ կարող ճշգրիտ ասել, թե որտեղ, կամ նույնիսկ արդյո՞ք դրանք ամբողջությամբ կկառուցվեն Սյունիքի մարզում, թե մասամբ Վայոց ձորի մարզում։ Դա կախված է բազմաթիվ գործոններից, այդ թվում գեոդեզիայից և այլն։ Ինչ վերաբերում է ճանապարհներին, դուք գիտեք, որ մենք կառուցում ենք Հյուսիս-Հարավ մայրուղին, և, ամենայն հավանականությամբ, Արևելք-Արևմուտք մայրուղին կմիավորվի Հյուսիս-Հարավ մայրուղու հետ», - ասել է Փաշինյանը։ Կառավարության ղեկավարը ընդգծել է, որ Թրամփի ճանապարհի նախագիծը կգործի Ադրբեջանի համար ընդունելի պայմաններով, որոնք համաձայնեցվել են օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում։ «Մենք ստորագրել ենք փաստաթուղթ Բաքվի համար ընդունելի պայմաններով։ Այս պայմաններն ամրագրված են Հայաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների կողմից ստորագրված փաստաթղթում, դրանք են տարածքային ամբողջականություն, ինքնիշխանություն, օրինականություն, փոխադարձություն և սահմանների անձեռնմխելիություն», - ասել է Փաշինյանը։
ՀՀ փոխվարչապետ և Հայաստանի սահմանազատման հանձնաժողովի ղեկավար Մհեր Գրիգորյանը չի բացառել, որ Թրամփի ճանապարհի շինարարությունը արագացնելու համար կողմերը կարող են արագացնել Սյունիքի մարզում սահմանի հաստատումը։ «Նույնիսկ նախագծային աշխատանքները սկսելու համար է մեզ անհրաժեշտ աշխատանքային բազա... Հնարավոր է, որ գործընթացի ընթացքում լինեն արտակարգ սահմանազատման հատվածներ՝ TRIPP-ի ենթակառուցվածքների զարգացումը հեշտացնելու համար», - ասել է Գրիգորյանը։
Հատկանշական է այն, որ այս համագործակցության շրջանակներում Բաքուն առնվազն մասամբ վերացրել է Երևանի տնտեսական շրջափակումը։ Մասնավորապես, Հայաստանը սկսել է հացահատիկ ընդունել Ղազախստանից և Ռուսաստանից՝ Ադրբեջանի միջոցով։ Ծավալները ներկայումս սահմանափակվել են մի քանի հազար տոննայով, բայց Աստանան պատրաստ է մատակարարումները հասցնել ամսական 20,000 տոննայի։ Մոսկվան, իր հերթին, մինչ օրս Երևանին մատակարարել է արտասահմանից գնված հացահատիկի գրեթե ամբողջ ծավալը (մոտավորապես 450,000-500,000 տոննա), բայց այն տեղափոխել է Վրաստանի միջով։ Այս ֆոնին Փաշինյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը երբեք չի հրաժարվի ռուսական ցորենից, բայց պատրաստ է քննարկել այլ առաջարկներ, եթե դրանք ֆինանսապես ավելի գրավիչ լինեն։
«Փաշինյանը «Թրամփի ճանապարհը» դարձրել է իր անձնական նախագիծը և մտադիր է դրանով մասնակցել 2026 թվականի հունիսի խորհրդարանական ընտրություններին։ Սակայն պետք է նշել, որ նա Հայաստանում միակ քաղաքական գործիչն է, որը կարող է նմանատիպ բան իրականացնել։ Եթե ընդդիմությունը հաղթի, շինարարություն չի լինի։ TRIPP-ի շահագործման հանձնման վերաբերյալ դեռ վաղ է խոսել կոնկրետ ժամկետների մասին, բայց Փաշինյանը կանի ամեն ինչ գործընթացը արագացնելու համար», - ng.ru-ին ասել է քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը։ Միևնույն ժամանակ, փորձագետը նշել է, որ դեռևս պարզ չէ, թե ով և ինչ պայմաններով կվարձակալի Հայաստանի տարածքի մի մասը 99 տարով, ով կապահովի անվտանգությունը երթուղու երկայնքով և այլն։ Սակայն Փաշինյանն արդեն իսկ ունի բարդ հարցեր լուծելու փորձ՝ մեկ ստորագրությամբ կամ բանավոր համաձայնագրով։
Սակայն TRIPP-ը կարող է երբեք էլ իրականություն չդառնալ։ Օրինակ հայկական ընդդիմադիր լրատվամիջոցները պնդում են, որ ԱՄՆ նախագահի որդին՝ Դոնալդ Թրամփ կրտսերը, պլանավորում էր այցելել Երևան հոր անունը կրող նախագծի հետ կապված հարցեր քննարկելու համար, սակայն Փաշինյանի հակառակորդներին, իբր, հաջողվել է խափանել այցը։ Մասնավորապես, ձերբակալված օլիգարխ Սամվել Կարապենյանի եղբորորդին՝ Նարեկը, հարցազրույց է տվել Թաքեր Կարլսոնին, որտեղ խոսել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու վրա կառավարության հարձակումների մասին, որից հետո Թրամփ կրտսերը, իբր, փոխել է իր միտքը։
Փաշինյանը պնդում է, որ իր կառավարությունը ոչինչ չգիտեր Թրամփ կրտսերի առաջիկա այցի մասին, առավել ևս դրա չեղարկման մասին։ «Մենք երբեք ոչինչ չենք ասել այդ մասին։ Ով էլ որ դա հայտարարել է, պետք է բացատրի դա», - ասել է կառավարության ղեկավարը։
Մյուս կողմից էլ Սեպտեմբերի 11-ին ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով բյուրոյի տնօրեն Բրենդան Հանրահանը հայտարարել է, որ Երևանը TRIPP-ի իրականացման համար կստանա 145 միլիոն դոլար: Նրա խոսքով դա նախագծի ֆինանսավորման միայն առաջին մասնաբաժինն է:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
