Ռազմիկ Տերտերյան. Թուրքիան կարող է գրավել Հայաստանի զբոսաշրջային շուկան սահմանների վերաբացումից հետո
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Եթե սահմանները վերաբացվեն և ենթակառուցվածքների շրջափակումը վերացվի, տնտեսագիտության դոկտոր, վերլուծաբան Ռազմիկ Տերտերյանը կարծում է, որ Հայաստանի համար հիմնական մարտահրավերը չի լինի թուրքական կամ ադրբեջանական գյուղատնտեսական արտադրանքի մեծածավալ ներմուծումը, այլ զբոսաշրջության արդյունաբերության և ծառայությունների հետ կապված խնդիրները, գրում է tsargrad.tv–ն։
Տերտերյանը նշել է, որ Թուրքիան ներկայումս մրցակցում է Իտալիայի, Իսպանիայի և այլ առաջատար զբոսաշրջային ուղղությունների հետ։ Նա նշել է, որ տարեկան ավելի քան 60 միլիոն զբոսաշրջիկ է այցելում Թուրքիա, և երկրի ենթակառուցվածքները, հյուրանոցային ցանկը, ճանապարհային ցանցը և սպասարկման չափանիշները լավագույններից են։ Վերլուծաբանը վստահություն է հայտնել, որ Բաթումիի օրինակին հետևելով Թուրքիան կարող է ամբողջությամբ գրավել Հայաստանի զբոսաշրջային շուկայի մի հատվածը։ «Եթե դիտարկենք ամենավատ սցենարը, ապա սահմանների բացումից հետո Թուրքիան կարող է գնել հյուրանոցներ Հայաստանում և կառուցել նորերը։ Այս դեպքում նա նաև մուտք կունենա շինարարական ոլորտ։ Հյուրանոցներից հետո նա կարող է հեշտությամբ մտնել բնակարանաշինության, ապա արտադրական ոլորտ՝ մասնակցելով պետական մրցույթներին և ենթակառուցվածքների, երկաթուղիների և մայրուղիների շինարարությանը», - նշել է տնտեսագետը։
Տերտերյանի խոսքով, ծառայությունների ոլորտը ավելի լայն տնտեսական շղթայի օղակ է, և Թուրքիան կամ Ադրբեջանը կարող են էժան աշխատուժ ներգրավել մուսուլմանական երկրներից։ Նա զգուշացրել է, որ այդ պատճառով այս պրակտիկան երկարաժամկետ ռիսկեր է պարունակում, այդ թվում՝ ժողովրդագրական։ Հնարավոր է խառը ամուսնությունների աճ, որը, ըստ նրա, քաղաքացիություն ստանալու ամենակարճ ճանապարհն է, և, որպես արդյունք, մուսուլման բնակչության աճը։
Վերլուծաբանը կարծում է, որ կառավարությունը պետք է ներդնի հատուկ լիցենզավորման ընթացակարգեր և այլ սահմանափակումներ թուրքական և ադրբեջանական ընկերությունների համար՝ տնտեսության բոլոր ոլորտներում նրանց գերիշխանությունը կանխելու և համագործակցությունը խթանելու համար։ Դրա փոխարեն նա առաջարկում է ընդլայնված արտոնություններ տրամադրել ռուսական, իրանական, չինական և եվրոպական ընկերություններին։
Ի պատասխան խորհրդարանի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանի այն հայտարարության վերաբերյալ, որ «ադրբեջանցիներն ու հայերը կսկսեն առևտուր անել միմյանց հետ խաղաղության պայմանագիրը ստորագրելուց հետո հինգ րոպեի ընթացքում», Տերտերյանը նշել է, որ դա «հինգ րոպեի» հարց չէ, այլ բազմամյա գործընթաց։ Նա նշել է, որ դա կպահանջի ոչ միայն երկու երկրների օրենսդրական նորմերի հարմարեցում, այլ նաև նրանց հասարակությունների հոգեբանական պատրաստվածություն։ «Եթե երկու հարևան երկրների միջև բոլոր կապերը խզվել են տասնամյակներ շարունակ, և հասարակությունների միջև թշնամանք է սերմանվել, սպառողներին երկար տարիներ կպահանջվեն առևտրին հոգեբանորեն պատրաստվելու համար։ Շատ դժվար է ապրանքներ գնել Ադրբեջանից՝ մտածելով, որ դա անելով օգնում ես Ադրբեջանի տնտեսությանը, որը կարող է այդ միջոցներն օգտագործել հայերի դեմ զենք գնելու համար», - ընդգծել է նա։
Հնարավոր տնտեսական և ժողովրդագրական հետևանքները սահմանափակելու համար Տերտերյանը առաջարկում է խստացնել օտարերկրյա աշխատուժի զբաղվածության պայմանները Հայաստանի աշխատաշուկայում և կրճատել նրանց երկրում մնալու ժամկետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
