Հայաստանում նշել են ՇՀԿ-ին միանալու հնարավոր ժամկետները
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը (ՇՀԿ) միանալը լիովին հնարավոր է, բայց միայն Ուկրաինայում Ռուսաստանի հատուկ գործողության ավարտից հետո։ Ամեն դեպքում, դա շատ ավելի իրատեսական է, քան ԵՄ անդամակցության պատրանքային հեռանկարները, nsn.fm-ին ասել է տնտեսագետ և Կովկասի ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանը։
Հիշեցնենք, որ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության (ՇՀԿ) գագաթնաժողովում մերժվել են Հայաստանի և Ադրբեջանի կազմակերպությանը անդամակցելու դիմումները. Հնդկաստանը արգելափակել է Ադրբեջանի անդամակցությունը, իսկ Պակիստանը Հայաստանինը։ Ըստ լրագրող Ալեքսանդր Յունաշևի, ով իր կարծիքն է հայտնել իր Telegram ալիքում, Երևանին և Բաքվին հատուկ է թույլատրվել «կանգնել» ՇՀԿ-ի կողքին և գնահատել կազմակերպության անդամների համար բացվող տնտեսական հեռանկարները։ Միքայելյանը նշել է, որ ՇՀԿ-ին անդամակցելու դիմումով Հայաստանը փորձել է ընդլայնել գործընկերության ոլորտները Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում առկա անհամաձայնությունների ֆոնին։ «Սա լիովին թափանցիկ թեմա չէ, քանի որ կառավարությունը որևէ համապատասխան բացատրություն չի տվել, այս թեմայի շուրջ հանրային քննարկումներ չեն եղել, և այս իրավիճակի համոզիչ մեկնաբանությունը անհնար է։ Ես կենթադրեի, որ Ռուսաստանի հետ խզումը, որը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կատարում է Թուրքիայի և Արևմուտքի ճնշման տակ, պահանջում է փոխհատուցում գործընկերության այլ ոլորտների ընդլայնման տեսքով։ ՇՀԿ-ն էլ դրանցից մեկն է, հատկապես հաշվի առնելով, որ ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության հեռանկարները շատ ավելի քիչ են և ավելի շատ քարոզչական են, քան իրատեսական», - ասել է Միքայելյանը։
nsn.fm-ի զրուցակիցը հնարավոր է համարել Հայաստանի և Ադրբեջանի անդամակցությունը ՇՀԿ-ին ապագայում, բայց նշել է, որ դա հնարավոր չի լինի մինչև ռուս-ուկրաինական հակամարտության ավարտը։ «Ընդհանուր առմամբ, ԵՄ-ն բացարձակապես բացառված տարբերակ է հետխորհրդային այն երկրների համար, որոնք դեռևս դրա անդամ չեն։ Հնարավոր է Մոլդովան բացառություն լինի, և նույնիսկ այդ դեպքում քիչ հավանական է, որ նա միանա ԵՄ-ին որպես ինքնիշխան պետություն։ ՇՀԿ-ն, իհարկե, ավելի իրատեսական տարբերակ է, և բավականին հնարավոր է, որ ապագայում Հարավային Կովկասի երկրները կարող են միանալ դրան։ Սակայն դեռ վաղ է խոսել այս մասին. հիմնական գործոնը կլինի հետխորհրդային տարածքի կառուցվածքը ռուս-ուկրաինական հակամարտության ավարտից հետո։ Այս առումով, ամենայն հավանականությամբ, բավականին շատ փոփոխություններ կլինեն, և նաև շատ մեծ հարց է. արդյո՞ք կավարտվի Ուկրաինայում հակամարտությունը, թե՞ կսառեցվի։ Պետք չէ շտապել գնահատականների մեջ, բայց հետխորհրդային տարածքի ներկայիս միջանկյալ վիճակը անկայուն է, և այս պայմաններում որևէ երկրի ՇՀԿ ընդունելը անտրամաբանական է», - հավելել է փորձագետը։
Միքայելյանը նշել է, որ Հայաստանի անդամակցության արգելափակումը, հավանաբար, Պակիստանի կողմից անկախ որոշում չի եղել։ «Ես չեմ կարծում, որ, օրինակ, Չինաստանը կամ Հնդկաստանը խորապես ներգրավված են Հարավային Կովկասի իրավիճակում, տարածաշրջանում Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև քաղաքական դիմակայության մեջ։ Ես տեսնում եմ, որ Ադրբեջանը շատ ագրեսիվ է վարվել Հնդկաստանի նկատմամբ շնորհավորելով Պակիստանին նույն ՇՀԿ գագաթնաժողովում Հնդկաստանի նկատմամբ տարած ենթադրյալ հաղթանակի համար։ Ի պատասխան Հնդկաստանը արգելափակել է Ադրբեջանի անդամակցությունը, իսկ Պակիստանը Հայաստանի դիմումը։ Փաստ չէ, որ դա Պակիստանի կողմից անկախ գործողություն էր, քանի որ Պակիստանն այժմ Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների համատեքստում հարաբերություններ է հաստատել Հայաստանի հետ։ Կարծում եմ, սա ավելի շատ կապված է Ադրբեջանի, քան Հայաստանի հետ», - ենթադրել է nsn.fm-ի զրուցակիցը։
Եզրափակելով փորձագետը նշել է, որ նույնիսկ եթե Հայաստանի դիմումը չարգելափակվեր, դա չէր նշանակի Հայաստանի ավտոմատ անդամակցություն ՇՀԿ-ին։ «Այն փաստը, որ ո՛չ Ադրբեջանը, ո՛չ էլ Հայաստանը չընդունվեցին, զարմանալի չէ, քանի որ նման մեծ կազմակերպության անդամ դառնալու համար անհրաժեշտ է այնտեղ գնալ որոշակի առաջարկներով, ուժեղ և հուսալի գործընկերներով։ Կցանկանայի նշել, որ նույնիսկ եթե Հայաստանի անդամակցությունը չարգելափակվեր, դա չէր նշանակի, որ նա անպայման կդառնար ՇՀԿ անդամ։ Հնարավոր է սկսվեր ինչ-որ բանակցային գործընթաց, որը կարող էր շարունակվել բավականին երկար ժամանակ», - եզրափակել է նա։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
