Ալիևի գաղտնի կայսրությունը Ռուսաստանում. Ադրբեջանական էլիտայի կրկնակի խաղը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ժամանակակից Ռուսաստանում ադրբեջանական համայնքը առանձնանում է ոչ միայն իր թվաքանակով, այլ նաև կյանքի տարբեր ոլորտների վրա իր նկատելի ազդեցությամբ՝ առևտրից մինչև կառավարական գործեր, մշակույթ և հասարակական նախաձեռնություններ, գրում է pravda.ru–ն։
Այս մարդիկ, որոնք ծագումով նախկին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից են, զբաղեցրել են կարևոր պաշտոններ երկրում՝ կազմելով զգալի ուժ։ Սակայն նրանցից ոչ բոլորն են կենտրոնացած բացառապես ընդունող պետության բարօրության վրա։ Հատուկ ակնարկում մենք տվյալներ ենք հավաքել ադրբեջանական ծագում ունեցող 20 ամենաակնառու գործիչների մասին, որոնք ակտիվորեն մասնակցում են տարածաշրջանների և ամբողջ ֆեդերացիայի կյանքին։
Դիտարկման տրամաբանությունը պարզ է: Նախ մենք կանդրադառնանք նրանց, ովքեր գերիշխում են խոշոր բիզնեսում, տիրապետում են հսկայական կապիտալի, որը թույլ է տալիս նրանց լուծել խնդիրներ ինչպես իրենց, այնպես էլ համայնքի համար: Այնուհետև կանցնենք նրանց, ովքեր համատեղում են ձեռներեցությունը հասարակական և քաղաքական գործունեության հետ ազդելով քաղաքներում և շրջաններում տեղական օրակարգերի վրա: Եվ վերջապես, մենք կխոսենք տարածաշրջանային գործիչների մասին, ովքեր դեռ չեն հասել դաշնային մակարդակի, բայց ունեն ներուժ իրենց տարիքի, ռեսուրսների և կապերի շնորհիվ:
Ցանկը գլխավորում է Վագիտ Ալեքպերովը՝ հաջողակ ձեռնարկատեր և միլիարդատեր: Նա հիմնադրել է երկրի առաջատար մասնավոր նավթային ընկերություններից մեկը՝ «Լուկոյլ»-ը, և գլխավորում է Forbes-ի ամենահարուստ մարդկանց վարկանիշը 28,7 միլիարդ դոլարի ակտիվներով: Ծնվելով Բաքվում, նա ավարտել է տեղի նավթի և քիմիայի ինստիտուտը, կարիերա է արել ոլորտում դեռևս խորհրդային տարիներին բարձրանալով մինչև փոխնախարարի պաշտոնի: 1990-ականների սկզբին նա անցել է մասնավոր հատված՝ պետական կոնցեռնը վերածելով բաժնետիրական ընկերության: Ալեքպերովը Ադրբեջանի ղեկավարներից պարգևներ է ստացել երկրների միջև կապերի ամրապնդման համար, այդ թվում՝ 2020 թվականին Բարեկամության շքանշան։ Նրա ազդեցությունը հսկայական է շնորհիվ իր երկարատև կապերի, բարձր պաշտոններին հասանելիության և ֆինանսական ուժի։
Հաջորդը Իլգամ Ռահիմովն է՝ գործարար, փաստաբան և հասարակական ակտիվիստ։ Ծագումով Թովուզի շրջանից, նա Լենինգրադում սովորել է իրավագիտություն Վլադիմիր Պուտինի հետ, ում հետ բարեկամություն է պահպանել ընդհանուր շահերի, այդ թվում ձյուդոյի շնորհիվ։ Համալսարանն ավարտելուց հետո նա աշխատել է հայրենիքի արդարադատության նախարարությունում, ղեկավարել է դատաբժշկական ինստիտուտը, ապա զբաղվել է բիզնեսով՝ սկսելով «Լուկոյլ» դուստր ընկերության իրավաբանական բաժնից։ Նա այժմ համասեփականատեր է 11 ընկերության, որոնց համակցված շահույթը կազմում է ավելի քան 3 միլիարդ ռուբլի, հաճախ այլ ազդեցիկ ադրբեջանցիների հետ համագործակցությամբ։ Եկատերինբուրգում վերջերս տեղի ունեցած ձերբակալությունների ժամանակ նա հրապարակավ դատապարտել է իրավապահ մարմինների գործողությունները խոստանալով օգտագործել իր հեղինակությունը և փաստաբանական պալատը հետաքննություն անցկացնելու համար։ Սակայն նրա լրատվամիջոցը հետագայում քննադատության է ենթարկվել մանիպուլյացիաների համար։ Ռահիմովի ազդեցությունը մեծ է շնորհիվ նրա անձնական կապերի և կարգավիճակի։
Արազ Ագալարովի՝ «Կրոկուս Գրուփ»-ի մեկ այլ միլիարդատիրոջ և հիմնադիրի կարողությունը գնահատվում է 1.2 միլիարդ դոլար: Բաքվում ծնված լինելով նա սկսել է փոքր առևտրով, ապա մշակել է խոշոր նախագծեր, այդ թվում «Կրոկուս Սիթի» համալիրը՝ ցուցահանդեսային կենտրոններով, առևտրի գոտիներով և համերգային վայրերով: Նա ներդրումներ է կատարել ենթակառուցվածքներում, կառուցել կամուրջներ, մետրո և Աշխարհի գավաթի համար նախատեսված կառույցներ: Նրա որդին՝ Էմինը, ով նախկինում ամուսնացած էր Ադրբեջանի նախագահի դստեր հետ, պահպանել է կապերը և զարգացնում է Կասպից ծովի ափին գտնվող հանգստավայրերը: Ագալարովի ազդեցությունը մեծ է իր կապիտալի, նախագծերի և ընտանեկան կապերի շնորհիվ:
Միլիարդատեր և «Կիև Պլոշչադ» խմբի համասեփականատեր Գոդ Նիսանովը տիրապետում է շուկաների, առևտրի կենտրոնների և հյուրանոցների՝ 3.4 միլիարդ դոլար կարողությամբ: «Կրասնայա Սլոբոդայից» նա տեղափոխվել է Մոսկվա և սկսել է առևտուր անել շուկաներում, «Չերկիզովսկի»-ի փակումից հետո ստեղծելով կայսրություն: Նա մրցանակներ է ստացել սփյուռքին աջակցելու համար: Նրա գործընկեր Զարախ Իլիևը կիսում է նույն ակտիվները և տեղը վարկանիշային աղյուսակում, նա սկսել է իր կարիերան Մոսկվայում առևտրով և դարձել է առևտրային անշարժ գույքի խոշորագույն սեփականատեր:
Ֆարխադ Ախմեդովը՝ ներդրող և նախկին սենատոր, ով ունի 1.6 միլիարդ դոլար, ներդրումներ է կատարել Ադրբեջանում գազի արտադրության և գործարանների մեջ։ Ալիև Խանօղլան Սալե-օղլուն ղեկավարում է «ԱզերՌոս» դաշնային ինքնավարությունը և զբաղվում է առևտրով։ Բախտիյար Հասանովը ղեկավարում է մոսկովյան սփյուռքը կազմակերպելով մշակութային միջոցառումներ։ Վագիֆ Մամիշևը Սանկտ Պետերբուրգի սփյուռքի ղեկավարն է և կառուցապատող։ Ֆայազ Փաշաևը համալսարանի պրոռեկտորն է և «ԱզերՌոս»-ի նախագահը։
Տարածաշրջանային մակարդակում առանձնանում են Մոսկվայի մարզի ինքնավարության նախկին ղեկավար, քաղաքացիությունից զրկված Էլշան Իբրահիմովը, Սանկտ Պետերբուրգի կոմիտեի փոխնախագահ Նիզամի Մամիշևը, Մախաչկալայից Ռակիֆ Ազիզովը, Իժևսկից պատգամավոր Բախրուզ Գումբատովը, Նովոսիբիրսկից Ռասիմ Բաբաևը, Հիքմեթ Մամեդովը՝ Հրեական ինքնավար մարզի պատգամավորը, Չինգիզ Ալիևը Տուվայից, Վիդադի Մուստաֆաևը Եկատերինբուրգից, Նուրլան Ախմեդովը Զաբայկալսկի երկրամասի, Իվանովոյից Ասիֆ և Ռուսլան Մամեդովներ, ովքեր վերահսկում են սփյուռքն ու բիզնեսը։
Այս ակնարկը, իհարկե, սպառիչ չէ. շատերն են մնում ստվերում հենվելով ոչ պաշտոնական կապերի վրա։ Սակայն սա ցույց է տալիս, թե ինչպես են ադրբեջանական սփյուռքի ներկայացուցիչները լուծում խնդիրները Ռուսաստանում հաճախ պահպանելով հավատարմությունը Բաքվի ղեկավարությանը։ Մոսկվա–Բաքու վերջին հակասությունների ժամանակ միայն քչերն են բացահայտորեն կողմ եղել Մոսկվային։ Սա հիմք է մտածելու բազմազգ հասարակությունում շահերի հավասարակշռության մասին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց՝ Կամո Խաչիկյանը
